II SA/Po 535/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 31 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. G. na działanie Rektora Uczelni A w przedmiocie usunięcia niedozwolonych działań i naprawienie szkód p o s t a n a w i a odrzucić skargę. /-/ Wiesława Batorowicz Skarga E. G., skierowana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r., została przekazana skarżonemu organowi zarządzeniem z dnia 14 kwietnia 2014 r. W skardze strona określiła organ, jako "[...]", a formułując swoje żądanie nazwała je "roszczeniem o zaniechanie i usunięcie niedozwolonych działań naprawienie szkody w postaci utraconych korzyści z których wynika brak uzyskania tytułu naukowego we właściwym terminie 2005 roku". Podniosła, że skarga "dotyczy czynu nieuczciwej konkurencji celowego wprowadzenia w błąd, utrudnienia dostępu do nauki w czasie rzeczywistym 2002-2008 jakim był brak wpisu na listę studencką Uczelni A.", jak również "notatki służbowej z dnia 08 luty 2006 prof. J. dziekana [...]", dotyczącej zaprzeczenia "obligatoryjnego wyboru seminarium z Katedry [...]". Ponadto [strona] wyraziła niezadowolenie z pełnienia funkcji dziekana przez "prof. J." i funkcjonowania dziekanatu. Skarżąca został wezwana w dniu 29 maja 2014 r. (data doręczenia wezwania) – w terminie 7 dni od doręczenia i pod rygorem odrzucenia skargi – do podania jaka decyzja lub inny akt (czynność) z zakresu administracji publicznej jest przedmiotem skargi (należy podać datę, numer i treść rozstrzygnięcia) oraz jaki organ Uczelni A wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca w piśmie z dnia 18 czerwca 2014 r. (data nadania pocztowego) wyjaśniła, że skarży: - zaksięgowanie czesnego "na kwotę IV semestrów których żąda uczelnia za wpis na listę studencką"; - celowe wprowadzenie w błąd "w związku z brakiem wpisu na listę studencką przez obsługę dziekanatu", co stanowi "pełną dyskryminację pozbawienie w latach 2003-2006 dostępu do nauki, współzawodnictwa celowe narażenie na poniesione koszty"; - "Personalne decyzje administracyjne dziekana prof.J. z dnia 06 03 2006 roku sprzeczne z ustawą o szkolnictwie wyższym z dnia 27 lipiec 2005 roku oraz Uchwałą Senatu Uczelni A w sprawie warunków i trybów na [...] jako sprzecznych z prawem"; - decyzję administracyjną w sprawie unieważnienia zdanych egzaminów [...] z dnia 06 03 2006"; - decyzję administracyjną w sprawie skreślenia z listy studentów z V roku na rok II [...]". W piśmie tym strona argumentowała, że "Dziekan K. W. uchyliła decyzję administracyjną dziekana prof. J. w sprawie skreślenia z listy studentów przywracając na IV rok studiów [...]". Pomimo kolejnego wezwania z dnia 2 września 2014 r. do sprezycowania zaskarżonego aktu lub aktów oraz ich dokładnego oznaczenia, które to wezwanie zostało stronie doręczone w trybie dwukrotnego awizowania pod adresem wskazanym w skardze i ostatnim piśmie procesowym strony, strona nie podała wymaganych informacji. W odpowiedzi na skargę Uczelni A (dalej: [...]), reprezentowany przez pełnomocnika procesowego, któremu umocowania do reprezentowania Uczelni udzielił Rektor Uczelni A, wniósł o odrzucenie skargi, podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przybliżając przebieg edukacji skarżącej na Wydziale [...] Uczeni A (dalej: [...]), organ wyjaśnił, że skarżąca została decyzja z dnia [...] 2011 r. skreślona z listy studentów i nie jest studentką Uczelni A; wcześniej m.in. decyzjami z dnia [...] 2006 r. Prodziekan [Wydziału X] Uczelni A w piśmie z dnia [...] 2006 r. wyjaśnił stronie, że nie znajduje podstaw do zmiany swojego stanowiska przedstawionego w notatce służbowej o przebiegu studiów z dnia [...] 2005 r., a także że następnie decyzją z dnia [...] 2006 r. odmówił studentowi przepisania ocen z przedmiotów wcześniej zdanych na tej Uczelni oraz na Uczelni B, a decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Prorektora z dnia [...] 2006 r. Ponadto organ szeroko przedstawił okoliczności, których dotyczy skarga, jak i argumentację przemawiającą za jej niedopuszczalnością. Z twierdzeń organu wynika również, że żadne z rozstrzygnięć, jakie zapadły w sprawie studentki, nie zostało skutecznie zaskarżone do tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga wszczynająca postępowanie sądowoadministracyjne winna czynić zadość nie tylko wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, ale ponadto zawierać elementy określone w art. 57 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - dalej: p.p.s.a. Powołany przepis stanowi, że skarga powinna wskazywać zaskarżoną decyzję, postanowienie bądź inny akt lub czynność, skarżący zobowiązany jest również do oznaczenia organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, a nadto do określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego. Zarazem w art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. został zawarty katalog aktów i czynności oraz odpowiednio bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. Na gruncie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572, z późn. zm.) sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działania organów uczelni względem studentów dotyczy jedynie zgodności z prawem postępowania decyzyjnego uprawnionych organów i tylko w zakresie, w jakim odnoszą się do indywidualnych aktów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje wskazane wyraźnie w Prawie o szkolnictwie wyższym. I tak, w drodze decyzji rozstrzyga się w sprawach: przyjęcia na studia i studia doktoranckie (art. 