III SA/Kr 1611/14
WyrokWSA w Krakowie2015-01-13
Skład orzekający: Halina Jakubiec, Tadeusz Wołek, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w kwocie wyższej niż zasądzone alimenty, wynikającej z późniejszego wyroku sądu powszechnego uchylającego poprzedni wyrok, mogą być uznane za świadczenia nienależnie pobrane w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów?Ratio decidendi
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w kwocie wyższej niż zasądzone alimenty, wynikającej z późniejszego wyroku sądu powszechnego uchylającego poprzedni wyrok, nie mogą być uznane za świadczenia nienależnie pobrane, jeśli osoba uprawniona nie wprowadziła świadomie organu w błąd i pobierała świadczenia na podstawie prawomocnego orzeczenia. Obowiązek zwrotu dotyczy sytuacji, gdy świadczenie zostało pobrane w złej wierze, wiedząc, że się nie należy, a nie gdy nastąpiła zmiana wysokości alimentów z mocą wsteczną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych skarżącej dla jej syna za okres od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. w kwocie 2.016,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, wskazując, że alimenty w wyższej kwocie były jej należne na mocy prawomocnego wyroku, a jedynie w części okresu pobierała świadczenia w wyższej kwocie z niedopatrzenia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Tadeusz Wołek WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2014r. nr [ ] w przedmiocie uznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Decyzją z dnia 10 lipca 2014r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 29 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2012, poz. 1228) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania K. D. (dalej: skarżącej) od decyzji Burmistrza z dnia [...] 2014 r. znak [...], orzekającej o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych skarżącej dla osoby uprawnionej – A. D. za miesiące od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. w kwocie 2.016,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:
Decyzją z dnia [...] 2014 r. Burmistrz orzekł o uznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych dla syna skarżącej, A. D. za miesiące od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. w kwocie 2.016,00 zł za świadczenie nienależnie pobrane. W uzasadnieniu wskazał, że na mocy decyzji z dnia [...] 2012 r. znak: [...] przyznane zostało na osobę uprawnioną świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w kwocie po 320,00 zł miesięcznie, natomiast decyzją z dnia [...] 2012 r. znak: [...] osobie uprawnionej przyznano świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 września 2012 r. do 30 września 2012 r. W związku z nowym tytułem wykonawczym – wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 27 grudnia 2012 r., sygn. akt. [...], zaopatrzonym w klauzulę wykonalności zmieniono wysokość świadczenia z funduszu na kwotę 500,00 zł od dnia 25 września 2012 r. (decyzja z dnia [...] 2013 r. znak [...]). Jednak na skutek sprzeciwu M. B. Sąd Rejonowy III Wydział Rodzinny i Nieletnich wyrokiem z dnia 7 maja 2013 r. uchylił w/w orzeczenie z dnia 27 grudnia 2012 r. o podwyższeniu alimentów i oddalił powództwo o podwyższenie alimentów w całości.
W odwołaniu od powyższej decyzji K. D. działająca w imieniu osoby uprawnionej – A. D. podniosła, że jej sytuacja dochodowa jest ciężka, syn A. nadal się uczy, a ona pracuje dorywczo na umowy zlecenia.
Decyzją z dnia 10 lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał art. 29 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz wskazał, że po dokonaniu zmiany w zakresie wysokości świadczeń, w dniu 18 września 2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym, w którym poinformowano organ, iż w prowadzonej sprawie alimentacyjnej przeciwko dłużnikowi M. B. zostały obniżone świadczenia alimentacyjne do kwoty 320,00 miesięcznie. Komornik stwierdził, ze zmiana wysokości świadczeń alimentacyjnych nastąpiła na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt [...]. Z uwagi na powyższe organ I instancji wydał [...] 2013 r. decyzję nr [...] uchylającą decyzję nr [...] z dnia [...] 2012 r. oraz decyzję nr [...] z dnia [...] 2013 r. Decyzja ta w związku z wniesionym przez skarżącą odwołaniem została następnie uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (decyzją z dnia [...] 2014 r. znak [...]), a postępowanie w sprawie zostało umorzone. W uzasadnieniu Kolegium wskazało m. in., że brak jest podstaw, by uchylać lub zmieniać decyzję przyznającą prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ex tunc tj. wstecz, np. z chwilą nienależnie pobranych świadczeń. Skutki uchylenia decyzji administracyjnej ex tunc wiązać należy tylko i wyłącznie z decyzjami deklaratoryjnymi tj. takimi, które potwierdzają pewien zaistniały już stan rzeczy. Tymczasem decyzja uchylająca ostateczną decyzję ma charakter konstytutywny, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. na przyszłość, od daty wydania decyzji.
Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie organu odwoławczego, organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wydając decyzję z dnia 1 kwietnia 2014 r., w której uznał, że skarżąca pobrała z funduszu alimentacyjnego świadczenia nienależnie pobrane, w kwocie 2.016,00 zł, ponieważ zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt [...], kwota świadczeń alimentacyjnych na rzecz syna A. D. na skutek sprzeciwu wniesionego przez M. B. została obniżona z 500,00 zł do kwoty 320,00 zł. Zatem organ I instancji prawidłowo zastosował art. 29 ust 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Przepis art. 23 ust. 1 powołanej ustawy nakazuje zwrot nienależnie pobranych świadczeń, których definicje legalną określa art. 2 pkt 7. Skoro w okresie od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. skarżąca pobierała świadczenie z funduszu alimentacyjnego na syna w wysokości wyższej, aniżeli wynikało to z wyroku Sądu Rejonowego, to różnica ta stanowi nienależnie pobrane świadczenie.
Kolegium wskazało również, że skarżąca może wnieść o umorzenie kwoty nienależnie pobranych świadczeń łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie K. D. podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż M. B. wniósł sprzeciw 28 lutego 2013 r., od prawomocnego wyroku przysądzającego jej alimenty na syna w kwocie 500 zł. Jej zdaniem alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie od września 2012 r. do maja 2013 r. były jej należne, gdyż były pobrane na mocy prawomocnego wyroku, natomiast w okresie od czerwca do sierpnia 2013 r. przez swoje niedopatrzenie, niezasadnie pobierała alimenty w wyższej wysokości i tą kwotę zwróci.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem działalności organów administracji publicznej. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty (w tym decyzje, postanowienia) nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadniają ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy prawidłowo uznały, że świadczenia pobrane przez skarżąca z funduszu alimentacyjnego na jej syna A. D. w okresie od września 2012 r. do sierpnia 2013 r. w kwocie 2 016,00 zł były świadczeniami nienależnie pobranymi.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji, stanowił przepis art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r. poz. 1228, zwanej dalej ustawą). Stosownie do treści art. 29 ust. 2 ustawy, w przypadku gdy osoba uprawniona otrzymała w okresie od dnia zmiany wysokości zasądzonych alimentów do dnia wpływu tytułu wykonawczego do komornika sądowego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty za ten okres, jest obowiązana do ich zwrotu bez odsetek ustawowych. Przepisy art. 23 stosuje się odpowiednio.
Dokonując wykładni przywołanego przepisu przyjąć należy, że pod użytym przez ustawodawcę pojęciem "zmiany" rozumieć należy tytuł wykonawczy, bowiem zmiana w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest możliwa wyłącznie wówczas, gdy organ będzie dysponował tytułem wykonawczym, natomiast "dzień zmiany" rozumieć należy jako dzień, w którym możliwym było wydanie tytułu wykonawczego.
Za przyjęciem powyższej wykładni przemawia przede wszystkim istota samych świadczeń alimentacyjnych, które de facto zastępują środki, które wierzyciel alimentacyjny winien otrzymać tytułem wypłaty zasądzonych alimentów.
Pojęcie obowiązku alimentacyjnego zdefiniowane zostało w art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 2012 r. poz. 788 ze zm.) pod pojęciem środków utrzymania i wychowania. Jednocześnie, zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego, z samego charakteru świadczeń alimentacyjnych wynika, że ich celem jest dostarczenie uprawnionemu środków na zaspokojenie bieżących potrzeb (uchwała z 5 lipca 1995 r., sygn. III CZP 86/95).
Unormowania materialnego prawa administracyjnego zawarte w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – na co wskazuje chociażby preambuła ustawy – służą natomiast wsparciu osób znajdujących się trudniej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania środków na bieżące utrzymanie od osób zobowiązanych do alimentacji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 597/10).
Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3). Same świadczenia z funduszu alimentacyjnego służyć mają natomiast zastąpieniu tych nie wyegzekwowanych alimentów.
Jednocześnie z art. 10 ust. 1 ustawy wynika, że przyznane na mocy przepisów ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, z którą to regulacją współgra art. 18 ust. 1 tej samej ustawy zgodnie z którym prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, przy czym odpowiedni wniosek złożyć może wyłącznie osoba uprawniona lub jej przedstawiciel ustawowy, który do wniosku dołączyć musi między innymi odpis prawomocnego orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem (art. 15 ust. 1 oraz ust. 4 pkt 3 lit. d ustawy).
Jak zauważa się w piśmiennictwie, w art. 10 ust. 1 ustawy ustawodawca powiązał wysokość kwot miesięcznego świadczenia wypłacanego przez organ z wysokością kwoty, jaką dłużnik uiszczałby na rzecz wierzyciela, gdyby egzekucja była prowadzona skutecznie, czy też gdyby zobowiązania alimentacyjne regulował dobrowolnie (porównaj A. Korcz - Maciejko, Ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Komentarz, Warszawa 2010, s. 133).
Z uwzględnieniem powyższego dokonywać należy wykładni przepisów o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Nie ulega zatem wątpliwości, że ustawodawca w zasadzie wykluczył możliwość uznania za świadczenia nienależnie pobrane, świadczenia alimentacyjne wypłacone w kwocie odpowiadającej wysokości zasądzonych alimentów. Na podstawie powołanych powyżej przepisów obowiązek zwrotu świadczenia z funduszu alimentacyjnego ustawodawca nakłada wyłącznie na osoby, które otrzymały świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości wyższej niż zasądzone alimenty w okresie - od dnia zmiany wysokości - zasądzonych alimentów - do dnia wpływu tytułu wykonawczego - do komornika sądowego. Przy czym jak już wcześniej podniesiono, pod pojęciem "zmiany" należy rozumieć tytuł wykonawczy, natomiast "dzień zmiany" rozumieć należy jako dzień, w którym tytuł wykonawczy został wydany. Celem omawianego przepisu jest zatem aktualizacja bieżąco wypacanych świadczeń alimentacyjnych. Nie może mieć on natomiast zastosowania w przypadku dokonania przez sąd rodzinny zmiany wysokości alimentów z mocą wsteczną. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2010 r., sygn. II SA/Po 477/10 i II SA/Po 478/10, z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. II SA/Po 899/10, z dnia 31 maja 2011 sygn. akt II SA/Po 204/11 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 marca 2011 r., sygn. II SA/Bd 1209/10, dostępne na http;//orzeczenia.nsa.gov.pl)
Jak podkreśla się w piśmiennictwie intencją ustawodawcy przy uchwalaniu art. 29 ust. 2 ustawy było zabezpieczenie organu, który w związku z nadejściem terminu wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego zmuszony był wypłacić świadczenie w zbyt dużej kwocie względem należnych osobie alimentów, bowiem nie miał jeszcze wiedzy o zmodyfikowaniu tytułu wykonawczego (A. Korcz - Maciejko, op. cit., s. 239). Zabezpieczenie organu właściwego wierzyciela przed tym niebezpieczeństwem jest przy tym o tyle istotne, że zgodnie z art. 8 ustawy sąd przesyła organowi właściwemu wierzyciela i organowi właściwemu dłużnika orzeczenia wydane na podstawie art. 132 i 138 Kodeks rodzinny i opiekuńczy w sprawach, w których osoba uprawniona otrzymuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a więc dopiero w tym terminie organ właściwy wierzyciela zagwarantowane ma uzyskanie informacji o zmianie wysokości alimentów, która to zmiana jak wynika z analizy przepisów przytoczonych poniżej nastąpić mogła znacznie wcześniej. Zgodnie z art. 776 k.p.c. podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Przez tytuł egzekucyjny rozumieć zaś należy między innymi orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugodę zawartą przed sądem (art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Zgodnie zaś z art. 1082 k.p.c. tytułowi egzekucyjnemu, zasądzającemu alimenty, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Tytuł wykonawczy doręcza się wówczas wierzycielowi z urzędu.
W świetle przytoczonych regulacji prawnych nie może budzić wątpliwości, że w przypadku nadania wyrokowi zapadłemu w sprawie o alimenty, w tym zmieniającemu ich wysokość, rygoru natychmiastowej wykonalności jedynie od aktywności wierzyciela i dłużnika alimentacyjnego zależy uzyskanie klauzuli wykonalności i przede wszystkim przekazanie organowi egzekucyjnemu nowego tytułu wykonawczego. W braku takowej aktywności organ właściwy wierzyciela będzie zaś musiał wypłacać świadczenie alimentacyjne w wysokości odpowiadającej uprzednio zasądzonym alimentom, pomimo tego, iż bieżąca kwota świadczenia do łożenia której zobowiązany jest dłużnik alimentacyjny uległa zmianie. Analogicznie organ właściwy wierzyciela może być zobowiązany do wypłaty świadczeń w wyższej wysokości niż wynikające z aktualnie orzeczonych, bieżących alimentów, w przypadku wystąpienia po stronie Sądu powszechnego opóźnień w nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności, co uniemożliwi wierzycielowi, bądź dłużnikowi złożenie tytułu wykonawczego w organie egzekucyjnym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że przepis art. 29 ust. 2 ustawy nie miał zastosowania do stanu faktycznego poprzedzającego wydanie wyroku z dnia 7 maja 2013 r. Podkreślić przy tym należy, że wyrokowi Sądu Rejonowego z dnia 7 maja 2013 r. nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, zatem organ musi ustalić kiedy nadano mu klauzulę wykonalności i przekształcono tym samym w tytuł wykonawczy. Najwcześniejszą datą z jaką możliwe było nadanie temuż tytułowi egzekucyjnemu – zgodnie z przywołanymi rygorami k.p.c. – klauzuli wykonalności i przekształcenie go w ten sposób w tytuł wykonawczy była data uprawomocnienia się wyroku. Tą też datę uznać należy, za "dzień zmiany wysokości zasądzonych alimentów" o jakim stanowi art. 29 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Z całą pewnością intencją ustawodawcy nie było nałożenie obowiązku zwrotu pobranego świadczenia alimentacyjnego, w sytuacji gdy obniżenie wysokości alimentów nastąpiło po upływie danego okresu świadczeniowego (z mocą wsteczną), gdyż przyjęcie takiej wykładni byłoby sprzeczne z celami ustawy. Ustawodawca w art. 29 ust. 2 wprost odsyła do definicji "nienależnie pobranego świadczenia", która została uregulowana w art. 2 pkt 7 lit. a-e) omawianej ustawy. W myśl art. 2 pkt 7 ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o nienależnie pobranym świadczeniu, oznacza to świadczenia z funduszu alimentacyjnego a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała, niezgodnie z kolejnością określoną w art. 28, zaległe lub bieżące alimenty, do wysokości otrzymanych w tym okresie alimentów, e) (uchylona).
W ocenie Sądu, w do dnia wydania wyroku przez Sąd Rejonowego w dniu 7 maja 2013 r., żadna ze wskazanych przesłanek uznania świadczenia za nienależnie pobrane się nie miała miejsca. Organy błędnie powołują się na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 2 pkt 7 ustawy, (zresztą nie wskazując konkretnego podpunktu powołanego przepisu), tylko na tej podstawie, że w okresie od miesiąca września 2012 r. do sierpnia 2013 r. skarżąca pobierała z funduszu alimentacyjnego świadczenia alimentacyjne w wysokości wyższej aniżeli wynikało to z wyroku Sądu Rejonowego, co oznacza, ze różnica ta, stanowi nienależnie pobrane świadczenie. Jednak sam fakt pobierania przez skarżącą alimentów w wyższej wysokości na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 27 grudnia 2012 r. nie wyczerpuje przesłanek z powołanego powyżej art. 2 pkt 7 ustawy. Na podstawie tego wyroku skarżąca pobierała alimenty w kwocie po 500 zł od dnia 25 września 2012 r. Następnie wyrokiem z dnia 7 maja 2013 r. Sad Rejonowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego z dnia 27 grudnia 2012 r. i oddalił powództwo o podwyższenie alimentów. Zatem dopiero od maja 2013 r. można ewentualnie mówić o świadczeniu nienależnie przyznanym i wypłaconym, ale nie o świadczeniu nienależnie pobranym.
Nie bez przyczyny racjonalny ustawodawca na gruncie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia". W orzecznictwie NSA zwraca się, uwagę na błędne utożsamianie tego pojęcia, z pojęciem "nienależnego świadczenia". Jakkolwiek, natomiast "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła, to "świadczeniem nienależnie pobranym" jest świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). W konsekwencji przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy" (por. wyrok NSA z 14.12.2009 r., sygn. I OSK 826/09, wyrok WSA z 26.01.2010 r., sygn. IV SA/Gl 398/09 – wyroki dostępne na http//orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 2 pkt 7, art. 23, art. 29 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co bez wątpienia miało wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem przepisów postępowania - art. 107 § 3 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ pierwszej instancji powinien uwzględnić przedstawione wyżej stanowisko Sądu, działając jednocześnie w poszanowaniu zasady postępowania administracyjnego określonych w k.p.a.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją rozstrzygnięcie organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania w zakresie wyżej opisanym, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło