II OSK 43/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 października 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 953/14 odrzucającego skargę K. W. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2014 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. K. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] lipca 2014 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kołobrzegu z dnia [...] maja 2014 r. nakazującą jej rozbiórkę obiektu tymczasowego – pawilonu – zaplecza gastronomicznego bez pozwolenia właściwego organu. Przewodniczący Wydziału II WSA w Szczecinie zarządzeniem z dnia 1 października 2014 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie jednego odpisu skargi celem doręczenia uczestnikowi postępowania. Kolejnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Szczecinie skarżąca została wezwana do uzupełnienia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostały doręczone skarżącej w dniu [...] października 2014 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru korespondencji sądowej (karta 22 akt sądowych). Skarżąca uiściła w terminie wpis sądowy w wysokości 500 zł. Nie nadesłała natomiast do akt odpisu skargi celem jej doręczenia uczestnikowi postępowania – spółce z o.o. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę, gdyż stwierdził, że pomimo wezwania, skarżąca nie przedłożyła odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Od tego postanowienia skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi bez jej merytorycznego zbadania i uznaniu, że skarżąca nie usunęła w terminie braków formalnych skargi uniemożliwiających nadanie jej prawidłowego biegu poprzez złożenie jej odpisu, podczas gdy nie została ona wezwana do usunięcia tych braków, przez co została pozbawiona możliwości ich usunięcia, a tym samym brak było możliwości odrzucenia skargi. Wniosła o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniosła też o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wskazała, że nie była wzywana do usunięcia braku w postaci niedołączenia odpisu skargi dla uczestnika postępowania. W kopercie z przesyłką z sądu nie znajdowało się wezwanie do usunięcia tego braku. Adresat przed odbiorem przesyłki nie ma możliwości sprawdzenia co się w niej znajduje. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie dołączyła odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Sąd prawidłowo wydał zarządzenie wzywające ją do uzupełnienia tego braku formalnego (wraz z osobnymi zarządzeniami dotyczącymi wpisu od skargi). Zarządzenia te zostały doręczone skarżącej, która w przepisanym terminie uiściła należny wpis od skargi. Nie dołączyła zaś odpisu skargi. Dlatego też, zaskarżonym postanowieniem sąd skargę odrzucił. Jak jednak twierdzi skarżąca, doręczone zostały jej tylko zarządzenia dotyczące wpisu (o ustaleniu wysokości wpisu i wezwanie do jego uiszczenia wraz z pismami przewodnimi), w przesyłce nie było zaś wezwania do złożenia odpisu skargi. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (k-22) jako rodzaj przesyłki wpisano: "odp. zarz. o wezw. do opłaty+ pismo przew. z poucz" oraz "odp. zarz. o ustal. wpisu + pismo przew. z poucz., wezw. zb. – pod ryg.". Zważyć jednak należy, że jak wynika z akt sprawy, pisma te były sporządzone na oddzielnych drukach, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wobec twierdzeń wnoszącej skargę kasacyjną o nieotrzymaniu jednego z nich – nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie odpisów skargi. W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie do nadesłania odpisów skargi. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie jej ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09). Ponadto skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który w analogicznym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdził: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania". (por. też postanowienie NSA z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13). W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.a. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie rozpoznając ponownie sprawę weźmie pod uwagę ocenę wyrażoną przez NSA w niniejszym postanowieniu, a zwłaszcza istnienie uzasadnionych wątpliwości co do faktycznej zawartości przesyłki zawierającej wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Wobec przedstawionych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.