169 ust. 10 i 11, art. 196 ust. 3), stypendiów, skreślenia z listy studentów, stwierdzenia o złożeniu egzaminu magisterskiego (licencjackiego) i postanowienia o nadaniu tytułu zawodowego magistra lub licencjata, stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego - jak to można wywieść z art. 207 tej ustawy. Należy też przyjąć, że decyzję stanowią również rozstrzygnięcia dotyczące zaliczenia semestru, a w szczególności z ostatniego roku studiów, co otwiera drogę do uzyskania tytułu zawodowego. Innymi słowy, zaskarżeniu podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, a przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego (patrz: wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Bk 320/08, LEX nr 566519 oraz postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 2204/11, LEX nr 1149319 i postanowienie NSA z dnia 18 września 2012 r. sygn. akt I OSK 1583/12, LEX nr 1282161). Z akt sprawy wynika, że skarga złożona przez E. G. nie spełnia wyżej sformułowanych wymagań – ani formalnych przewidzianych w Prawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani materialnych, bowiem nie dotyczy tego rodzaju aktów lub czynności, które mogłyby być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości, że braki w postaci polegające na niedookreśleniu organu lub zaskarżonej decyzji, czy też innego aktu lub czynności, są istotne i uniemożliwiają nadanie skardze dalszego biegu w tym znaczeniu, że sąd nie był w stanie – poza jednym przypadkiem – zidentyfikować takich aktów, które mogłyby być przedmiotem skutecznej skargi do sądu administracyjnego. Strona w swej istocie skarży się na działanie jednostki organizacyjnej Uczelni A, którą utożsamia z "[.] Studium [...]" ("[...]"), a zarzucane nieprawidłowości wiąże z działaniami podejmowanymi przez Dziekana [Wydziału X] Uczelni A lub pracowników dziekanatu, głównie w latach 2006-2008. Żaden z domniemanych aktów administracyjnych, które następnie strona wskazała w odpowiedzi na wezwanie Sądu, nie mógł być przedmiotem skutecznej skargi do sądu administracyjnego. Domniemane akty polegające na wydaniu decyzji w sprawie "unieważnienia pracy magisterskiej" i "zdanych egzaminów" nie zostały w swej większości należycie ujawnione i scharakteryzowane, aby Sąd mógł się do nich skutecznie odnieść. W ocenie Sądu od wieloletniego studenta prawa można i należy wymagać na tyle precyzyjnego posługiwania się językiem polskim i terminologią fachową, by możliwe było jednoznaczne ustalenie intencji skarżącego. Sąd dał po temu szansę stronie dwukrotnie, wzywając do wyjaśnienia okoliczności sprawy. Niewątpliwie notatka służbowa z przebiegu studiów (z dnia [...] 2005 r. nie może stanowić przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej, gdyż dotyczy stosunku wewnątrzzakładowego, bezpośrednio nie wywołując skutków w sytuacji prawnej studenta; nie jest zatem aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Z kolei decyzja Prodziekana [Wydziału X] uczelni A z dnia [...] 2006 r. w przedmiocie wznowienia studiów nie została skutecznie zaskarżona przez stronę w trybie administracyjnym, jak wynika z przywołanego przez organ postanowienia tutejszego Sądu z dnia 8 października 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 191/08. Nawet gdyby przyjąć przeciwny stan rzeczy (do czego brak podstaw), to ustalenie, że w sprawie tej nie został do tej pory wydany akt kończący postępowanie odwoławcze, bowiem tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 191/08 stwierdził nieważność postanowienia nr [...] Prorektora Uczelni A z dnia [...] 2007 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prodziekana [Wydziału X] Uczelni A z dnia [...] 2006 r., stanowiłoby i tak podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. (z uwagi na niewyczerpanie środków zaskarżenia). Natomiast, gdyby nawet przyjąć, że przedmiotem skargi jest zidentyfikowany na podstawie twierdzeń strony i organu akt, jakim jest decyzja Dziekana [Wydziału X] Uczelni A z dnia [...] 2011 r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów (doręczona [stronie] w dniu [...] 2011 r.), dla skutecznego zaskarżenia wymagałaby uprzedniego wyczerpania trybu zaskarżenia i wniesienia odwołania do Rektora Uczelni A, co jednak – jak wynika z akt sprawy – nie miało miejsca. W tym zakresie skarga również podlegałaby odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. Idąc dalej, stwierdzić należy, że odszkodowanie za ewentualne szkody związane z niezasadnym pobieraniem czesnego należą do drogi cywilnej. Z kolei skarga na działanie organu czy pracowników dziekanatu [Wydziału X] Uczelni A, jako że nie dotyczy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., może być rozpatrywana jedynie w kategoriach skargi w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 223 § 2 tego Kodeksu, które to postępowanie potaje poza zakresem kontroli sądów administracyjnych. W tym stanie rzeczy – skoro skarżąca mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, nie uczyniła tego należycie w wyznaczonym jej terminie, a dotychczas zgromadzony materiał nie pozwala uznać, że skarżąca kwestionuje określony akt dotyczący jej statusu jako studenta, inny niż wyżej opisane, których zaskarżenie jest niedopuszczane z uwagi na niewyczerpanie przysługujących stronie środków zaskarżenia – wniesioną skargę należało zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 i 6 w zw. z art. 52 § 1 p.p.s.a. odrzucić, jak też Sąd orzekł w sentencji postanowienia. /-/ Wiesława Batorowicz