I SA/Wa 3139/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Tomasz Szmydt (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi U. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz odmowy przyznania pomocy finansowej z rządowego programu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [..] z dnia [..] sierpnia 2013 r., nr [..]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. U. B. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2013r., utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia 1 sierpnia 2013r. o odmowie przyznania skarżącej od dnia 1 lipca 2013r. świadczenia pielęgnacyjnego oraz o odmowie przyznania pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. U. B. wystąpiła do Prezydenta Miasta [...] "o przywrócenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydanego na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2011 r." Prezydenta Miasta [...], decyzją Nr [...], z dnia 1 sierpnia 2013 r., orzekł o odmowę przyznania U. B. świadczenia pielęgnacyjnego oraz pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ powołał przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazujący podmioty i warunki przyznania wnioskowanego świadczenia. Ponadto, stwierdził, że niepełnosprawność G. B. (męża wnioskodawczyni), którym opiekuje się U.B., powstała w wieku [...] lat, nie jest więc spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W decyzji powołano § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Organ wskazał, że ponieważ nie jest spełniony warunek określony w art. 17 ustawy i nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest też możliwe przyznanie pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. U. B. od decyzji złożyła odwołanie wnosząc o zmianę decyzji i "wydanie decyzji przywracającej świadczenie pielęgnacyjne na zasadach sprzed nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych ". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając odwołanie wskazało, że: Przepis art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi: "1. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej łub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. 1a. Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewniony w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1b. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia Organ odwoławczy wskazał, że ponieważ niepełnosprawność G.B., którym opiekuje się U.B., powstała w wieku [...]lat, nie jest spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zgodnie z którym prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą", spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Organ odwoławczy przyjął również, że skoro nie jest spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych i nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest możliwe również przyznanie pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. U. B. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] nr [...] z dnia [..] października 2013r. zarzucając: możliwość naruszenia zasady równości (art.2 konstytucji RP) przez niekonstytucyjny charakter ustawy, na którą powołuje się SKO i OPS, dyskryminującej "jednych" opiekunów względem "drugich" uprzywilejowanych poprzez regulację różnicującą reżim prawny opiekunów czy "podobnych" sytuacji (ekonomicznych) tych opiekunów. obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 i 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzin, (tekst jednolity z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) i § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. (Dz.U. z 29.03.2013 r., poz. 413) w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczeniu pielęgnacyjnego, z art. 2, art. 18, art. 32 ust. 1, art. 69, art. 71 ust. 1 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie żony (U. B.) opiekującej się swoim niepełnosprawnym, niezdolonym do samodzielnej egzystencji mężem (G. B.) i pobierającej w związku z tą opieką świadczenie pielęgnacyjne od dnia 01 października 2010r. do 31 grudnia 2015r, jako osoby, która jest uprawniona do uzyskania pomocy finansowej do świadczenia pielęgnacyjnego i w okresie od 1 kwietnia do 31 grudnia 2013 r. w ramach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. (Dz.U. z 29 marca 2013 r., poz. 413) w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Skarga jest zasadna. Podstawą orzekania przez organy był przepis art. 17 ust. 1 oraz ust.1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału, na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Natomiast zgodnie z art. 17 ust.1 b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia; 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie kwestionowało spełnienia przez skarżącą przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy, jednakże uznało, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż data powstania niepełnosprawności męża skarżącej jest niezgodna terminami z art. 17 ust. 1b ustawy. Niespełnienie przesłanek z tego przepisu skutkowało odmową przyznania świadczenia. Postanowieniem z 8 kwietnia 2014 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "ppsa"), z uwagi na zawisłe przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowanie z wniosku grupy posłów na Sejm RP o stwierdzenie zgodności art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548) z przepisami Konstytucji. Postanowieniem z 3 listopada 2014 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał podkreślił, że doszło do odmiennego ukształtowania sytuacji prawnej opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Stosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako kryterium identyfikacji beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego prowadzi, w ocenie Trybunału, do takiego zróżnicowania w obrębie prawa do świadczeń opiekuńczych, które traci swoje konstytucyjne uzasadnienie. Należy wskazać, że wartością konstytucyjną, jak i celem ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest ochrona i opieka nad osobą niepełnosprawną. Zdaniem Sądu osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r., mają prawo oczekiwać, po zmianie stanu prawnego, ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność potwierdzoną stosownym orzeczeniem. Skoro organy odmawiając przyznania skarżącej świadczenia, rozstrzygnęły na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, to Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone za miesiąc kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad lub grudzień 2013 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992, z późn. zm.), spełniającym warunki określone w art. 17 ustawy. Organ przyjął, że skoro w sprawie nie jest spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie jest możliwe również przyznanie pomocy finansowej w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec niekonstytucyjności przepisu art. 17 ust. 1 b ww. ustawy organ będzie musiał dokonać ponownej analizy prawa skarżącej również do tego świadczenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).