III SA/Lu 305/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal,, WSA Ewa Ibrom, Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., po rozpatrzeniu zażalenia J. S., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] o odmowie wznowienia postępowania. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] orzekł o zaliczeniu J. S. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. J. S. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego w związku z tym, że organowi nie był znany fakt korzystania przez skarżącą z pomocy brata i siostry. Do wniosku skarżąca dołączyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup pralki automatycznej, w której organ stwierdził, że problemy związane z uciążliwością prania skarżąca może rozwiązać przy wykorzystaniu rodziny, np. brata mieszkającego w tym samym budynku, co skarżąca. Skarżąca wywiodła, że skoro z tej decyzji wynika, że potrzebuje pomocy brata w zachowaniu czystości, jest to równoznaczne z koniecznością stałej i długotrwałej pomocy innej osoby. Z powyższego wynika zatem, że kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ, który wydał orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie dysponował dowodem, z którego wynika, że skarżąca wymaga stałej i długotrwałej pomocy przy zachowaniu czystości. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzekł o odmowie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu organ podniósł, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności skarżąca odebrała osobiście w dniu [...] listopada 2013 r. Organ uznał, że w tym dniu skarżąca dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.), dalej: k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania upływał w dniu [...] grudnia 2013 r. Skarżąca zaś wniosek o wznowienie złożyła w piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. Do organu wpłynął dnia [...] grudnia 2013 r. Organ podniósł również, że okoliczności wskazane przez skarżącą istniały w chwili wydania orzeczenia z dnia [...] listopada 2013 r. i były znane organowi. Korzystanie z pomocy osób trzecich, brata i siostry, potwierdzała ocena psychologiczna przeprowadzona podczas posiedzenia składu orzekającego. Po rozpatrzeniu zażalenia J. S., Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że we wniosku o wznowienie postępowania J. S. wskazuje na związek pomiędzy niekorzystnym dla niej orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2013 r. a okolicznością, że organ orzekający nie miał pełnych informacji o jej sytuacji życiowej. Bieg terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie rozpoczął się w dniu 8 listopada 2013 r., gdy J. S. odebrała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 9 grudnia 2013 r. (8 grudnia 2013 r. był dniem wolnym od pracy). Skarżąca wniosek złożyła w dniu 10 grudnia 2013 r., a więc po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Organ podniósł, że to z niekorzystnego dla niej orzeczenia z dnia [...] listopada 2013 r. skarżąca mogła wywnioskować, że organowi mogły być nieznane pewne okoliczności na temat jej funkcjonowania, a nie z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy stwierdził, że J. S. nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania orzeczenia, a nieznanych organowi. Fakt korzystania z pomocy rodzeństwa potwierdzała ocena psychologiczna sporządzona na podstawie wywiadu ze skarżącą. W skardze sądowej J. S. podniosła, że o nieznanych faktach dowiedziała się z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżąca wskazała, że na podstawie obserwacji pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. ustalono, że powinna korzystać z pomocy innych osób w sposób stały i długotrwały. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] lutego 2014 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zaliczenia do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności J. S. Wznowienie postępowania administracyjnego uregulowane zostało w rozdziale 12 Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie organ bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy został on wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku stwierdzenia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a., bądź nie został zachowany termin do jego złożenia - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania, które rozpoczyna drugi etap i stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z przepisu tego wynika, że to strona musi wykazać, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, a następnie udowodnić, że złożyła wniosek o wznowienie postępowania z zachowaniem w/w terminu. Organ administracji publicznej nie jest jednak zwolniony od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności. Organ obowiązany jest bowiem z urzędu zbadać zachowanie przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Organ administracji publicznej dochodząc do odmiennego przekonania odnośnie terminu, w którym strona dowiedziała się o decyzji również powinien dowieść, dlaczego twierdzenia wnioskodawcy są w tym zakresie niezasadne i od jakiej daty podmiot ten wiedział o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., jak tego domagała się skarżąca, jest uzasadnione wyłącznie w sytuacji, gdy nowe okoliczności faktyczne i dowody, o których mowa w tym przepisie, nie były znane organowi wydającemu decyzję. Nową okolicznością, na którą skarżąca powołuje się we wniosku o wznowienie postępowania, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup pralki automatycznej. Skarżąca wywiodła, że skoro z tej decyzji wynika, że potrzebuje pomocy brata w prowadzeniu gospodarstwa domowego, to oznacza konieczność stałej i długotrwałej pomocy innej osoby. Z powyższego wynika zatem, że kwalifikuje się do znacznego stopnia niepełnosprawności. Organ stwierdził natomiast, że okoliczności wskazane we wniosku o wznowienie postępowania były mu znane w postępowaniu o stwierdzenie stopnia niepełnosprawności. Okoliczność korzystania z pomocy rodzeństwa przez skarżącą potwierdzała ocena psychologiczna z dnia [...] listopada 2013 r. (pkt IV, VIII i X tej oceny, k. 21 – 22 akt adm.). W pkt IV oceny psychologicznej stwierdzono, że skarżąca "mieszka sama, bez własnej rodziny, pomaga jej siostra i brat". W pkt VIII oceny psychologicznej wskazano, że skarżąca "utrzymuje kontakt z rodzeństwem". Z pkt X wynika, że skarżąca "po ataku (padaczki) wymaga pomocy w wykonywaniu czynności samoobsługujących – pomaga jej siostra lub brat". W dniu wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności – [...] listopada 2013 r. - Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie dysponował wiedzą, że skarżąca wymaga pomocy osób trzecich i że pomaga jej rodzeństwo. Za początek biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania należy zatem przyjąć dzień 8 listopada 2013 r., gdy J. S. odebrała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu 9 grudnia 2013 r., ponieważ 8 grudnia 2013 r. przypadał na niedzielę, a zatem dzień wolny od pracy. Złożony w dniu 10 grudnia 2013 r. wniosek skarżącej był wniesiony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Z takim stanowiskiem organów w niniejszej sprawie nie można się zgodzić. Skarżąca we wniosku o wznowienie postępowania powołała się na przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Zgodnie tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Skarżąca wyraźnie wskazała, że nową okolicznością, w jej ocenie, jest decyzja SKO w L. z dnia 28 listopada 2013 r. Również w skardze sądowej i w odwołaniu podkreśla, że o nowych faktach dowiedziała się z w/w decyzji. W niniejszej sprawie, organy administracji na etapie oceny formalnej wniosku o wznowienie postępowania, dokonały analizy i oceny przyczyn wznowienia. Organy ponadto nie uwzględniły decyzji SKO w L., która w ocenie skarżącej stanowiła nową okoliczność w sprawie. Tymczasem obowiązkiem organu na wstępnym etapie postępowania w sprawie wznowienia jest sprawdzenie, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych oraz, czy zachowano ustawowy termin do wniesienia wniosku. Analiza przyczyn wznowienia postępowania następuje dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi dopiero podstawę do przeprowadzania postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy. Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, że organy administracji w niniejszej sprawie błędnie przyjęły, że wniosek o wznowienie został złożony przez skarżącą z uchybieniem terminu. Termin do złożenia wniosku o wznowienie postepowania biegł od dnia, kiedy skarżąca dowiedziała się o treści decyzji SKO w L. z dnia 28 listopada 2013 r. Wniosek o wznowienie postępowania z dnia 10 grudnia 2013 r. skarżąca złożyła zatem zachowaniem miesięcznego terminu, określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Skoro skarżąca wskazała ustawową przesłankę wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a podanie o wznowienie zostało wniesione z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a., organ miał obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i następnie przeprowadzić postępowanie wznowieniowe zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. W tych warunkach zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), jako wydanych z naruszeniem art. 149 § 3 k.p.a.