II SA/Po 1087/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-12-05
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Elwira Brychcy, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na inwentarski, uznając wykonanie nałożonych obowiązków, bez wcześniejszego ustalenia, czy wykonane roboty budowlane wymagały pozwolenia na budowę lub zgłoszenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego zaniechały kluczowego ustalenia, czy roboty budowlane wykonane w związku ze zmianą sposobu użytkowania budynku gospodarczego na inwentarski wymagały pozwolenia na budowę, zgłoszenia, czy też nie podlegały żadnej reglamentacji. Bez tego ustalenia, wybór procedury naprawczej (legalizacyjnej) był przedwczesny. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzje organów obu instancji.Stan faktyczny
Skarżący D. K. złożył podanie dotyczące użytkowania budynku szopy na działce sąsiada jako budynku inwentarskiego bez legalnej zmiany sposobu użytkowania. Postępowanie administracyjne wykazało, że zmiana sposobu użytkowania nastąpiła w latach 70./80. XX wieku. Organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie legalizacyjne, zobowiązując właściciela do wykonania określonych prac budowlanych. Po ich wykonaniu, organ I instancji umorzył postępowanie, uznając obowiązek za spełniony. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. nieprawidłowe ustalenia faktyczne i naruszenie przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] 2014 r. Uchyla również decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] 2013 r. Zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; I. uchyla zaskarżoną decyzje oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] 2014 r. nr [...], II. uchyla decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] 2013 r. nr [...], III. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500,- (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, IV. określa, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W dniu 19 sierpnia 2010 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. wpłynęło podanie D. K., w którym wskazał on między innymi, iż w budynku szopy zlokalizowanym na działce sąsiada W. znajdują się zwierzęta gospodarskie, w sytuacji gdy nie była przeprowadzana legalna zmiana sposobu użytkowania szopy na budynek w którym prowadzona jest hodowla zwierząt. Brak odpowiedniego przystosowania tego budynku dla potrzeb hodowli powoduje wilgoć i przedstawienie się gnojówki do graniczącego z nim budynku autora podania.
W dniu 7 września 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. przeprowadził kontrolna działce nr [...] położonej w C. nr [...] należącej do M. W.. W protokole z kontroli wskazano, iż budynek gospodarczy usytuowany na tej działce w granicy z działką nr [...] jest użytkowany jako budynek inwentarsko składowy. Z części budynku zostały wyodrębnione pomieszczenia inwentarskie, w których wydzielone są dwa kojce oraz wykonane jest odprowadzenie gnojowicy kanałem do zbiornika bezodpływowego.
W dniu 16 grudnia 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. (dalej: PINB w R.) wszczął postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń składowych na inwentarskie w budynku gospodarczo-składowym położonym na działce nr [...] w C. nr [...], gm. P.
Organ ustalił, iż samowolnej zmiany użytkowania przedmiotowego budynku dokonano w latach 70tych i 80-tych ubiegłego wieku.
Postanowieniem z dnia [...] 2011 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ zawiesił postępowanie.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych w dniach 7 września oraz 9 grudnia 2010 r. oględzin nieruchomości, h ustalono, że zmiana sposobu użytkowania nastąpiła około 21 lat temu, a obecny właściciel nie posiada dokumentów świadczących o legalności dokonanej zmiany funkcji. Jednocześnie właściciel nieruchomości przedłożył kopie złożonego wniosku w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla działki nr [...] dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania pomieszczeń części szopy i części stodoły na pomieszczenia inwentarskie. Organ następnie wskazał, że z uwagi na okres dokonania zmiany sposobu użytkowania zastosowanie mają przepisy sprzed 31 maja 2004 r., a wówczas art. 71 ust. 3 stanowił o obowiązku odpowiedniego stosowania w takiej sytuacji przepisów art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie wskazano, iż stan zgodny prawem, o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego należy utożsamiać ze stanem określonym w art. 71 ust. 1 przed zmianą lub z warunkami określonymi w art. 71 ust. 2 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2004 r. Tym samym art. 32 Prawa budowlanego należy stosować odpowiednio, co oznacza, że organ nadzoru budowlanego może żądać wypełnienia obowiązków m.in. w zakresie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. przedstawienia ważnej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu wyjaśnienie kwestii zgodności przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń budynku stodoły z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego (wobec braku dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego) ma istotne znaczenie dla sprawy i dalszego toku postępowania. Ponieważ dalsze prowadzenie i zakończenie przedmiotowego postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ, postępowanie zawieszono.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) po rozpoznaniu zażalenia D. K. postanowieniem z dnia [...] 2011r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Po rozpoznaniu skargi D. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. II SA/Po 323/11 uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowieni organu I instancji.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy postanowienie o zawieszeniu postępowania uznać należało za przedwczesne. Postanowienie o zawieszeniu postępowania wydane bowiem zostało na etapie, gdy po przeprowadzonych oględzinach nieruchomości organ nadzoru budowlanego uznając możliwość przeprowadzenia legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania spornych zabudowań, zobligowany był podjąć konkretne działania proceduralne ukierunkowane na przeprowadzenie takiej procedury. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ nadzoru budowlanego pismem z dnia [...] 2010 r. znak [...] zawiadomił strony, powołując art. 61 § 4 kpa, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dokonanej bez wymaganego pozwolenia zmiany sposobu użytkowania części budynku stodoły i następnie postępowanie to zawiesił, uznając że dalsze czynności procesowe mogą zostać podjęte po uzyskaniu ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania budynku. W ocenie Sądu powyższe założenie uznać należy za wadliwe, bowiem organ nadzoru budowlanego w pierwszej kolejności zobligowany był rozważyć, jakie czynności procesowe może i powinien podjąć, uwzględniając zgromadzony na tym etapie materiał dowodowy oraz przepisy prawne mające zastosowanie w tym przypadku.
Dalej w uzasadnieniu wyroku wskazano, że treść pism skarżącego, ustalenia poczynione w wyniku przeprowadzonych oględzin nieruchomości oraz materiały dostarczone przez uczestnika postępowania zobowiązywały organ nadzoru budowlanego do zastosowania procedury określonej przepisami art. 50 ust, 3 lub art. 51 ustawy Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 maja 2004 r. Dopiero w ramach tych procedur, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest ocenić, czy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest w tym przypadku wymagana. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), w sytuacji braku planu miejscowego, decyzja o ustaleniu warunków zabudowy wymagana jest jedynie w przypadku takiej zmiany zagospodarowania terenu, która polega na budowie obiektu budowlanego lub na wykonaniu innych robót budowlanych. Przepis ten przewiduje również, że w przypadku zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, decyzja o warunkach zabudowy wydawana jest tylko dla takiej zmiany, która jest związana z wykonywaniem robót budowlanych. Nie wynika to wprost i bezpośrednio z cytowanego wyżej art. 59 ust. 1 ale wskazuje na to odesłanie z tego przepisu do art. 50 ust. 2 pkt 2 tejże ustawy. Roboty budowlane niewymagające pozwolenia na budowę nie są objęte obowiązkiem uprzedniego uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Wprawdzie nie dotyczy to zmiany zagospodarowania terenu, ale odnosi się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego, gdyż brak jest podstaw do wyłączeń w tym zakresie. Należy w związku z tym przyjąć, że w oparciu o przepis art. 59 ust. 1 i art. 50 ust. 2 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, warunków zabudowy nie ustala się dla tych robót budowlanych, niepowodujących zmiany sposobu zagospodarowania, a powodujących zmianę sposobu użytkowania obiektu. Ponieważ norma ta dotyczy robót budowlanych, należy przyjąć, że decyzje o warunkach zabudowy są potrzebne jedynie dla takich zmian sposobu użytkowania obiektu, które są związane z wykonywaniem robót budowlanych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. II OSK 1802/09 Lex nr 589044, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 marca 2008 r.; sygn. akt II SA/GL 1000/07; publ. Legalis oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2006 r.; sygn. akt II SA/Wa 1841/06; publ. Lex nr 308033).
Reasumując Sąd wskazał, iż dopiero ustalenie czy i jakie roboty budowlane zostały wykonane w celu przystosowania spornych zabudowań do prowadzenia hodowli zwierząt uprawniało organ nadzoru budowlanego do zobowiązania aktualnego właściciela budynków objętych zarzutem samowolnej zmiany sposobu ich użytkowania, do przedłożenia w zakreślonym terminie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania.
W dniu 14 października 2011 r. PINB w R. dokonał oględzin nieruchomości w C. [...], podczas których ustalono, że w budynku oznaczonym na szkicu sytuacyjnym nr 1 (to jest budynku będącym przedmiotem niniejszego postępowania) znajdują się dwa pomieszczenia z inwentarzem. W pierwszym pomieszczeniu znajduje się posadzka betonowa poniżej poziomu terenu, kojce metalowe skręcone, koryto betonowe dla cielaków, zwierzęta umieszczone w kojcach karmione przy użyciu paśników stalowych stanowiących element kojców. W pomieszczeniu brak wentylacji. W drugim pomieszczeniu znajdują się dwa kojce metalowe wbetonowane w posadzkę oraz koryta betonowe. Brak w nim wentylacji.
Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. PINB R. zobowiązał M. W. do przedłożenia ekspertyzy technicznej tej części przedmiotowego budynku gospodarczego, w której dokonano zmiany sposobu użytkowania określając, zakres tej opinii.
W dniu 30 kwietnia 2014 r. do PINB R. wpłynęła ekspertyza techniczna budynku gospodarczego. W ekspertyzie wskazano, iż dotyczy ona ogólnej oceny wykonanych robót budowlanych. W ekspertyzie wskazano między innymi, że w części budynku od strony północnej i południowej w pomieszczeniach o powierzchni użytkowej 34 m2 i 30 m2 wydzielono kojce dla trzody chlewnej.
