II SA/Po 1071/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-12-11
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Tomasz Grossmann, Andrzej Skoczylas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód uzyskany przez licencjonowanego sędziego sportowego z tytułu sędziowania zawodów sportowych, który został utracony, może być uznany za dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, w celu pomniejszenia dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do zasiłku rodzinnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu prawidłowego zakwalifikowania dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych. W szczególności, nie zbadano relacji między Polskim Związkiem Koszykówki a sędziami oraz między Związkiem a klubami sportowymi, co jest kluczowe dla oceny, czy utrata tego dochodu może być uznana za dochód utracony w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego i oceny materiału dowodowego, a także art. 153 PPSA, nie stosując się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy dochody skarżącego z tytułu sędziowania meczów koszykówki w 2010 r., które przestał uzyskiwać, powinny być uznane za dochód utracony, co skutkowałoby pomniejszeniem dochodu rodziny. Organy administracji uznały, że dochody te nie mogą być traktowane jako dochód utracony, ponieważ skarżący nie był związany z klubami sportowymi umową o pracę ani umową zlecenia. WSA uchylił poprzednią decyzję SKO, wskazując na potrzebę przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego. Następnie SKO ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, co doprowadziło do kolejnej skargi do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia (...) listopada 2012 r. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędzia WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z (...) listopada 2012 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) listopada 2012 r.) Prezydent Miasta P. (dalej zwany Prezydentem albo organem I instancji) działając na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14, art. 20, art. 24, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej uśr) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. 2011 r., nr 298, poz. 1769 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. 2009 r., nr 129, poz. 1058) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) odmówił przyznania M. J. (dalej wnioskodawca, odwołujący albo skarżący) zasiłku rodzinnego na rzecz D., M., J. i E. J., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz J. i E. J. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na rzecz D., M. i J. J.
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że do nabycia prawa do świadczeń rodzinnych niezbędne jest ustalenie dochodu osoby lub rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. za rok 2010. Podstawowym dokumentem, który warunkuje jego wyliczenie zgodnie z art. 23 ust. 4 uśr jest zaświadczenie o dochodzie podlegającym opodatkowaniu na zasadach ogólnych każdego członka rodziny. Po przeanalizowaniu wniosku i obliczeniu dochodu wnioskodawcy oraz Jego żony oraz po utraceniu dochodu żony w wysokości (...) zł oraz dochodu wnioskodawcy z tytułu pobierania renty w wysokości (...) zł - z 2010 r. organ I instancji ustalił, że dochód rodziny wnioskodawcy wynosi (...) zł, a zatem przekracza ustawowe kryterium dochodowe o (...) zł na osobę.
W dalszej części uzasadnienia Prezydent wyjaśnił, że z załączonego do akt sprawy zaświadczenia o dochodzie netto za 2010 rok z firmy "A" wynika, że małżonka wnioskodawcy była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w okresie od (...) listopada 2010 r. do (...) sierpnia 2012 r. Dlatego dochód rodziny wnioskodawcy w 2010 r. został pomniejszony o kwotę (...) zł. Natomiast brak było podstaw do uznania dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę za dochód utracony z tytułu sędziowania meczów koszykówki.
W odwołaniu z (...) grudnia 2012 r. wywiedzionym od powyżej wskazanej decyzji wnioskodawca zarzucił pominięcie przez organ I instancji utraty Jego dochodów za 2010 r. z tytułu prowadzenia spotkań jako sędzia koszykówki. Odwołujący uznał za krzywdzącą interpretację przepisów prawa zgodnie z którą sędziowie meczów koszykówki nie mieszczą się w katalogu definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym brak jest podstaw do uznania dochodu uzyskiwanego z tego tytułu za dochód utracony.
Decyzją z (...) marca 2013 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) marca 2013 r.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO albo Kolegium) utrzymało w mocy decyzję z (...) listopada 2012 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów uśr. Kolegium wskazało, że ustalając dochód rodziny wnioskodawcy za rok 2010 należało uwzględnić kwotę dochodu wynikającą z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego, tj. kwotę (...) zł, pomniejszyć ją o składki na ubezpieczenie społeczne, tj. (...) zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne, tj. (...) zł oraz należny podatek, tj. (...) zł, co daje łącznie (...) zł ([...] zł – [...] zł – [...] zł). Kwota ta nie mogła jednak stanowić podstawy obliczenia dochodu na osobę w rodzinie, na potrzeby niniejszego postępowania, albowiem z akt sprawy wynika, że rodzina utraciła część dochodów. Małżonka odwołującego z dniem (...) sierpnia 2012 r. utraciła swoje źródło zarobkowania, a nadto odwołujący od dnia (...) września 2011 r. utracił prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie przy tym z art. 3 pkt 23 uśr utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, bądź utratą renty. W konsekwencji, na potrzeby niniejszej sprawy Kolegium uznało, że dochód rodziny należało dodatkowo pomniejszyć o kwotę (...) zł (utracona renta z ZUS) oraz o kwotę (...) zł (utracony dochód żony odwołującego). Przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, jako dochód rodziny z 2010 r. należało przyjąć kwotę (...) zł, co daje miesięcznie (...) zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie (...) zł miesięcznie. Tak ustalona kwota dochodu przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych.
Zdaniem Kolegium należało podzielić stanowisko organu I instancji o braku podstaw do uznania za dochód utracony zarobków uzyskanych w 2010 r. z tytułu sędziowania meczów koszykówki. Wnioskodawca pełniąc funkcję sędziego podczas meczów koszykówki nie był związany umową o pracę, ani tym bardziej umową zlecenia czy umową o dzieło, z żadnym klubem sportowym. Sam fakt, że aktualnie rodzina nie uzyskuje dochodów z ww. działalności, nie może mieć wpływu na ustalenie wysokości dochodów za 2010 r.
Na powyższą decyzję Kolegium pełnomocnik wnioskodawcy złożył w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA). Wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, rozpatrującym sprawę organom administracji zarzucono:
- naruszenie art. 5 ust 1 uśr przez jego niezastosowanie, a w konsekwencji odmówienie przyznania wnioskowanych świadczeń rodzinnych,
- naruszenie art. 3 pkt 23 w zw. art. 3 pkt 22 uśr przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że osiągane przez wnioskodawcę wynagrodzenie z tytułu pracy jako sędzia sportowy koszykówki nie mieści się w katalogu definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym brak jest podstaw do uznania dochodu uzyskiwanego z ww. tytułu za dochód utracony.
Wyrokiem z 11 października 2013 r., sygn. akt II SA/Po 829/13, WSA w pkt 1 uchylił decyzję z (...) marca 2013 r., w pkt 2 zasądzając od Kolegium na rzecz skarżącego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz określając w pkt 3, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Dokonując wykładni znajdujących zastosowanie w sprawie przepisów prawa WSA podkreślił, że skarżący jako licencjonowany sędzia sportowy zakwestionował przyjęty w zaskarżonej decyzji sposób ustalenia dochodu rodziny na potrzeby oceny uprawnień do świadczeń rodzinnych przez pominięcie utraty w 2010 r. dochodu uzyskanego z tytułu sędziowania zawodów sportowych. W oświadczeniu złożonym w dniu (...) października 2012 r. skarżący podał, że rozliczeń za prowadzenie spotkań dokonywał na delegacjach sędziowskich, które zostawiał w klubach. Z tych klubów otrzymywał raz do roku PIT-11 do rozliczenia podatku. Skarżący oświadczył, że delegacji tych nie jest w stanie dostarczyć. Na podstawie oświadczeń skarżącego rozpatrujące sprawę organy administracji uznały, że zaprzestanie tej formy aktywności zawodowej skarżącego, stanowiącej istotne źródło dochodu jego rodziny, nie można uznać za utratę dochodu w rozumieniu art. 23 uśr. Organy obu instancji przyjęły, że dochody uzyskiwane z sędziowania meczów były rozliczane jako dochody z działalności wykonywanej osobiście, co stanowi odrębną kategorię w stosunku do umowy o dzieło oraz umowy zlecenia. W ocenie Sądu stanowisko to uznać należało co najmniej za przedwczesne. Przeprowadzając ocenę tej formy aktywności zawodowej skarżącego organ I instancji poprzestał bowiem na oświadczeniu skarżącego i nie przeprowadził postępowania dowodowego, które pozwoliłoby ustalić, czy utrata dochodu z tytułu sędziowania zawodów sportowych może zostać uznana za utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 uśr. Postępowania dowodowego w tym zakresie nie przeprowadził również organ odwoławczy, co uzasadnia postawienie zarzutu, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 §1 oraz art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 136 kpa.
W realiach przedmiotowej sprawy zbadania wymaga, czy przychód uzyskiwany przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych można uznać za przychód uzyskiwany z umowy, która może zostać zakwalifikowana jako umowa zlecenia. Należy to rozważyć przede wszystkim w odniesieniu do wzajemnych relacji pomiędzy Polskim Związkiem Koszykówki (dalej PZKosz) a sędziami, jak również pomiędzy Związkiem a klubami. W rezultacie może okazać się, że podnoszona przez organ okoliczność, że z klubami sędziowie nie zawierają żadnych umów, nie ma w tym przypadku znaczenia. W konsekwencji Sąd uznał za konieczne przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Dopiero uzyskane wyjaśnienia i informacje pozwolą jednoznacznie ocenić jak należy zakwalifikować tę formę aktywności zawodowej skarżącego – w odniesieniu do definicji dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 23 ppkt c uśr.
Decyzją z (...) czerwca 2014 r., nr (...) (dalej decyzja z [...] czerwca 2014 r.) Kolegium utrzymało w mocy decyzję z (...) listopada 2012 r.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że pismem z (...) kwietnia 2014 r. zwróciło się do PZKosz o wyjaśnienie zasad jego funkcjonowania, w szczególności w kwestii wypracowanych zasad opłacania sędziów zawodów sportowych oraz zasad współpracy PZKosz z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów. Ponadto Kolegium zwróciło się o udostępnienie wzorca delegacji dla sędziów. Pismo zostało odebrane przez upoważnionego pracownika Związku w dniu (...) maja 2014 r. i do dnia wydania decyzji pozostało bez odpowiedzi.
W dniu (...) maja 2014 r. odwołujący złożył do akt sprawy pismo wystawione przez Sekretarza Generalnego PZKosz z dnia (...) maja 2014 r. w którym wskazano, że sędziowie koszykówki nie są pracownikami PZKosz, lecz sędziują zawody na zlecenie Związku. Wskazano również, że sędziowie rozliczają się z w miejscu rozegrania meczu i otrzymują zwrot kosztów dojazdów oraz ekwiwalent sędziowski.
Stając na stanowisku prawidłowego obliczenia przez organ I instancji w zakresie ustalenia dochodu rodziny odwołującego w przeliczeniu na osobę Kolegium podzieliło również pogląd organu I instancji o braku podstaw do uznania za dochód utracony zarobków jakie odwołujący uzyskał w 2010 r. z tytułu sędziowania meczów koszykówki.
Mając powyższe na uwadze, Kolegium stanęło na stanowisku, że brak jest podstaw do tego, aby przychody odwołującego uzyskane z tytułu sędziowania zawodów sportowych traktować jako dochody z umowy o pracę czy z umowy zlecenia. W konsekwencji, utrata tych przychodów nie może prowadzić do pomniejszenia dochodu rodziny o tzw. dochód utracony. W konsekwencji fakt, że aktualnie rodzina nie uzyskuje dochodów z ww. działalności nie może mieć wpływu na ustalenie wysokości dochodów za 2010 r.
W skardze do WSA z 20 sierpnia 2014 r. wnioskodawca reprezentowany przez radcę prawnego zaskarżył decyzję z (...) czerwca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z (...) listopada 2012 r. w całości wnosząc o ich uchylenie. Zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszenie:
a) art. 12a ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust 1 uśr, przez ich niezastosowanie, a w konsekwencji odmówienie przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz D., M., J. i E. J., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz J. i E. J., oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na rzecz D., M. i J. J.,
b) art. 3 pkt 23 w zw. art. 3 pkt 22 uśr przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że osiągane przez skarżącego wynagrodzenie z tytułu pracy jako sędzia sportowy koszykówki nie mieści się w katalogu definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tym samym brak jest podstaw do uznania dochodu uzyskiwanego z w/w tytułu za dochód utracony.
W uzasadnieniu strona skarżąca zwróciła uwagę na istotne podobieństwo treściowe pomiędzy decyzją SKO z (...) marca 2013 r. a decyzją obecnie zaskarżoną. Kolegium w decyzji z (...) czerwca 2014 r. nie wyjaśniło, dlaczego zawarta pomiędzy skarżącym a PZKosz umowa nie może zostać uznana za umowę zlecenia ani jakie warunki musiałyby zaistnieć do przyjęcia takiego założenia.
Zdaniem skarżącego, wyjaśnienia zawarte w przywołanym przez skarżącego piśmie PZKosz już dawno się zdezaktualizowały. Poza tym, nie wynika z nich odpowiedź w jaki sposób należy zakwalifikować umowę skarżącego z PZKosz. Kolegium w ogóle nie wzięło pod uwagę wyjaśnień udzielonych przez Sekretarza Ogólnego z (...) maja 2014 r. Niezależnie od powyższego za całkowicie błędne należało także uznać stanowisko SKO, że przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych muszą zostać uwzględnione przy ustalaniu dochodu, natomiast ich utrata nie powinna (analogicznie), być od dochodu odliczana. Argumentacja SKO opiera się na art. 3 pkt 23 a-i uśr i enigmatycznych wyjaśnieniach, że dochód skarżącego nie jest szczególnym wypadkiem enumeratywnie tam określonym. Tymczasem wbrew stanowisku organu, skarżący spełnia wymogi określone w ww. przepisie i utracił dochód ponieważ utracił zatrudnienie (k. 3-8 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę z (...) września 2014 r., nr (...), (...), Kolegium wniosło o jej oddalenie jako niezasadnej. Zdaniem Kolegium, wskazanie w zaświadczeniu wystawionym przez Sekretarza Generalnego PZKosz z (...) maja 2014 r., że sędziowie działają "na zlecenie" związku nie jest wystarczające do uznania, że łączy ich ze związkiem umowa mająca cechy umowy zlecenia czy umowy o świadczenie usług (k. 12-14 akt sądowych).
W piśmie z 7 października 2014 r. strona skarżąca podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie odniosła się do argumentacji organu zaprezentowanej w odpowiedzi na skargę podkreślając, że Kolegium samodzielnie wskazało na wydanie decyzji bez uprzedniej konsultacji z PZKoszem (k. 18 - 19 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działania administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej w skrócie "ppsa").
Kryterium legalności wynikające z art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przy czym oceny w tym zakresie Sąd dokonuje według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Stosując tak określone kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd w niniejszym postępowaniu pod względem zgodności z prawem była decyzja Kolegium z (...) czerwca 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję z (...) listopada 2012 r. o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego na rzecz D., M., J. i E. J., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz J. i E. J. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 na rzecz D., M. i J. J.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że prawomocnym wyrokiem z 11 października 2013 r. WSA uchylił decyzję Kolegium z (...) marca 2013 r., zasądzając od skarżącego na rzecz SKO kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz określając, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Jak podkreślono w tym wyroku w przedmiotowej sprawie podstawowe znaczenie ma właściwe zakwalifikowanie dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych, przy czym ocena ta powinna, w opinii Sądu, uwzględniać specyfikę tej formy aktywności zawodowej skarżącego. Aby dokonać tej oceny, niezbędnym jest uzyskanie wyczerpującej informacji dotyczącej zasad funkcjonowania PZKosz, zasad współpracy z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów. Niezbędne jest zapoznanie się z wypracowanymi zasadami opłacania sędziów zawodów sportowych, także przez pozyskanie do akt sprawy wzorca delegacji na podstawie której sędziują mecze oraz wystawiają rachunek klubowi. Dopiero na tej podstawie możliwa będzie ocena, czy utrata dochodów z tytułu sędziowania zawodów sportowych może zostać zakwalifikowana jako utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 u.ś.r.
W przywołanym wyroku WSA dokonał wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów uśr podkreślając, że w świetle art. 3 pkt 23 uśr utratę zatrudnienia należy łączyć z rozwiązaniem konkretnego stosunku prawnego cechującego się pewną trwałością. Utrata zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpi w sytuacji zaprzestania przez jednostkę wykonywania dotychczas świadczonej pracy na podstawie jednej z form prawnych określonych w art. 3 pkt 22 uśr za wyjątkiem umowy o dzieło. Z katalogu tego nie została wyłączona umowa zlecenia, dla zawarcia której przepisy prawa nie wymagają szczególnej formy.
Zważywszy na twierdzenia skarżącego dotyczące wykonywania na rzecz PZKosz czynności w ramach umowy zlecenia Sąd uznał, że wymaga dalszego zbadania czy przychód uzyskiwany przez skarżącego z tytułu sędziowania zawodów sportowych można uznać za przychód uzyskiwany z umowy, która może zostać zakwalifikowana jako umowa zlecenia. Zdaniem WSA, należało to rozważyć przede wszystkim w odniesieniu do relacji pomiędzy PZKosz a sędziami, jak również pomiędzy PZKosz a klubami. Zdaniem WSA, podniesiona przez Kolegium okoliczność, że z klubami sędziowie nie zawierają żadnych umów może nie mieć przesądzającego znaczenia.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd był związany z mocy art. 153 ppsa, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku z 11 października 2013 r. Artykuł 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziło do niespójności działania systemu władzy publicznej. Związanie oceną prawną wyrażoną w wyroku (uzasadnieniu orzeczenia) oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., sygn. akt II FSK 451/08, lex nr 526493, wyrok NSA z dnia 23 września 2009 r., sygn. akt I FSK 494/09, lex nr 594010, wyrok WSA z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1591/09, lex nr 559604, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 940/09, lex nr 594756). Dlatego w razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika on natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok WSA z dnia 21.04.2010 r., sygn. akt II FSK 2129/08, lex nr 596261). Ocena prawna oraz wiążące wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku sądu I instancji mają również istotne znaczenie dla NSA przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wniesionej od ponownego wyroku sądu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji, gdyż byłby on niezgodny z prawem, jeżeli przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym sprawy nie uwzględniałby wiążącej oceny prawnej i wskazań, o jakich mowa w art. 153 ppsa (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 178/09, lex nr 593711). Należy w tym miejscu dodatkowo podkreślić, że art. 153 ppsa pełni szczególną rolę w kontekście skuteczności oraz wykonalności orzeczeń sądów administracyjnych. Naruszenie art. 153 ppsa przez organy administracji pociąga za sobą niebezpieczeństwo ponownego zaskarżenia podjętej decyzji do sądu administracyjnego, unicestwienie bytu prawnego przedmiotowej decyzji oraz konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego co do istoty sprawy.
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy, Kolegium wydając decyzję z (...) czerwca 2014 r. nie odczytało w prawidłowy sposób wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z 11 października 2013 r., naruszając tym samym art. 153 ppsa. Kolegium nie uzyskało bowiem wyczerpującej informacji na temat zasad funkcjonowania PZKosz, zasad współpracy z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów, odnosząc się po raz drugi do przepisów ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2012 r., poz. 361), pomimo wyraźnej uwagi WSA, że uśr w zakresie definiowania zawartych w niej pojęć nie odsyła do przepisów tej ustawy. Co prawda pismem z (...) kwietnia 2014 r., nr (...), Kolegium wystąpiło do PZKosz z wezwaniem o wyjaśnienie zasad funkcjonowania Związku oraz jego współpracy z klubami sportowymi w zakresie organizacji i ponoszenia kosztów organizowanych i przeprowadzanych zawodów, ale nie uzyskało w tym zakresie odpowiedzi. Zdaniem Sądu, niewystarczającym okazało się również odwołanie do dostępnego w internecie dokumentu zatytułowanego "Wyjaśnienia Polskiego Związku Koszykówki w sprawie obowiązków podatkowych związanych z przychodami osiągniętymi przez sędziów koszykówki z tytułu prowadzenia zawodów sportowych" z 27 stycznia 2004 r. Jak zwrócił na to uwagę skarżący, dokument ten nie zawiera odpowiedzi na pytanie o sposób zakwalifikowania umowy łączącej Jego z PZKosz. Innymi słowy, SKO nie ustaliło w należyty sposób stanu faktycznego sprawy, nie dokonując tym samym należytej oceny formy aktywności zawodowej skarżącego w odniesieniu do dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 23 uśr. Tym samym Kolegium naruszyło art. 7, art. 77 §1 oraz art. 107 §3 kpa.
Należy w tym miejscu podkreślić, że poza skierowaniem do PZKosz wezwania z (...) kwietnia 2014 r. SKO nie wykorzystało uregulowanych w kpa środków dowodowych, które mogłyby przyczynić się do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a tym samym zrealizowania wytycznych zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku z 11 października 2013 r. Kolegium opierając się na dokumentach zamieszczonych w internecie nie zwróciło się do PZKosz o ich przedłożenie w formie papierowej z wyjaśnieniem dotyczącym ich stanu aktualności, nie podjęło próby przesłuchania świadków, w tym pracowników PZKosz na czele z prezesem Związku oraz Sekretarzem Generalnym, który podpisał zaświadczenie z (...) kwietnia 2014 r., na które powołuje się skarżący. Należy zwrócić uwagę, że w art. 88 §1 kpa ustanowione zostały instrumenty procesowe umożliwiające Kolegium przeciwdziałanie ewentualnej biernej postawie osób, które dysponują wiedzą i doświadczeniem mającym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa uchylił w pkt 1 wyroku zaskarżoną decyzję, określając w pkt 2 na podstawie art. 152 ppsa, że nie podlega ona wykonaniu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium mając na uwadze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku z 11 października 2013 r. powinno dokonać prawidłowych i pełnych ustaleń faktycznych sprawy w oparciu o ogół ustanowionych w tym celu przez ustawodawcę środków dowodowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło