III SA/Po 1101/14

Dnia 11 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędziowie WSA Ireneusz Fornalik (spr.) WSA Walentyna Długaszewska Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] Starosta J., działając na podstawie art. art. 99 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011r., nr. 151, poz. 151, ze zm., zwanej dalej u.k.p.), skierował M.G., zamieszkałego w [...], posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B, B+E, C, C+E, zwanego dalej skarżącym, na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne została wydana na skutek uzyskanej informacji potwierdzającej, że kierowca przekroczył liczbę 24 punktów karnych otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W odwołaniu od powyższej decyzji skierowanej do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości podnosząc w uzasadnieniu, iż nie przekroczył 24 punktów karnych. Wykroczenia dokonane przez skarżącego w dniu [...] listopada 2012 r. skutkujące wymierzeniem łącznie szesnastu punktów karnych zostały stwierdzone wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. i w dacie wydania wyroku ilość określonych punktów karnych wynosiła sześć, bowiem od dotychczasowych dwunastu odjęto sześć w związku z odbytym szkoleniem. Łączna ilość punktów w związku z wydanym wyrokiem wyniosła zatem dwadzieścia dwa. Ponadto starosta wydaje decyzję na wniosek dwóch organów wskazanych w art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p., tj. organu kontroli ruchu drogowego i dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego. Ze względu na brak wniosku drugiego z ww. podmiotów decyzja jest niedopuszczalna. Użycie przez organ w treści uzasadnienia innego spójnika nie stanowi znamion oczywistej omyłki pisarskiej i stanowi naruszenie art. 6 i 8-9 kpa. Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy skarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że interpretacja skarżącego w zakresie obligatoryjnego złożenia wniosku dwóch organów jest błędna, bowiem w takiej sytuacji ustawodawca użyłby określenia "wspólny wniosek". Również zarzut nieuzyskania przez skarżącego 24 punktów karnych za naruszenia przepisów ruchu drogowego w związku z odbyciem szkolenia zmniejszającego liczbę powyższych punktów w ocenie organu jest bezzasadny, bowiem w myśl art. 130 ust. 3 p.r.d. kierowca może uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jednak zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488, zwanego dalej rozporządzeniem) odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Szkolenie odbyte przez skarżącego nie zmniejszyło zatem liczby otrzymanych punktów. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie naruszył również przepisów postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na powyższą decyzję skarżący M.G., reprezentowany przez adwokata, wniósł o jej uchylenie wraz z decyzją ją poprzedzającą oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 - 9 k.p.a., wadliwe zastosowanie § 8 ust. 6 rozporządzenia, bowiem przepis ten został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wskazanego w art. 130 ust. 4 p.r.d., naruszenie art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p. poprzez wydanie decyzji bez obligatoryjnego wniosku dwóch organów oraz błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący uzyskał 28 punktów karnych, gdy tymczasem uzyskał 22 punkty karne. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że delegacja ustawowa art. 130 ust. 4 u.k.p. nie upoważnia do uregulowania przez akt wykonawczy kwestii dotyczącej okoliczności odejmowania punktów karnych, a jedynie jej liczbę. Nadto skarżący, po analizie uzyskanego wykazu z ewidencji punktów karnych stwierdził, iż nie popełnił wykroczeń [...] maja 2012 r. – za które uzyskał 2 punkty oraz [...] października 2012 r. – 4 punkty, zatem niezależnie od oceny skuteczności odjęcia punktów karnych skarżący nie przekroczył limitu 24 punktów. Skarżący podkreślił ponownie znaczenie spójników "i" oraz "lub", wskazując ponadto, iż w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, że decyzja została wydana na skutek wniosku organu kontroli ruchu drogowego lub wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, czym skarżący został umyślnie wprowadzony w błąd przez organ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że również z orzecznictwa NSA wynika, iż § 8 ust. 6 rozporządzenia nie wykracza poza zakres delegacji ustawowej przewidzianej Prawem o ruchu drogowym. W pozostałym zakresie organ przytoczył argumentację zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego należy zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest kontrola legalności decyzji o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne prowadzone w celu istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Decyzję tą oparto na przepisie prawa materialnego art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.p. W myśl jego treści starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierujący przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Starosta decyzję tę wydaje na podstawie wniosku organu kontroli ruchu drogowego, o czym stanowi art. 99 ust. 2 pkt 2 u.k.p. (zob. m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 538/14). Wynika to z wykładni funkcjonalnej wskazanego przepisu, potwierdzonej dodatkowo poprzez art. 1 pkt 49 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. zmieniającej ustawę o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), w którym spójnik "i" ustawodawca zastąpił spójnikiem "lub". Organ pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie kierując się wnioskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2013 r. Wniosek, o którym mowa został umotywowany tym, że skarżący w okresie od [...] marca 2012 r. do [...] listopada 2012 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które otrzymał łącznie 28 punktów. Decyzje wydawane na podstawie wyżej przytoczonej regulacji u.k.p są rozstrzygnięciami związanymi. Oznacza to, że jeżeli wniosek właściwego Komendanta Wojewódzkiego Policji został sporządzony na podstawie wpisów ostatecznych, to organ zobligowany jest skierować kierującego na badania psychologiczne. Nie można w tym miejscu pominąć, iż według treści art. 130 ust. 2 p.r.d. punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. Dla prawidłowości oceny decyzji Starosty jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego bez znaczenia pozostaje kwestia, czy w dniu orzekania przez organ właściwy w sprawach wydawania prawa jazdy w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami, wpisy stanowiące podstawę sporządzenia wniosku przez wojewódzkiego komendanta policji, pozostają nadal w ewidencji, czy też, zostały z niej usunięte. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd NSA wyrażony w wyroku z dnia 7 września 2010 r. o sygn. I OSK 1451/09. w uzasadnieniu którego podkreślono, że cel nadrzędny jakim jest poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym zadecydował o przyjęciu przez ustawodawcę sztywnej zasady, w myśl której przekroczenie liczby 24 punktów w ciągu roku od pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego, z którym wiązało się przypisanie odpowiedniej liczby punktów, skutkuje obligatoryjnym skierowaniem na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, jeżeli liczba punktów znajduje oparcie we wpisach ostatecznych istniejących na dzień sporządzenia wniosku. Ponieważ organ, do którego wpływa wniosek właściwego komendanta jest nim związany, to nie jest uprawniony do weryfikowania, czy wpisy ostateczne na dzień sporządzenia wniosku nadal są ujęte w ewidencji, czy też w okresie po skierowaniu wniosku nastąpiło ich wykreślenie. Innymi słowy, Starosta w ramach postępowania wyjaśniającego nie jest uprawniony do tego, aby podważać skuteczność wpisów ostatecznych w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Prób kwestionowania prawidłowości dokonanych wpisów, skarżący może podejmować w innym postępowaniu prowadzonym przed organami Policji. Wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych tylko sąd administracyjny może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. Inny organ administracyjny, w toku prowadzonego przez siebie postępowania, takich kompetencji nie posiada i jest związany treścią danych zawartych w ewidencji (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 870/13). Ustawodawca w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kierujących pojazdami, podobnie jak w art. 130 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym ustanowił obowiązek skierowania na badania psychologiczne w przypadku "otrzymania punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym". W omawianym przepisie nie ma rozróżnienia na punkty ostateczne i tymczasowe. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, możliwość zmniejszenia liczby punktów wskutek odbycia szkolenia przez kierowcę wpisanego do ewidencji, w świetle dyspozycji przepisu art. 130 ust. 4 p.r.d. rozumiane jako złagodzenie rygorów wynikających z przyznawanych punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego postrzegane musi być jako wyjątek mający na celu wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów, a nie przywracanie uprawnienia do kierowania pojazdami osób naruszających przepisy. Na marginesie, ze względu na odrębność przedmiotu postępowania w sprawie spornej ilości punktów, odnosząc się do zarzutu skarżącego, że norma prawna wynikająca z § 8 ust. 6 rozporządzenia, iż odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych wpisanych tymczasowo przekroczyła 24, została wydana z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym, powołać należy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 413/11. Z orzeczenia tego wynika, że właściwe odczytanie treści regulacji ustawowych przy zastosowaniu wykładni systemowej i funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że ww. akt podustawowy nie jest sprzeczny z delegacją ustawową. Kwestionowany w skardze przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia nie tylko odpowiada unormowaniom zawartym w art. 114 ust. 1 pkt 1b, art. 130 ust. 2 i 3 p.r.d., lecz także realizuje wytyczne ustawodawcy co do treści aktu oraz kierunku regulacji i mieści się w granicach upoważnienia ustawowego z art. 130 ust. 4 ww. ustawy (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 828/12). Marginalnie zauważyć należy, iż odwołanie zostało przez skarżącego skierowane do nieistniejącego organu, tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.