III SA/Po 492/14

Dnia 11 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska (spr.) Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M C o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2014r. wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1830/13 w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości oddala skargę Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2014 r. ( sygn. akt III SA/Po 1830/13 ) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę M C na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P z dnia [...]2013 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2012, z powodu wniesienia jej po ustawowym terminie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że decyzja organu II instancji została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 28 października 2013 r., wobec czego ustawowy termin trzydziestu dni do wniesienia skargi upłynął z dniem 27 listopada 2013 r. Skarga została natomiast nadana w urzędzie pocztowym w dniu 28 listopada 2013 r. i dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt. 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a. należało ją odrzucić. Postanowienie powyższe zostało uznane za doręczone stronie skarżącej w trybie awizo z dniem 17 lutego 2014 r. ( k. – 20 akt sprawy III SA/Po 1830/13 ). Pismem z dnia 22 kwietnia 2014 r. M C wniosła o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. oraz o uchylenie powyższego postanowienia i merytoryczne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania strona podała, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi wynikało jedynie z błędnego zaadresowania decyzji organu II instancji na nazwisko nieaktualnego pełnomocnika skarżącej P Z. Przesyłka dotarła do jego matki D Z. P Z po otrzymaniu decyzji był przekonany, że otrzymała ją również M C, wobec czego nie przekazał stronie przedmiotowej decyzji. Poinformował on skarżącą o tym fakcie dopiero w trakcie przypadkowej rozmowy, podając przybliżoną datę otrzymania przesyłki – początek listopada. Skarżąca była więc przekonana, że termin do wniesienia skargi został dochowany. Strona wskazała też, że już w dniu 5 maja 2013 r. złożyła wniosek o zmianę wpisu do ewidencji producentów polegającą na rezygnacji z dotychczasowego pełnomocnika. M C wniosła o przesłuchanie P Z na powyższe okoliczności i dołączyła do skargi kopię wniosku o zmianę danych w ewidencji producentów i pismo potwierdzające otrzymanie przez Biuro Powiatowe ARiMR w P wniosku i wprowadzenie zmiany. Na wezwanie Sądu skarżąca w piśmie z dnia 22 maja 2014 r. ( błędnie oznaczonym 22 kwietnia ) wskazała jako ustawowe podstawy żądania wznowienia postępowania art. 273 § 2 i art. 271 pkt. 2 p.p.s.a. Według strony skarżącej została ona pozbawiona należytej reprezentacji, co uniemożliwiło jej należyte uczestnictwo w sprawie. Strona wskazała, że w dniu 16 kwietnia 2014 r. w oczekiwaniu na zawiadomienie o terminie rozprawy udała się do WSA w Poznaniu, gdzie poinformowano ją o wydaniu postanowienia z dnia 28 stycznia 2014 r., jego dwukrotnym awizowaniu i uznaniu go za doręczone z dniem 17 lutego 2014 r. Zdaniem skarżącej zawiadomienia o pierwszym awizo nie było w jej skrzynce pocztowej, a zawiadomienia o drugim awizo dokonano w czasie, kiedy przebywała wraz z całą rodziną na wakacyjnym wypoczynku w górach. Udała się na pocztę dopiero w dniu 18 lutego 2014 r. i pobrała korespondencję poleconą. Było wiele zawiadomień "awizo", w tym wiele powtórnych. Niektórych nie udało się już odebrać. Nie przyszło jej do głowy, że mogła tam znajdować się również korespondencja z WSA. Na rozprawie pełnomocnik strony – radca prawny wnosił jak w skardze i w piśmie procesowym, podkreślając, że skarżąca stała się ofiarą nieszczęśliwego zbiegu różnych okoliczności, które nie były przez nią zawinione. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się nieuzasadniona. M C domagała się wznowienia postępowania sądowego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2014 r. odrzucającym jej skargę jako wniesioną po terminie. Jako podstawy ustawowe skargi o wznowienie postępowania strona wskazała art. 273 § 2 i art. 271 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( j. t. – Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm. ), dalej p.p.s.a. W ocenie skarżącej została ona pozbawiona należytej reprezentacji, co uniemożliwiło jej należyte uczestnictwo w sprawie. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania M podniosła, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora OR ARiMR w P z dnia [...]2013 r. wynikało jedynie z błędnego jej zaadresowania na nazwisko nieaktualnego pełnomocnika strony P Z. P Z był przekonany, że decyzję organu II instancji otrzymała również M C, wobec czego nie przekazał jej powyższej decyzji. Poinformował on skarżącą o tym fakcie dopiero w trakcie przypadkowej rozmowy. Strona wskazała nadto, że w dniu 16 kwietnia 2014 r. w oczekiwaniu na zawiadomienie o terminie rozprawy udała się do WSA w Poznaniu, gdzie dowiedziała się o wydaniu postanowienia z dnia 28 stycznia 2014 r. i jego dwukrotnym awizowaniu. Zdaniem skarżącej zawiadomienia o pierwszym awizo nie było w jej skrzynce pocztowej, a zawiadomienia o drugim awizo dokonano w czasie, kiedy przebywała z dziećmi na wakacyjnym wypoczynku w górach ( pobyt na urlopie w miejscowości B w terminie od 7 do 15 lutego 2014 r. ). Z powyższego wynika, że strona kwestionuje okoliczności dotyczące doręczenia decyzji Dyrektora OR w P ( czego nie podnosiła uprzednio w skardze na tę decyzję do tutejszego Sądu ) oraz doręczenia postanowienia Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. W ocenie M C niezasadne było twierdzenie o dokonaniu prawidłowego doręczenia jej zaskarżonej decyzji II instancji, co spowodowało następnie niezasadne odrzucenie jej skargi jako wniesionej po terminie. Strona kwestionuje także prawidłowość dokonania doręczenia jej postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi w trybie awizo z dniem 17 lutego 2014 r. Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem ( wyrokiem czy postanowieniem ), kończącym postępowanie w sprawie. Postanowienie Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. stało się prawomocne od dnia 20 marca 2014 r., a więc powyższy warunek został spełniony. Skarga o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania mającego na celu zbadanie jej dopuszczalności oraz w kolejnym etapie zbadanie jej zasadności. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. we wstępnej fazie badania dopuszczalności skargi analizuje się, czy skarżący wskazał ustawową podstawę wznowienia, a nie jej rzeczywiste istnienie ( zob. A. Kabat, komentarz do art. 280 p.p.s.a, lex 2014; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 873, 905-908 ). Jeżeli nie zachodzą przyczyny powodujące konieczność odrzucenia skargi o wznowienie, należy dokonać oceny merytorycznej tej skargi w trybie art. 282 § 2 p.p.s.a. ( tamże, s. 910; postanowienie NSA z dnia 26 października 2012 r., sygn. akt II OSK 2577/12, lex nr 1240714 ). Zgodnie z art. 271 pkt. 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Niemożność obrony swoich praw jest pozbawieniem możliwości podejmowania w postępowaniu sądowym czynności procesowych, a pomiędzy naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania musi zachodzić wyraźny i jednoznaczny związek przyczynowy ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 882; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 1695/12, lex nr 1354884; wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1228/10, lex nr 759904 ). Jeżeli w danej sprawie nie doszło w ogóle do uchybień procesowych pozbawiających osobę zainteresowaną możliwości podejmowania czynności procesowych dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej, to zainteresowana osoba nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu ( wyrok NSA z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 1695/12, lex nr 1354884 ). Art. 273 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Analiza akt sprawy i twierdzeń strony skarżącej prowadzi do wniosku, że nie zaistniały przesłanki do uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania i do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w trybie art. 282 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał bowiem, że zgłoszone podstawy wznowienia są bezzasadne (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 910). Wskazać należy przede wszystkim, że postanowienie Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. o odrzuceniu skargi zostało wydane na skutek stwierdzenia, że została ona wniesiona do Sądu po terminie. W tym postępowaniu sądowym badano okoliczności dotyczące dwóch faktów – daty doręczenia decyzji Dyrektora OR ARiMR w P oraz daty wniesienia skargi. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie zasadą jest, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia postępowania, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, a nie w uprzednio prowadzonym postępowaniu administracyjnym ( zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1366/10, lex nr 990478; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 640/12, lex nr 1334840; wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 501/10, lex nr 1081554; wyrok NSA z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 743/05, lex nr 274879; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 892 ). Okoliczności związane z doręczeniem stronie decyzji Dyrektora OR ARiMR z dnia [...] 2013 r. dotyczą postępowania administracyjnego. Również kwestie związane ze zmianą danych z ewidencji producentów i rezygnacji z pełnomocnika w osobie P Z nie są zdarzeniami powstałymi w postępowaniu sądowym, lecz w postępowaniu administracyjnym, a więc ewentualnie to postępowanie powinno być wznowione. Okoliczności dotyczące doręczenia decyzji organu II instancji winny być ewentualnie podniesione przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i w samej skardze do WSA. Co nie miało jednak miejsca. W opinii Sądu niezasadne okazały się ponadto zarzuty skargi o wznowienie postępowania w zakresie naruszenia przepisów postępowania w związku z doręczeniem skarżącej postanowienia Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. o odrzuceniu skargi. Zgodnie bowiem z art. 67 § 1 p.p.s.a. jeżeli stroną jest osoba fizyczna to doręczenia dokonuje się jej osobiście. W razie niemożności dokonania doręczenia w tym trybie zastosowanie znajduje art. 73 p.p.s.a. o doręczeniu zastępczym w trybie awizo. Polega ono na zawiadomieniu strony ( poprzez pozostawienie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej ) o możliwości dokonania osobistego odbioru pisma w placówce pocztowej w terminie 7 dni. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie 7 dni pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. Po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., ustanawia się fikcję prawną doręczenia. Za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru ( art. 73 § 4 p.p.s.a. ). Postanowienie Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. zostało wysłane stronie na jej adres podany w skardze ( tj. P [...] ) – k. 19 akt o sygn. III SA/Po 1830/13. Z zapisów na kopercie zawierającej powyższe postanowienie wynika jednoznacznie, że przesyłki nie doręczono osobiście stronie i była ona dwukrotnie awizowana w urzędzie pocztowym właściwym miejscowo ( w dniu 3 i 11 lutego 2014 r. ) . Ponieważ skarżąca nie odebrała przesyłki w urzędzie pocztowym Sąd prawidłowo przyjął, nie naruszając przepisów prawa, fikcję prawną doręczenia postanowienia z dnia 28 stycznia 2014 r. z dniem 17 lutego 2014 r. Strona skarżąca nie podważyła w jakikolwiek sposób prawidłowości dokonania tej czynności ( np. postępowanie reklamacyjne ). W wyjaśnieniach do skargi o wznowienie postępowania ( k. – 13 akt sądowych ) strona podniosła jedynie, że od 7 do 15 lutego 2014 r. przebywała na wakacjach poza miejscem zamieszkania i że nie odnalazła w swojej skrzynce pocztowej pierwszego awizo. Podkreślić w tym miejscu należy również, że skarżąca wnosząc skargę do WSA powinna przewidywać możliwość otrzymywania pism sądowych związanych z zainicjowanym przez nią postępowaniem sądowym, zaś zaniechania w zakresie odbierania pism procesowych wywołują negatywne dla strony skutki prawne. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu z dnia 28 stycznia 2014 r. ( sygn. III SA/Po 1830/13 ) nie zachodziły, wskazane przez skarżącą, przesłanki wznowienia postępowania z art. 271 pkt. 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgłoszone podstawy wznowieniowe okazały się bezzasadne. Wobec powyższego skarga o wznowienie podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a., jak w sentencji wyroku.