Po uzyskaniu ekspertyzy technicznej PINB w R. decyzją z dnia [...] .2012 r., znak [...]zobowiązał M. W. w terminie do 28 września .2012 r. do wykonania określonych czynności, robót w celu doprowadzenia tych pomieszczeń gdzie nastąpiła samowolna zmiana sposobu użytkowania do stanu zgodnego z prawem.
Od przedmiotowej decyzji odwołanie wniósł D. K..
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2012 r. zn. [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do rozpatrzenia.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, organ I instancji wydał w dniu [...] 2013 r., znak [...]decyzję, którą ponownie zobowiązał M. W. do wykonania niżej wskazanych czynności i robót budowlanych w pomieszczeniach gdzie dokonano zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na pomieszczenia inwentarskie, w celu doprowadzenia części budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem:
- w pomieszczeniu od strony południowej wykonać wentylację nawiewną i wywiewną oraz oświetlenie światłem dziennym zgodnie z wytycznymi ekspertyzy technicznej z dnia 30 kwietnia 2012 r.,
- w pomieszczeniu od strony północnej wykonać wentylację nawiewną i wywiewną oraz oświetlenie światłem dziennym zgodnie z wytycznymi ekspertyzy technicznej z dnia 30 kwietnia 2012 r.,
Po rozpoznaniu odwołania D. K. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu decyzją z dnia [...] 2013 r., znak [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
O decyzji tej skargę do tut. Sądu wywiódł D. K.. Skarga ta została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2013 r., sygn. II SA/Po 626/13 ze względu na nieuiszczenie przez skarżącego wpisu sądowego.
W dniu 7 listopada 2013 r. PINB w R. przeprowadził czynności kontrolne w zakresie sprawdzenia wykonania czynności i robót budowlanych określonych w decyzji z dnia [...] 2013 r. zn. [...].
W protokole z przeprowadzenia czynności kontrolnych organ wskazał, że w pomieszczeniach inwentarskich w części budynku od strony północnej wykonano wentylację o powierzchni 98x90 cm, a w części budynku od strony południowej wykonano naświetle o powierzchni 100x130 cm, wentylację o pow. 52x85 cm, a także wykonano kanał wentylacyjny Ø200 w ścianie południowej. Nawiewy wykonano poprzez zamontowanie w istniejących otworach siatek wentylacyjnych, a naświetle poprzez zamontowanie tafli PCV przezroczystych w miejsce wypełnienia bram stalowych.
Do protokołu dołączono 4 zdjęcia, na których widoczna jest między innymi jedna brama stalowa wypełniona w części płytami PCV.
W protokole zawarty został zapis, iż w wyniku czynności kontrolnych organ uznał, iż wyżej wymieniona decyzja z dnia [...] 2013 r., znak [...] została wykonana.
W tej sytuacji PINB w R. uznając, że decyzja z dnia [...] 2013 r., znak [...] została wykonana, wydał w dniu [...] 2013 r. decyzję znak [...] o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu organ wskazał, iż skoro przedmiotowe postępowanie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 31 maja 2004 r., to brak było podstaw do wydania decyzji nu podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego.
Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2014 r., znak; [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W ramach uzupełnienia postępowania dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. pismem z dnia 27 lutego 2014 r. wezwał M. W. do przedłożenia protokołu z okresowej kontroli zbiornika na ścieki.
Odpowiednią ekspertyzę M. W. przedłożył 19 maja 2014 r. W ekspertyzie wskazano, iż szambo wykonano w latach 80-tychi przyłączono do niego ścieki z przyległych budynków inwentarskich.
W dniu 6 czerwca 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. wydał decyzję znak [...] , którą umorzył postępowanie w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania części pomieszczeń składowych na inwentarskie w budynku gospodarczym położonym na działce nr [...] w C. nr [...], w związku z wykonaniem obowiązku nałożonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] 2013 r. zn. [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w toku ponownie prowadzonego postępowania uzupełniono materiał dowodowy o ekspertyzę techniczną istniejącego zbiornika na gnojowicę, który zgodnie z ekspertyzą jest w stanie dobrym i nie stanowi zagrożenia dla środowiska. Również przeprowadzona analiza przepisów zawartych w dziale VI Rozdział 9 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dot. wymagań przeciwpożarowych dla budynków inwentarskich wskazuje, iż obecnie użytkowane pomieszczenia o funkcji inwentarskiej w przedmiotowym budynku spełniają te wymagania. Organ wskazał, iż określił to na podstawie treści:
- § 282 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych, który stanowi, iż budynki inwentarskie o kubaturze brutto do 1500m3 zwolniono z wymogu stosowania klas odporności pożarowej określonej w § 212. Przedmiotowy budynek nie przekracza wspomnianej wartości kubatury, która wynosi 686 m3 co wynika dokumentów zawartych w ekspertyzie;
- § 283 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych, który wskazuje, że paszarnie, kotłownie i inne pomieszczeń w budynku inwentarskim , powinny mieć podłogi, ściany i stropy wykonane z materiałów niepalnych. Przepisy ten nie dotyczy rozpatrywanego budynku ponieważ nie wstępują w nim trzony kuchenne i paleniska;
- § 284 pkt 1 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych, który reguluje sprawy związane z ewakuacją - warunek tym przepisie jest spełnione ponieważ przy ściółkowym utrzymaniu zwierząt odległość od najdalszego stanowiska dla zwierząt nie powinna przekraczać 50m;
§ 284 pkt 2 i 3 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych nie dotyczy tego budynku ponieważ chów jest prowadzony w ściółkowym utrzymaniu, a przepis ten odnosi się do chowu bezściółkowego;
- § 284 pkt 4 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych wskazuje, że wrota i drzwi w budynku inwentarskim powinny otwierać się na zewnątrz pomieszczenia, warunek ten jest spełniony;
- § 285 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych nie dotyczy przedmiotowego budynku, ponieważ jego funkcja nie jest mieszkalna. Ponadto budynek ten od strony działki sąsiedniej posiada własną ścianę murowaną pełną bez otworów okiennych.
PINB W R. wyjaśnił nadto, iż decyzja z dnia [...] 2013 r., znak [...] jest decyzją ostateczną, w której to nałożone obowiązki nie wymagały posiadania decyzji o warunkach zabudowy, a jej zakres w całości został wykonany. Zobowiązany wykonał nałożony na niego tą decyzją obowiązek i dlatego zadaniem organu w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw do określania dodatkowych obowiązków.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. K. zarzucając, iż odległość wylotu/pokrywy zbiornika na odchody płynne od pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi nie spełnia wymogów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. Nadto nie wyjaśniono nieprawidłowości co odległości otworów okiennych w przedmiotowym budynku gospodarczych – dokonano błędnych pomiarów odległości od pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Zdaniem strony budynek ten nie spełnia wszystkich warunków przeciwpożarowych.
Decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...] Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z ustawą Prawo budowlane w sytuacji stwierdzenia samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego stosuje się przepis art. 71a. Jednakże, zgodnie z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2004r., nr 93, poz. 888) normy art. 71 a ustawy Prawo budowlane nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia dokonanego przed dniem wejścia w życie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. czyli przed 31 maja 2004 r. Dlatego też przedmiotowej sprawie należy stosować przepisy ustawy Prawo budowlane obowiązujące do 30 maja 2004 r. Oznacza to konieczność zastosowania art. 71 ust. 3 w brzmieniu obowiązującym przed tą nowelizacją. Przepis ten nakazywał stosowanie w takich przypadkach art. 50, art. 51 oraz art. 57 ust. 7 (również w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją), przy czym dopuszczał dodatkowo możliwość nakazania właścicielowi lub zarządcy w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowana obiektu.
Słuszne zatem organ I instancji uznał, iż należy konsekwentnie i odpowiednio stosować przepisy ustawy Prawo budowlane w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 31 maja 2004 r., a więc nie można wydać decyzji o stwierdzeniu wykonania obowiązku, o której mowa w art. 51 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obecnym, a prowadzone postępowanie legalizacyjne należy umorzyć.
Dalej WWINB wyjaśnił, iż celem procedury opisanej w art. 51 ustawy Prawo budowlane jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Do przedmiotowego budynku zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm.) - dział III, rozdział XI Szczególne wymagania dotyczące budynków inwentarskich, a także dział VI rozdział 9 Wymagania przeciwpożarowe dla budynków inwentarskich. Dalej organ wskazał, iż M. W. wykonał nałożone na niego obowiązki określone w decyzji PINB w R. z dnia [...] 2013 r. i wynikające z ekspertyzy technicznej. Nadto kolejna ekspertyza techniczna zbiornika na gnojownicę z maja 2014 r. potwierdziła, iż stan tego zbiornika jest dobry. Również rzeczoznawca od zabezpieczeń przeciwpożarowych bez uwag zaopiniował dokumentację dotyczącą przedmiotowego budynku – rzut przyziemia i przekrój budynku złożony do PINB w R. w dniu 10 stycznia 2013 r. oraz 14 listopada 2013 r.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wyjaśniono, iż kwestie odległości otworów okiennych w budynku gospodarczym M. W. oraz odległość pokrywy lub wylotu zbiornika na odchody płynne nie były przedmiotem niniejszego postępowania. Organ I instancji dokonał w dniu 14 października 2011 r. oględzin nieruchomości w C. [...], podczas których ustalono, że część budynku stodoły została wydzielona kojcami metalowymi zabetonowanymi w podłodze betonowej, gdzie znajduje się ganek paszowy, wydzielający tym samym część inwentarską w budynku. Tymczasem zgodnie z dokumentacją budowlaną winien pełnić wyłącznie funkcję składową. Wykonane roboty - montaż kojcy do betonowej posadzki oraz wykonanie ganku paszowego w postaci betonowych koryt - należy zakwalifikować jako przebudowę, gdyż ich wykonanie spowodowało, że nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych obiektu, który był zaprojektowany jako budynek składowy. Roboty te zostały wykonane w związku ze zmianą sposobu użytkowania obiektu. Sam obiekt powstał legalnie na podstawie decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w R. z dnia 12 czerwca 1962r., sygn. AB/9/62. Natomiast naświetlenie w budynku zostało wykonane poprzez zamontowanie tafli PCV przeźroczystych w miejscu wypełnienia bram stalowych. Jako że przedmiotem niniejszego postępowania nie było wykonanie okien czy zbiornika na odchody zwierzęce płynne, zarzuty odwołania pozostają bez wpływu na zaskarżoną decyzję.
Decyzja o umorzeniu postępowania tworzy stan res iudicata czyli stan powagi rzeczy osądzonej, legalizując tym samym dokonaną samowolną zmianę sposobu użytkowania obiektu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. K. zarzucił, iż w toku postępowania przed organem I instancji w czasie przesłuchiwania świadka był obrażany i ośmieszany co utrudniało mu zadawanie pytań świadkowi. Dalej stwierdził, iż organ sfałszował pomiary odległości okien przedmiotowego budynku od pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Podniósł zarzuty dotyczące lokalizacji zbiornika na nieczystości płynne, oraz wykonania wentylacji kanałowych w przedmiotowym budynku, które nie zostały wykonane tylko częściowo. Odniósł się także do braku murku przeciwpożarowego oraz przepierzenia z blachy co powoduje zamakanie ściany należącego do niego budynku i korozję elementów metalowych. W jego ocenie brak kominów wentylacyjnych powoduje wydostawanie się z pomieszczeń sąsiada pary niszczącej należący do skarżącego o budynek.
Zdaniem skarżącego nie ma odpowiedniej możliwości odprowadzania gnojówki z budynku inwentarskiego do zbiornika głównego z uwagi na różnice poziomów.
Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 14 listopada 2014 r. uczestnik postępowania M. W. wniósł o odrzucenie skargi kwestionując podniesione w niej zarzuty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, to jest kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W myśl przepisu art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Należy również zaznaczyć, że stosownie do treści z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, iż sąd obowiązany jest dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Wreszcie zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Rozpatrując sprawę w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługiwała na uwzględnienie aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.
Orzekające w sprawie organy zaniechały bowiem ustalenia jakie konkretnie roboty budowlane zostały wykonane w związku ze zmianą przez inwestora przeznaczenia budynku gospodarczego na gospodarczo-inwentarski i co za tym idzie oceny czy wykonane przez inwestora roboty budowlane związane instalacją wbetonowanych w posadzkę kojców w jednym z pomieszczeń, betonowych koryt w obu pomieszczeniach, kojców "skręcanych" w kolejnym pomieszczeniu i przede wszystkim podłączenia budynku gospodarczego do zbiornika bezodpływowego (szamba), wymagały pozwolenia na budowę, ewentualnie zgłoszenia, czy też nie podlegały żadnej reglamentacji. Uprzednie ustalenie tych okoliczności warunkuje zaś zastosowanie w sprawie właściwej procedury naprawczej. Dla oceny czy przedmiotowe prace mogą być zakwalifikowane jako roboty budowlane istotna jest okoliczność, czy w ich następstwie nastąpiła zmiana parametrów użytkowych i technicznych obiektu, który był zaprojektowany jako budynek składowy, a stał się budynkiem inwentarskim, co mogłoby sugerować, iż miała miejsce jego przebudowa.
Należy w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z kolei art. 170 powołanej powyżej ustawy przewiduje, iż orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 i art. 170 p.p.s.a oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą, w tej samej sprawie, w przyszłości formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. II FSK 1328/10, Baza NSA).
W przedmiotowej sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 323/11, wydanym w sprawie ze skargi na postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania wskazał, że ustalenie czy i jakie roboty budowlane zostały wykonane w celu przystosowania przedmiotowego budynku do prowadzenia hodowli zwierząt jest niezbędne dla rozstrzygnięcia w przedmiocie zobowiązania aktualnego właściciela budynków objętych zarzutem samowolnej zmiany sposobu ich użytkowania, do przedłożenia w zakreślonym terminie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej zmiany sposobu użytkowania.
Dalej wskazać należy, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż do przekształcenia przedmiotowego budynku gospodarczego w budynek z pomieszczeniami inwentarskimi doszło w latach 70-tych i 80-tych ubiegłego wieku.
Po rządami obowiązującej w czasie przekształcenia przedmiotowego budynku gospodarczego w budynek z pomieszczeniami inwentarskimi ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.), obowiązywała analogicznie jak obecnie zasada, iż roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1), przy czym przez "roboty budowlane" rozumieć należało roboty polegające na budowie, montażu, remoncie albo rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części oraz urządzeń reklamowych, dzieł plastycznych i innych urządzeń wpływających na wygląd obiektu budowlanego (art. 3 ust. 3), a przez "budowę" wykonywanie obiektu budowlanego, a także jego przebudowę i rozbudowę (art. 3 ust. 2).
Powyższe oznacza, iż pod rządami ówcześnie obowiązującej ustawy przebudowa obiektu wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, a jej dokonanie bez uzyskania takowego pozwolenia stanowiło samowolę budowlaną. Nie może przy tym budzić jakichkolwiek wątpliwości, iż zmiana sposobu użytkowania obiektu jest działaniem wtórnym wobec jego przebudowy, o ile takową zmianę sposobu użytkowania przebudowa poprzedzała i była niezbędna do jej przeprowadzenia.
Dalej wskazać należy, iż skoro postępowanie organów nadzoru budowlanego zainicjowane zostało podaniem D. K. z dnia 19 sierpnia 2010 r., to co do zasady w sprawie znajdą zastosowanie przepisy aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo Budowlane (tekst jedn. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm., dalej Prawo budowlane), z ewentualnym uwzględnieniem normy zawartej w art. 103 ust. 2 tej ustawy, o ile w toku postępowania okaże się, iż doszło do zakończonej przed dniem wejścia w życie aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane samowolnej budowy obiektu.
Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 aktualnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane, przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności podjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga zgłoszenia właściwemu organowi.
Stosownie jednak do art. 71 ust. 6 powołanej ustawy, jeżeli zamierzona zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części wymaga wykonania robót budowlanych:
1) objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę - rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę;
2) objętych obowiązkiem zgłoszenia - do zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 ust. 2-4 tej ustawy.
Z treści przywołanych regulacji art. 71 ustawy Prawo budowlane należy zatem wyprowadzić wniosek, że przepis ten kompleksowo reguluje postępowanie w razie zgłoszenia przez uprawniony podmiot zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z wyjątkiem takiej sytuacji, gdy zamierzona zmiana sposobu użytkowania określonego obiektu wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (art. 71 ust. 6 pkt 1). Postępowanie to ma więc zastosowanie, gdy zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części następuje bez wykonania jakichkolwiek robót budowlanych lub gdy ta zmiana wymaga wykonania robót budowlanych objętych jedynie obowiązkiem zgłoszenia (art. 71 ust. 2 i ust. 6 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Natomiast, gdy zmiana sposobu użytkowania wymaga wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, wówczas rozstrzygnięcie w sprawie zmiany sposobu użytkowania następuje w decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 71 ust. 6 pkt 1). Jednocześnie trzeba zastrzec, że gdyby inwestor dokonał w takiej sytuacji zgłoszenia w trybie art. 71 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, to właściwy organ w myśl art. 71 ust. 5 pkt 1 tej ustawy, obligatoryjnie wniósłby sprzeciw.
W konsekwencji przyjąć należy, że dyspozycją art. 71a ustawy Prawo budowlane objęta jest tylko taka zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego, która - w myśl art. 71 ust. 2, a także art. 71 ust. 6 pkt 2 tej ustawy, wymagała wykonywania robót budowlanych objętych co najwyżej obowiązkiem zgłoszenia właściwemu organowi. Nie wyklucza to oczywiście prowadzenia tej procedury w sytuacji, gdy zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części nastąpiła bez wykonania jakichkolwiek robót budowlanych lub robót budowlanych nie wymagających ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.
W świetle powyższych argumentów stwierdzić należy, że zastosowanie procedury legalizacyjnej, o której mowa w art. 71a ust. 1 ustawy Prawo budowlane uzależnione jest nie tylko od stwierdzenia braku zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 tej ustawy ale także od stwierdzenia, że wykonane w tym celu roboty budowlane nie wymagały pozwolenia na budowę (art. 71 ust. 6 pkt 1 powołanej ustawy). W sytuacji bowiem, gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51, nie zaś art. 71a ustawy Prawo budowlane. Trzeba bowiem przyjąć, że taka legalizacja robót budowlanych, ze względu na ich wyższy stopień skomplikowania w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, wyprzedza legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu w zakresie uregulowanym przepisem art. 71a ustawy Prawo budowlane (por. wyroki NSA z 29 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 119/07 z dnia 8 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2683/11 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Organy ograniczając się do stwierdzenia w kontrolowanej sprawie braku zgłoszenia przez inwestorów zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszyły zatem przepisy postępowania w stopniu mogącym skutkować następczym naruszeniem art. 71a ust. 1 oraz art. 71 ust. 6 ustawy Prawo budowlane, a więc niewątpliwie mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć w tym miejscu należy, iż wobec braku poczynienia przez organy wskazanych wyżej ustaleń przesądzających o tym, czy do legalizacji przedmiotowej samowoli stosować się będzie regulacje dotyczące samowolnej zmiany sposobu użytkowania, czy też regulacje dotyczące samowoli budowlanej sensu stricte przedwczesnymi były rozważania organu dotyczące zastosowania w sprawie nie przepisów aktualnie obowiązującego art. 71a ustawy Prawo budowlane, lecz art. 71 ust. 3 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 maja 2004 r.
Bez analizy określenia oraz klasyfikacji robót budowlanych wykonanych przez inwestorów w celu zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku gospodarczego na inwentarski zastosowanie w kontrolowanej sprawie procedury naprawczej dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego było przedwczesne, a zatem niewłaściwe.
Stwierdzone uchybienie miało tym samym wpływ na wynik sprawy administracyjnej, który na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. obligował Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Charakter stwierdzonych uchybień obligował sąd do uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jak i na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2013 r. nr WOA.7721.106.2013.MJM oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 12 lutego 2013 r. nr PINB.7356-119/10-13 w przedmiocie zobowiązania M. W. do wykonania wskazanych w nich czynności i robót budowlanych w pomieszczeniach gdzie dokonano zmiany sposobu użytkowania części budynku gospodarczego na pomieszczenia inwentarskie, w celu doprowadzenia części budynku gospodarczego do stanu zgodnego z prawem. Nałożenie tychże obowiązków nastąpiło bowiem w ramach postępowania naprawczego prowadzonego w sprawie dokonanej bez wymaganego prawem pozwolenia zmiany sposobu użytkowania budynku, w sytuacji gdy jak wykazano powyżej w sprawie zachodzą istotne wątpliwości odnośnie prawidłowości przyjęcia przez organy tego akurat trybu procedowania.
Niezależnie od powyższego uchybienia o charakterze zasadniczym wskazać nadto należy innych uchybień, których dopuściły się orzekające w sprawie organy, które wprawdzie w kontekście przedwczesności wyboru trybu prowadzonego postępowania naprawczego nie miały zasadniczego wpływu na treść rozstrzygnięcia Sądu, ale w przypadku przyjęcie, iż tryb procesowania przez organ był prawidłowy także samodzielnie skutkowałyby uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji.
Zauważyć bowiem należy, iż zasadnicze wątpliwości budzi stanowisko organów nadzoru budowlanego jakoby M. W. wykonał obowiązki nałożone decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] 2013 r. znak [...]. Pomijając bowiem okoliczność, iż decyzją ostateczną nakładającą w/w obowiązki była nie wskazana wyżej decyzja PINB w R., lecz decyzja WWINB w Poznaniu z dnia [...] 2013 r., znak [...], zauważyć należy, iż M. W. zobowiązany został do wykonania wentylacji nawiewnej i wywiewnej w pomieszczeniu od strony południowej oraz do wykonania wentylacji nawiewnej i wywiewnej w pomieszczeniu od strony od strony północnej.
Z protokołu z dnia 7 listopada 2013 r. wynika zaś, że w pomieszczeniach inwentarskich w części budynku od strony północnej wykonano wentylację o powierzchni 98x90 cm, a w części budynku od strony południowej wykonano wentylację o pow. 52x85 cm, a także wykonano kanał wentylacyjny Ø200 w ścianie południowej. Nawiewy wykonano poprzez zamontowanie w istniejących otworach siatek wentylacyjnych.
Zapisy te zdają się sugerować, że jedynie w pomieszczeniu w części budynku od strony południowej wykonano zarówno wentylację nawiewną jak i wywiewną, a w części budynku od strony północnej jedynie otwór nawiewny.
Kolejnym oczywistym uchybieniem organu odwoławczego - trafnie podniesionym w uzasadnieniu skargi - było odniesienie się w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2014 r. do prac wykonanych w budynku stodoły i wskazanie, iż prace te należy kwalifikować jako przebudowę tego obiektu, w sytuacji gdy postępowanie w niniejszej sprawie nie dotyczyło budynku stodoły, odnośnie którego toczy się odrębne postępowanie legalizacyjne (patrz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. II SA/Po 586/13), lecz tylko i wyłącznie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń składowych na inwentarskie w budynku gospodarczym.
Dalej wskazać należy, iż wprawdzie WWINB w Poznaniu w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] 2014 r. trafnie wskazał, iż przedmiotem postępowania poddanego kontroli sądowej w niniejszej sprawie nie było wykonanie okien, czy też zbiornika na odchody zwierzęce płynne, to jednak przeoczył okoliczność, iż zaadaptowanie budynku gospodarczego na cele inwentarskie mogło wiązać się z koniecznością wykonania przyłącza instalacyjnego łączącego ten budynek z istniejącym zbiornikiem bezodpływowym na odchody zwierzęce, a wiec wykonaniem urządzenia budowlanego zmieniającego parametry użytkowe istniejącego budynku. Okoliczność czy przyłącze do zbiornika bezodpływowego było wykonane łącznie z budową budynku gospodarczego, czy też jego wykonanie stanowiło element prac związanych z zaadaptowaniem tego budynku gospodarczego na potrzeby chowu zwierząt inwentarskich może winna być natomiast ustalona w przedmiotowym postępowaniu, albowiem może mieć wpływ na ocenę zrealizowanych prac pod kątem przepisów Prawa budowlanego jako samowolnej przebudowy obiektu, względnie samowolnej zmiany sposobu jego użytkowania. Przyjęcie odpowiedniej procedury legalizacyjnej przesądzi także o koniczności, bądź jej braku uzyskania przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dotyczącej przebudowy, względnie zmiany sposobu użytkowania przedmiotowego budynku gospodarczego.
Bezzasadne okazały się natomiast podnoszone w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania w ramach przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego, w tym przesłuchań świadków. Zarzuty te nie znajdują bowiem jakiegokolwiek potwierdzenia w materiale dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, w tym w szczególności w protokołach przesłuchania świadków, które to protokoły podpisane zostały przez uczestniczącego w czynnościach skarżącego bez jakichkolwiek uwag. Z treści protokołów wynika przy tym jednoznacznie, iż skarżącemu umożliwiono zadawanie pytań świadkom, z której to możliwości korzystał. Nie może przy tym obciążać organu administracji niewłaściwe zdaniem skarżącego zachowanie w trakcie czynności procesowych innych stron postępowania, na co wskazywał on chociażby w trakcie przesłuchania świadka J.W. (k.154 akt organu I instancji). Dalej wskazać należy, iż ewentualne naruszenia przepisów prawa procesowego mogą stanowić przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji jedynie w sytuacji, gdy mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), zaś skarżący takowego wpływu podnoszonych naruszeń nie wykazał, a Sąd nie dopatrzył się ich również z urzędu.
Zarzuty skarżącego dotyczące uciążliwości jakie spowodowało dla niego przekształcenie budynku gospodarczego, w budynek inwentarski nie mogły natomiast zostać zbadane przez Sąd na obecnym etapie postępowania, albowiem byłoby to przedwczesne, w sytuacji gdy – jak wykazano powyżej – organy nie poczyniły w sprawie kompletnych ustaleń faktycznych niezbędnych dla dokonania wyboru prawidłowego trybu prowadzenia postępowania legalizacyjnego. Zagadnienia te będą bowiem przedmiotem badania organów właśnie w odpowiednim postępowaniu legalizacyjnym.
Bez zasadniczego znaczenia dla sprawy pozostawała także argumentacja podnoszona w piśmie procesowym uczestnika postępowania M. W. z dnia 14 listopada 2014 r., albowiem dotyczyła ona okoliczności nie objętych kontrolowanym postępowaniem administracyjnym, względnie nieistotnych dla rozst4rzygnięcia i wskazywała jedynie na istniejący konflikt sąsiedzki pomiędzy uczestnikiem postępowania, a skarżącym.
Reasumując przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ nadzoru budowlanego, obok uwzględnienia oceny prawnej zawartej w niniejszym uzasadnieniu, winien ustalić, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do określenia zakresu i rodzaju wykonanych przez inwestorów robót budowlanych, które doprowadziły do zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na budynek inwentarski. W przypadku zaś uznania, że materiał ten jest wystarczający do określenia tych robót, konieczne będzie dokonanie ich kwalifikacji prawnej, jako wymagających ewentualnego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia albo pozwolenia na zmianę użytkowania lub niepodlegających żadnej reglamentacji budowlanej. Następnie zaś wdrożenie stosownej procedury legalizacyjnej.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.
Uwzględnienie skargi czyniło koniecznym orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 p.p.s.a.).
Gwoli wszechstronnego wyjaśnienia sprawy Sąd pragnie także wskazać, iż wprawdzie w wydaniu wyroku z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Po 323/11 brało udział dwóch sędziów orzekających także w mniejszej sprawie, lecz nie zachodziła przesłanka wyłączenia o jakiej mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a., albowiem kwestie proceduralne, jak na przykład zawieszenie postępowania będące przedmiotem kontroli sądowej w sprawie sygn. II SA/Po 323/11, nie mają tożsamego przedmiotu z przedmiotem rozpoznawanej sprawy, dotyczącej decyzji kończącej merytorycznie postępowanie naprawcze w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W sytuacji braku tożsamości przedmiotowej spraw nie zachodzi więc podstawa wyłączenia, o której mowa w art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. II GZ 778/13, Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2014 r., sygn. II FZ 959/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 czerwca 2014 r., sygn. II SA/Kr 220/14 – wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło