II SA/Go 796/14
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2015-01-15
Skład orzekający: Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Alina Rzepecka, Krystyna Skowrońska-Pastuszko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca posiada interes prawny i przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, mimo że organ administracji odmówił wszczęcia postępowania z powodu braku legitymacji procesowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności poprzez błędne ustalenie podmiotu legitymowanego do bycia stroną oraz nieprawidłowe oznaczenie stron postępowania. Wobec tego uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu, nakazując organowi ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia interesu prawnego skarżącej.Stan faktyczny
Skarżąca E.J. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z 2008 r. dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji inwestycji budowy zakładu budowy dróg. Organ I instancji oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły wszczęcia postępowania z powodu braku legitymacji procesowej skarżącej. W toku postępowania sądowego ustalono, że skarżąca działała we własnym imieniu, a nie jako przedstawiciel stowarzyszenia, jednak organ błędnie ocenił jej status strony i interes prawny.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r., stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Kolegium na rzecz skarżącej kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi E.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E.J. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku Zakładu E S.A. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami (wytwórni mas bitumicznych) na działkach nr [...] o łącznej powierzchni ok. 4ha, położonych w [...].
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. E.J., działając w imieniu własnym, zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez niepodanie do publicznej wiadomości ogłoszenia o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa, niepoinformowanie o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku, raporcie i wydanych postanowieniach oraz o możliwości składania uwag i wniosków w siedzibie organu w terminie 21 dni. Na skutek wskazanych naruszeń ustawy, zdaniem skarżącej, organ administracji publicznej pozbawił ją jako stronę prawa do obrony swoich praw.
Na wezwanie Kolegium wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. podała uzupełniająco, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne powoduje uciążliwości dla środowiska i ma bezpośredni wpływ na jej prawa jako właściciela nieruchomości. Wskazała ponadto, że inwestycja ta emituje szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzi czynniki, które oddziaływają na nieruchomość o numerze ewidencyjnym [...], stanowiącą jej własność, na której został wybudowany budynek mieszkalny.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na brak po stronie E.J. legitymacji w sprawie. W związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję.
Wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 508/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę E.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2010 r. Na skutek wniesionej przez E.J. skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 2268/10, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
W wyniku ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Go 175/11 uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarówno z dnia [...] lutego 2010 r., jak i z dnia [...] kwietnia 2010 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd nakazał organowi wyjaśnić, czy wnioskodawczyni wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji, czy też o wznowienie postępowania oraz ustalić obszar oddziaływania przedsięwzięcia objętego decyzją, albowiem ma to decydujące znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego oraz zapewnienia poszanowania, występujących w zasięgu oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.
E.J., wezwana przez organ w ramach ponownego rozpoznania sprawy, wyjaśniła, iż jej pismo z dnia [...] grudnia 2009 r. stanowiło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stronie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza. Zdaniem Kolegium E.J. w niniejszej sprawie nie ma przymiotu strony, gdyż nie legitymuje się interesem opartym na prawie, zarówno w sferze materialnego prawa administracyjnego, jak i prawa cywilnego. Organ podkreślił, iż zgodnie z raportem oddziaływania na środowisko, ujemne oddziaływanie projektowanej wytwórni mas bitumicznych w szczególności w zakresie hałasu oraz zanieczyszczania powietrza, gleb i wód, ogranicza się do granic nieruchomości stanowiących własność inwestora. Organ zauważył, iż nieruchomość stanowiąca własność wnioskodawczyni (dz. [...]) jest położona w odległości około 450 metrów. Nadto organ stwierdził, że między nieruchomością, na której umieszczono inwestycję, a nieruchomością stanowiącą własność wnioskodawczyni położone są nieruchomości o różnym funkcjach jak drogi, teren PKP itp. Nadto powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w 2009 roku, które nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych wartości emisji dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, fenolu i węglowodorów aromatycznych.
W wyniku rozpoznania wniosku E.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2011 r. Wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., o sygn. akt II SA/Go 117/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżone przez E.J. postanowienie Kolegium z dnia [...] października 2011 r. Sąd uznał, że organ nie dokonał rzetelnych i wszechstronnych ustaleń w zakresie, czy E.J. posiada interes prawny legitymujący ją do zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Wobec powyższego Sąd nakazał organowi podjęcie czynności mających na celu ustalenie wyżej wymienionych okoliczności, w szczególności Sąd zobowiązał organ do dokonania analizy graficznego przedstawienia zasięgu oddziaływania inwestycji na środowisko w zakresie hałasu o natężeniu 60 dB i 55 dB, a także w zakresie zanieczyszczeń powietrza dwutlenkiem azotu, który to dokument znajduje się w raporcie. Nadto Sąd nakazał przeprowadzenie dowodu z protokołu kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 r. wraz załącznikami i ustalenie na odpowiedniej mapie jednoznacznego położenia spornej inwestycji, nieruchomości skarżącej i punktów dokonywania przez właściwe organy pomiarów emisyjnych.
W następstwie ponownego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] SKO utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] września 2011 r., nr [...]. Na powyższe postanowienie E.J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, który wyrokiem z dnia 28 marca 2013 r., II SA/Go 45/13 uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd stwierdził, że Kolegium nie wykonało w sposób należyty wszystkich wskazań Sądu, zawartych w poprzednio wydanym wyroku ( w sprawie II SA/Go 117/12 ) , w przedmiocie ustalenia zasięgu oddziaływania spornego przedsięwzięcia, co uniemożliwiło ustalenie, czy skarżącej przysługuje w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przymiot strony. Zdaniem Sądu Kolegium powinno uwzględnić powyższe wskazania tj. usunąć niedokładności w załączonej mapie ewidencyjnej odnośnie prawidłowego zaznaczenia położenia nieruchomości skarżącej, położenia punktów, w których dokonywano pomiarów emisji hałasu, dokładnego wskazania punktu, od którego odległości do tych punktów są obliczane. Nadto organ winien podjąć czynności mające na celu sprawdzenie zarzutu oddziaływania emisji zapachowej, który podniosła skarżąca, a która to emisja może mieć wpływ na oznaczenie zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, a tym samym ustalenia, czy skarżąca posiada przymiot strony w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zdaniem Sądu samo ustalenie, że filtry zamontowane w zakładzie produkcji mas bitumicznych są sprawne nie oznacza jeszcze o braku emisji zapachowej na leżące w pobliżu nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie rozpatrując sprawę wydało postanowienie z dnia [...] lipca 2013r., nr [...] uchylające postanowienie własne z dnia [...] września 2011r. Odrębnym pismem nr [...], Kolegium zawiadomiło pozostałe strony postępowania o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008r., znak: [...] z wniosku E.J..
W decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło, iż po rozpatrzeniu sprawy z wniosku E.J. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami (...), z uwzględnieniem wskazań prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 marca 2013 r., II SA/Go 45/13 oraz na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.), art. 105 § 1 w powiązaniu z art. 28, art. 157 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013r. poz. 267 określanej jako k.p.a.), umarza postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. wszczęte zostało na podstawie wniosku E.J. z dnia [...] grudnia 2009 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r.
Zdaniem Kolegium, zgromadzone dokumenty (raport oddziaływania na środowisko, protokół kontroli nr [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie przestrzegania przepisów prawnych z zakresu ochrony środowiska, dokumenty przedłożone przez inwestora, badania emisji gazów i pyłów do powietrza przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2012 r. stanowiące załącznik do pisma Kierownika Wytwórni Mas Bitumicznych z dnia [...] września 2012 r. ), zarówno przed zrealizowaniem inwestycji, jak również już po jej uruchomieniu tj. w trakcie funkcjonowania zakładu mas bitumicznych, pozwalają na dokonanie ustaleń faktycznych, że obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie obejmuje, nie ma wpływu i nie oddziałuje na teren nieruchomości nr [...], do której wnioskodawczyni przysługuje tytuł prawny, poza ustalone normy obowiązujących przepisów.
Organ zauważył, iż zabudowana nieruchomość ozn. nr ew. [...], której wnioskodawczyni jest właścicielką, położona jest w odległości ok. 538 metrów od emitora zanieczyszczeń jakim jest komin znajdujący się na terenie zakładu (vide: zweryfikowana mapa oraz wyjaśnienia zawarte w piśmie Burmistrza z dnia [...] stycznia 2014r.), a więc poza obszarem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, co wynika tak z ówcześnie (na etapie planowania realizacji przedmiotowej inwestycji) opracowanych dokumentów, jak i przeprowadzonego dodatkowego postępowania wyjaśniającego w sprawie dotyczącej inwestycji już zrealizowanej i funkcjonującej.
Kolegium dodało, iż w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonej inwestycji znajdują się dz. nr [...]- N; dz. nr [...]-G; dz. nr [...] - stacja G; dz. nr [...]-budynki po piekarni; dz. nr [...] blok mieszkalny; dz nr [...] - E; dz. nr [...] - zakład K; dz. nr [...] - działki gminne; dz. nr [...] - PKP; dz. nr [...] działki właścicieli prywatnych (dowód — pismo Burmistrza z dnia [...] września 2012 znak: [...] oraz mapa ewidencyjna).
Organ wskazał, iż usytuowanie punktów zostało zweryfikowane zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku tj. zaznaczone punkty pomiaru emisji hałasu na skalowanej mapie zostały zweryfikowane i odpowiadają odległościom wskazanym w protokole z pomiaru emisji hałasu. Kolegium podało, iż nieruchomość skarżącej ( pierwotne wskazanie - ok. 450 metrów od zakładu produkcyjnego mas bitumicznych - dot. granic działek), jest dalej położona niż punkt pomiaru emisji hałasu, który zlokalizowany jest w odległości 489 metrów, po weryfikacji i dokonanych ustaleniach znajduje się bowiem w odległości ok. 538 m. Zdaniem organu skoro w punkcie pomiaru hałasu znajdującym się w odległości 489 m nie zanotowano przekroczenia dopuszczalnych norm, to tym bardziej na położonej dalej o 49 m nieruchomości E.J.. Zweryfikowanie położenia punktów pomiaru hałasu, jak i nieruchomości wnioskodawczyni (odl. ok. 538 m - granica działki wnioskodawczym) od emitora hałasu, jak również od emitora zanieczyszczeń (komin), pozwoliło zdaniem Kolegium ustalić, że nieruchomość E.J. znajduje się poza zasięgiem obszaru oddziaływania inwestycji.
Zdaniem Kolegium z raportu oddziaływania na środowisko nie wynika, by inwestycja powodowała uciążliwości odorowe, zwłaszcza, że główny emitor substancji do powietrza to komin znajdujący się na znacznej wysokości i w znacznej odległości od nieruchomości wnioskodawczym, a sama inwestycja nie jest związana np. z hodowlą, co do zasady wiąże się z pewną emisją substancji odorowych i wymuszałoby ewentualne zlecenie badań w tym zakresie. W odniesieniu do przedmiotowej inwestycji Kolegium nie uznało za konieczne zlecanie badań w wyżej wymienionym zakresie, zwłaszcza, że byłyby to badania jedynie o charakterze naukowym (brak ustalenia konkretnych norm przez ustawodawcę), jak też brak jest jakichkolwiek dowodów (nie dostarczyła ich również sama zainteresowana), potwierdzających uciążliwości odorowe powodowane przez zakład i mające wpływ na nieruchomość wnioskodawczyni, jak też i nieruchomości sąsiednie.
Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. E.J. złożyła od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W dniu [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało decyzję nr [...] utrzymującą w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. W nagłówku decyzji Kolegium wskazało, iż decyzja wydana została po rozpoznaniu sprawy z wniosku Stowarzyszenia Komitetu Mieszkańców, reprezentowanego przez E.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy z wniosku w/w o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami (...), z uwzględnieniem wskazań prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Go 45/13, zakończonej decyzją [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. umarzającą postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało na wstępie, iż decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. umorzyło postępowanie w sprawie z wniosku Stowarzyszenia [...] reprezentowanego przez E.J. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami (...) z uwzględnieniem wskazań prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 marca 2013 r., sygn.akt II SA/Go 45/13.
Kolegium podało, iż z wyżej wymienioną decyzją nie zgodziła się E.J., reprezentująca Stowarzyszenie [...] i zwróciła się do tutejszego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, przytaczając dalej treść w/w wniosku.
Dalej Samorządowe Kolegium Odwoławcze powieliło na str. 4 i częściowo na str. 5 treść uzasadnienia swej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. (odpowiednio str. 5 i 6) w zakresie dotyczącym przebiegu postępowania w sprawie oraz zagadnienia strony postępowania administracyjnego.
Następnie organ podał, iż w rozpatrywanej sprawie E.J., wskazując, iż reprezentuje Stowarzyszenie [...] wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009r. (doprecyzowanym w dniu [...] sierpnia 2011 r.) zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego zwróciło uwagę, iż wnioskodawczyni jako podstawę przysługującego jej przymiotu strony w sprawie wskazała prawo współwłasności przysługujące do nieruchomości o nr ewid. [...] (na której wybudowany został budynek mieszkalny), natomiast nieruchomość ta nie stanowi własności Stowarzyszenia [...], w imieniu którego, jako reprezentant E.J. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności.
Następnie opisując przebieg postępowania w sprawie organ podał, iż ponownie rozpoznając sprawę po wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., mając na uwadze treść art. 157 § 2 k.p.a. w pierwszej kolejności zobligowany był do zawiadomienia pozostałych stron o wszczęciu - na wniosek E.J. występującej w imieniu stowarzyszenia - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r.
W dalszej części uzasadnienia (str. 6-8) organ powielił w całości treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r. (odpowiednio str. 8-10). Odnosząc się do kwestii przysługującego wnioskodawcy o stwierdzenie nieważności przymiotu strony i możliwości skutecznego wzruszenia decyzji w trybie nadzwyczajnym, Kolegium podało, iż E.J. występując w imieniu Stowarzyszenia [...] i wnioskując o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r., interes prawny w byciu stroną postępowania wywodziła z prawa własności swojej, a nie jak podkreśliło Kolegium – stowarzyszenia. Tym samym w tej sytuacji dalsze rozważania merytoryczne w ocenie organu były nieuzasadnione.
Mimo to, w dalszej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji ( str. 8-10 ) organ powielił treść uzasadnienia decyzji Kolegium z dnia [...] kwietnia 2014r. (odpowiednio str. 13-15). W końcowych rozważaniach organ stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania, że E.J. przysługuje przymiot strony, a tym samym prawo do wnioskowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji nr [...] Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r., z uwagi na uciążliwości funkcjonowania zakładu poza normy i parametry dopuszczalne obowiązującymi przepisami mające wpływ i oddziaływanie na nieruchomość nr [...], której wnioskodawczym jest właścicielką. Wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie jej interesu prawnego (choć jak wskazało Kolegium występuje jako przedstawiciel stowarzyszenia) poprzez szkodliwe oddziaływanie funkcjonowania zakładu na nieruchomość dz. nr [...], do której przysługuje jej prawo własności z zaznaczeniem, że nie była stroną postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, iż E.J. w toku prowadzonego przez Kolegium postępowania, nie przedstawiła żadnych dowodów w celu wykazania prawdziwości swoich twierdzeń wskazujących, że funkcjonowanie zakładu pogorszyło jej warunki bytowania oraz ograniczyło w korzystaniu z jej nieruchomości, względnie spowodowało konkretnie określone i wykazane w przepisach prawa materialnego zagrożenie.
Zdaniem Kolegium zgromadzone dokumenty, zarówno przed zrealizowaniem inwestycji, jak również już po jej uruchomieniu tj. w trakcie funkcjonowania zakładu mas bitumicznych, pozwalają na dokonanie ustaleń faktycznych, że obszar oddziaływania przedmiotowej inwestycji nie obejmuje, nie ma wpływu i nie oddziałuje na teren nieruchomości nr [...], do której wnioskodawczyni przysługuje tytuł prawny, poza ustalone normy obowiązujących przepisów.
Organ uznał, iż E.J. nie wykazała, iż posiada interes prawny we wzruszeniu decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym (art. 28 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a), a podniesione przez nią okoliczności wskazują jedynie na interes faktyczny (prywatny, a nie stowarzyszenia, czy też społeczności lokalnej), niemający oparcia w przepisach prawa i zgromadzonych dowodach, uzasadniając tym samym wydanie decyzji o takiej treści.
Pismem z dnia [...] września 2014r. E.J. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi naruszenie:
- art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wszystkich wskazań zawartych w wyroku II SA/Go 45/13 w szczególności mówiących o sposobie ustalania obszaru oddziaływania obiektu mającego znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego,
- art. 28 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a, poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony we wszczętym postępowaniu w przypadku, gdy wszystkie dowody prowadzą do innych ustaleń, przemawiających za posiadaniem legitymacji procesowej,
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 7-9, 11, 80, 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokonanie własnych ustaleń faktycznych w kwestii oddziaływania inwestycji i tym samym wykluczenie przyznania skarżącej przymiotu strony, nierozpoznanie i odrzucenie w całości wszystkich dowodów stwierdzających jednoznacznie występowanie własności skarżącej w zasięgu oddziaływanie emisji zanieczyszczeń gazowych i odorowych z instalacji, przyjęcie przez organ roli rzecznika inwestora
- art. 2,7 i 32 Konstytucji RP poprzez przyjęcie nadrzędności interesu inwestora nad interesem wnioskującej i prowadzenie sprawy w sposób przewlekły, niezrozumiały przez 5 lat.
Skarżąca podkreśliła na wstępie uzasadnienia skargi, że we wszystkich kierowanych do organu pismach, a szczególnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zwracała się w swoim imieniu i z akt nie wynika, aby występowała jako przedstawiciel jakiejkolwiek organizacji.
Jednocześnie skarżąca domagała się zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przyjmując stanowisko tożsame z uzasadnieniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2014 r.
Na wezwanie Sądu do uzupełnienia akt administracyjnych sprawy m.in. poprzez złożenie wniosków strony z dnia [...] grudnia 2009r. i z dnia [...] grudnia 2009r. organ w piśmie z dnia [...] stycznia 2015r. (k. 66/86/) wyjaśnił, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. wydanej przez Burmistrza wszczęto na wniosek E.J. z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz, że w rejestrach nie odnotowano faktu skierowania przez stronę ponownego wniosku z dnia [...] grudnia 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 , poz. 1647 ), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym badana jest co do zasady wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa, obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu, do zaistniałego stanu faktycznego, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury. Dokonując oceny we wskazanym zakresie sądy administracyjne nie mogą zatem brać pod uwagę argumentów natury słusznościowej, czy celowościowej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., określanej dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Mając na uwadze tak nakreślony zakres kognicji Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie .
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2014 r. [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie z wniosku E.J. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami, położnych na działkach w [...].
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż skarżąca E.J. wystąpiła z wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009r. - sprecyzowanym w piśmie z dnia [...] sierpnia 2011r. - o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Burmistrza. Kolegium w swej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014r. błędnie wskazało datę tego wniosku, a mianowicie zamiast [...] grudnia 2009r., podało [...] grudnia 2009r. Z przedłożonego na wezwanie Sądu oryginału tego pisma, które następnie załączono do akt administracyjnych, jednoznacznie wynika, iż opatrzone one zostało datą [...] grudnia 2009 r. Jednocześnie Kolegium w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. ( k. 66 /86/ ) wskazało, iż nie odnotowano pisma E.J. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji opatrzonego datą [...] grudnia 2009 r.
Analiza wniosku E.J. z dnia [...] grudnia 2009r., a także dalszych pism składanych przez nią w toku postępowania zainicjowanego tym wnioskiem pozwala bez cienia wątpliwości skonstatować, iż działała on w imieniu własnym, a nie innego podmiotu. Do identycznych wniosków prowadzi również analiza wydanych orzeczeń przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp i Naczelny Sąd Administracyjny, w których jako strona była wskazywana E.J. i badaniu podlegało istnienie jej interesu prawnego. W szczególności decyzja Kolegium z dnia [...] kwietnia 2014 r. odnosi się do wniosku E.J. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza, a także jej wniosek z dnia [...] czerwca 2014 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony przez nią w imieniu własnym.
W kontekście powyższych okoliczności z niezrozumiałych przyczyn decyzja z dnia [...] lipca 2014 r. już w części wstępnej stwierdza, iż dotyczy sprawy z wniosku Stowarzyszenia [...], reprezentowanego przez E.J.. Jednocześnie w tej samej części decyzja powołuje się na uwzględnienie wskazań prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 marca 2013r. o sygn. akt II SA/Go 45/13, który dotyczył sprawy zainicjowanej przez E.J.. Sama natomiast sentencja decyzji brzmi: "utrzymać w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014r.", czyli odnosi się do decyzji umarzającej postępowanie zainicjowane wnioskiem E.J. - a nie Stowarzyszenia [...] - z powodu braku interesu prawnego E.J..
Natomiast na wstępie uzasadnienia zaskarżonej decyzji ( pomijając, iż organ wskazuje błędną sygnaturę kontrolowanego orzeczenia, do czego zresztą przyznaje się w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. k. 66/86/ ) ponownie twierdzi, iż umorzenie postępowania dotyczyło wniosku Stowarzyszenia [...], które jednak nie brało udziału w tym postępowaniu jako strona. Wprawdzie w dalszej części uzasadnienia organ powołuje obszerne fragmenty uzasadnienia decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] dotyczącej wniosku E.J., przedstawiając rozstrzygnięcie zapadłe przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w odniesieniu do tego wniosku, w tym również wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp z dnia 09 maja 2012 r. i 28 marca 2013 r. wydane odpowiednio w sprawach o sygn. akt II SA/Go 117/12 i II SA/Go 45/13 ze skargi E.J., jednakże ostatecznie poddaje ocenie istnienie interesu prawnego Stowarzyszenia [...], a nie E.J.. Analiza treści uzasadnienia wskazuje, iż Kolegium w sposób całkowicie świadomy i celowy, choć jak wskazano z przyczyn zupełnie niezrozumiałych, a przynajmniej, których nie sposób dociec z akt sprawy w kształcie przedłożonym przez organ, poddało ocenie istnienie interesu prawnego w byciu stroną powyższego stowarzyszenia w postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...]. Wskazuje na to szereg rozważań poczynionych przez organ i to częściowo nawet wytłuszczonych oraz podkreślonych w uzasadnieniu decyzji. Wielokrotnie bowiem organ wskazywał, iż E.J. występuje jako przedstawiciel wspomnianego stowarzyszenia (str. 1, 2, 5, 6, 8). Ponadto brak interesu stowarzyszenia wywodzono z faktu, iż nie posiada ono tytułu prawnego do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, co w ocenie organu czyniło dalsze rozważania merytoryczne w ogóle nieuzasadnionymi i nakazywało utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy ( str. 8 ). Wprawdzie w końcowej części uzasadnienia ( str. 10 drugi akapit ) mowa jest o braku interesu E.J., jednakże organ ostatecznie zwrócił uwagę, iż występowała ona w imieniu stowarzyszenie i odniósł się do interesu tego podmiotu. W związku z tym nie sposób wadliwe oznaczenie strony w części wstępnej decyzji oraz w jej uzasadnieniu traktować jako oczywistej omyłki, którą można byłoby sprostować w trybie wynikającym z art. 113 § 1 k.p.a. Zwrócić ponadto należy uwagę, iż w tzw. rozdzielniku - określającym, kto otrzymuje decyzję, wskazano E.J., ale już nie jako reprezentanta stowarzyszenia i to właśnie jej doręczono zaskarżoną decyzję. Przy czym podkreślenia wymaga, iż w związku z powstałymi wątpliwościami co do przedłożenia Sądowi właściwej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. ( k. 64 ) jednoznacznie wskazało , iż decyzja z dnia [...] lipca 2014r. została wydana w związku z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy [...], złożonym przez E.J. z dnia [...] czerwca 2014 r.
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, iż organ z naruszeniem art. 107 § 1 k.p.a. w sposób niekonsekwentny oznacza strony tego postępowania w różnych częściach decyzji. Ponadto tak sformułowana decyzja wprawdzie formalnie w zakresie sentencji skierowana jest do właściwego podmiotu, rozstrzyga bowiem o prawach E.J. (utrzymując decyzję z dnia [...] kwietnia 2014r. w mocy ), jednakże jej uzasadnienie jest już nieadekwatne do samej sentencji, zawiera bowiem ocenę istnienia interesu prawnego zupełnie innego podmiotu. Zostało ono więc sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Obowiązek jego sporządzenia wiąże się także z zasadą przekonywania, która zobowiązuje organy administracji publicznej do dołożenie szczególnej staranności w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć tak, aby strony poznały argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Motywy decyzji winny wyjaśnić tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Niewątpliwie uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia tych wymogów. Przy tak skonstruowanej decyzji, w której w zasadzie jedynie sentencja odnosi się do rozstrzygnięcia podlegającego kontroli odwoławczej, trudno również mówić, iż w istocie doszło do rozpoznania wniosku E.J. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ bowiem w istocie poddał ocenie istnienie interesu prawnego innego podmiotu niż ten, który składał środek zaskarżenia i którego dotyczyła decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. Stanowi to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowanie ( art. 15 k.p.a.). W aspekcie bowiem materialnym dwuinstancyjność postępowania polega na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy pod względem merytorycznym. W aspekcie formalnym wyraża się natomiast w konstrukcji toku instancji i zakłada przesunięcie uprawnień do ponownego rozpatrzenia sprawy na organ wyższej instancji. Przy czym punkt ciężkości zasady dwuinstancyjności postępowania spoczywa na jej aspekcie materialnym, czyli na prawnej możności dwukrotnego rozstrzygnięcia tej samej sprawy, natomiast rzeczą drugorzędną jest, czy właściwy do ponownego rozstrzygnięcia sprawy jest inny organ (wyższego stopnia), czy też ten sam. Dwuinstancyjność bowiem jest pojęciem procesowym, a nie ustrojowym, z tym, że zamyka się ono w systemie organów administracji państwowej (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 45). Podejście do zasady dwuinstancyjności postępowania w ujęciu materialnym jest dominujące w orzecznictwie ( por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2010 r. , II GSK 824/09, uchwałę NSA dnia 22 lutego 2007 r., II GPS 2/06, wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2011 r. I GSK 25/10 ) . Zwrócić również należy uwagę, iż organ nie zbadał kwestii, czy skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. W aktach brak jest bowiem dowodu doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Na wezwanie Sądu o przedłożenie tego dowodu przesłano zwrotne poświadczenie odbioru zawiadomienia skierowanego do innego podmiotu tj. A.J. – [...] ( k. 62-63 ). Takie samo zwrotne poświadczenie odbioru jest załączone do powyższej decyzji w aktach .
Mając na uwadze powołane naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c – uchylił zaskarżoną decyzję ( pkt I wyroku ) .
W związku ze stwierdzonymi uchybieniami natury procesowej przedwczesne byłoby natomiast odnoszenie się do zarzutów podnoszonych w skardze przez skarżącą. Są one bowiem nakierowane na merytoryczną ocenę istnienia jej interesu prawnego, natomiast rozpatrując ponownie sprawę organ ocenił istnienie interesu prawnego stowarzyszenia, a jedynie formalnie w samej sentencji odnosił się do interesu skarżącej. Tym samym Sąd dokonując tej oceny w odniesieniu do skarżącej pozbawiłby ją prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ administracji z naruszeniem wspomnianej powyżej zasady dwuinstancyjności postępowania w aspekcie materialnym.
Ponownie rozpoznając sprawę organ przed wszystkim oceni, czy skarżąca złożyła w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, załączając dowód doręczenia jej decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. W przypadku zachowania tego terminu organ rozpozna merytorycznie złożony przez skarżącą wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, bacząc, aby ocenę istnienia interesu prawnego dokonał w stosunku do podmiotu, którego dotyczyła decyzja z dnia [...] kwietnia 2014 r. uwzględniając wskazania wynikające z wyroków wydanych w sprawie przez sądy administracyjne, którymi był związany zgodnie z art. 153 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie z pkt. II wyroku znajduje uzasadnienie w art. 152 p.p.s.a., który stanowi, iż w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Jako, iż skarga została uwzględniona, należało - na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (pkt. III wyroku), które sprowadzają się do wpisu w wysokości 200 zł, ustalonego zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło