IV SA/Po 1051/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska WSA Donata Starosta (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2014 r. nr [...] Starosta S. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 3 pkt 4 i ust. 4 ca ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2013 r. poz. 674) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267) zwanej dalej jako "k.p.a." orzekł o utracie przez P.P. (dalej jako "skarżący") statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] sierpnia 2014 r. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzję wydał w związku z niestawieniem się skarżącego w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomieniem w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. W odwołaniu skarżący podniósł, iż nie został poinformowany o wyznaczonym terminie wizyty. Wyjaśnił, że jest osobą niepełnosprawną i nie słyszy co się do niego mówi. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] na podstawie art. 127 § 1 i § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 7 pkt 2 i art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] marca 2011 r. skarżący został uznany za osobę bezrobotną od dnia [...] marca 2011 r. PUP wyznaczył skarżącemu termin obowiązkowej wizyty na dzień [...] sierpnia 2014 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie stawił się w PUP i nie powiadomił o okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Dalej Wojewoda wyjaśnił, że obowiązek stawiennictwa bezrobotnego w PUP wynika z art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Natomiast zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 tej ustawy, w sytuacji gdy bezrobotny nie stawi się w PUP w wyznaczonym terminie i w ciągu 7 dni nie poinformuje o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, starosta pozbawia go statusu osoby bezrobotnej. Wojewoda wskazał, że skarżący został poinformowany o terminie wizyty, bowiem w załączniku D karty rejestracyjnej bezrobotnego w rubryce "wyznaczona data stawienia się" widnieje kolejna data stawienia się tj. [...] sierpnia 2014 r. oraz widnieje obok niej podpis skarżącego. Zdaniem organu odwoławczego termin ten został wyznaczony prawidłowo, co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem. Skarżący został pouczony o obowiązku zgłaszania się w wyznaczonych przez PUP terminach, o obowiązku powiadomienia o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, jak również o konsekwencjach wynikających z niedopełnienia powyższych obowiązków, czego dowodem jest własnoręczny podpis złożony w dniu [...] marca 2011 r. na druku "Karty rejestracyjnej bezrobotnego". Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu argumentu, iż skarżący jest niesłyszący, organ wyjaśnił, że skoro skarżący złożył podpis na dokumencie w którym został podany termin kolejnej wizyty w PUP, to znaczy, że przyjął tę treść do wiadomości, tym samym został prawidłowo poinformowany o kolejnej dacie stawienia się w PUP. Wojewoda uznał, że składając podpis pod dokumentem, skarżący był świadomy jego treści i znaczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu P.P. podniósł, iż został wprowadzony w błąd przez pracownika organu zatrudnienia. W jego ocenie decyzja jest zemstą za zgłoszenie do prokuratury afery z udziałem posła. Wskazał też, że był naciskany przez pracowników PUP aby nie przychodzić, a jako że jest osoba niesłyszącą, nie usłyszał informacji o dacie stawienia się. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Stosownie do treści art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Wojewody, jak również poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] września 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. orzekającą o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Materialnoprawną przesłankę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepis art. 33 ust. 3 tej ustawy nakłada na bezrobotnego obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Niestawienie się przez bezrobotnego w urzędzie pracy w wyznaczonym terminie wiąże się z zastosowaniem przez starostę sankcji w postaci pozbawienia bezrobotnego, statusu osoby bezrobotnej. Wynika to z treści art. 33 ust. 4 pkt 4 ww. ustawy. Przepis ten wskazuje, że starosta pozbawia statusu osoby bezrobotnej bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Literalna wyładnia art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakazuje przyjąć, że pozbawienie statusu bezrobotnego na podstawie tego przepisu może nastąpić po spełnieniu się obu wymienionych w tym przepisie przesłanek – niestawienia się w wyznaczonym terminie i nie powiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawienia. Skoro tak, to zastosowanie sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej uzależnione musi być również od uprzedniego skutecznego poinformowania bezrobotnego o terminie stawiennictwa w urzędzie pracy. Jest to warunek konieczny, bez spełnienia którego nie jest możliwe wyciągnięcie w stosunku do bezrobotnego tak surowych konsekwencji jak pozbawienie go statusu osoby bezrobotnej. Ustawodawca nakładając na bezrobotnego w art. 33 ust. 3 ww. ustawy obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie nie precyzuje w jaki sposób urząd ten powiadomić winien bezrobotnego o dacie stawiennictwa, jednakże oczywistym jest, iż powiadomienie to wino być dokonane w sposób skuteczny, a skuteczność tego powiadomienia oceniana powinna być w zależności od konkretnych okoliczności danej sprawy. Interpretując przepisy prawa materialnego związane z pozbawieniem statusu bezrobotnego w związku z niestawiennictwem w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy, należy mieć na względzie zarówno potrzebę ochrony interesu społecznego przed nadużywaniem uprawnień związanych ze statusem bezrobotnego, jak i ochronę praw osób bezrobotnych, które powinny być objęte opieką Państwa jako pozostające w trudnej sytuacji życiowej - zgodnie z konstytucyjnymi zasadami solidarności społecznej i prawa do zabezpieczenia społecznego (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 1086/12 dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie organ I instancji, a za nim również Wojewoda uznał, że o dacie stawienia się w powiatowym urzędzie pracy skarżący został zawiadomiony, co poświadczył podpisem w załączniku D karty rejestracyjnej bezrobotnego w rubryce "wyznaczona data stawienia się", i w sytuacji niestawienia się bezrobotnego w wyznaczonym terminie uzasadnionym zdaniem organów było wydanie decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sad stwierdził, że w karcie tej w rubryce "wyznaczona data stawienia się" widnieje data [...].08.2014 r., a podpis bezrobotnego widnieje w rubryce "data stawienia się", jednak w przedmiotowej sprawie nie przesądza to o właściwym poinformowaniu skarżącego o dacie stawienia się w PUP. Przede wszystkim wskazać należy, że organy administracji publicznej obowiązuje zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. Przepis ten nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a natomiast w myśl art. 9 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Mając na uwadze wskazane wyżej zasady postępowania administracyjnego, wskazać należy, że znana była organowi zatrudnienia okoliczność, iż skarżący jest osobą niepełnosprawną. W aktach sprawy znajduje się potwierdzające tą okoliczność orzeczenie o niepełnosprawności, a nadto skarżący tak w toku postępowania odwoławczego, jak i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podnosił, iż jest osobą niesłyszącą, wobec czego nie słyszy on, co się do niego mówi. Przypadek skarżącego uznać należy więc za szczególny, który też wymagał takiego podejścia ze strony urzędników organu zatrudnienia. Tymczasem sposób działania organu w niniejszej sprawie świadczy o całkowitym braku zrozumienia roli organu administracji w toczącym się postępowaniu, co stanowi naruszenie fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. W sytuacji jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, gdy bezrobotnym jest osoba niepełnosprawna, na organie ciążył obowiązek szczególnej dbałości, o to by poinformować skarżącego o dacie stawiennictwa w taki sposób, ażeby nie budziło wątpliwości, iż został on o tej dacie skutecznie powiadomiony. Przedłożone Sądowi akta administracyjne sprawy nie pozwalają jednoznacznie przesądzić, że o dacie stawienia się w organie zatrudniania skarżący został poinformowany w sposób prawidłowy i skuteczny, a tym samym ażeby uprawnionym było na tym etapie sprawy wydawanie decyzji w trybie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zaznaczyć należy, że z akt tych wynika, iż PUP, zdając sobie sprawę z niepełnosprawności skarżącego, kierował do niego pisemne wezwania do stawienia się w PUP, jednak praktyki tej zaniechał i do stawienia się w PUP w dniu [...] sierpnia 2014 r. takiego wezwania do skarżącego nie skierował. Ograniczył się do zamieszczenia stosownej daty w karcie rejestracyjnej bezrobotnego, obok której w rubryce "data stawienia się" bezsprzecznie widnieje podpis skarżącego. W ocenie Sądu takie działanie organu w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy, nie może jednak zostać uznane za skuteczne powiadomienie skarżącego o dacie stawienia się. W sytuacji gdy petentem w organie zatrudnienia jest osoba niepełnosprawna, tak jak w przedmiotowej sprawie osoba niesłysząca, to niezbędnym ze strony pracowników tego organu, jest załatwienie sprawy w taki sposób, by petent ten nie poniósł szkody ze względu na swoją ułomność. W tak szczególnej sytuacji rolą organu było zapewnienie skarżącemu takiej "opieki", która zagwarantowałaby realizację podstawowych zasad postępowania administracyjnego. M.in. zwrócić należy uwagę, że w przypadku gdy stroną postępowania jest osoba mająca problemy z komunikowaniem się, na organie administracji ciąży obowiązek zapewnienia takiej osobie usług tłumacza języka migowego co wynika z przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz.U. 2011 Nr 209 poz.1243). W prawdzie pomoc taka udzielana jest na wniosek strony postępowania, to mając na uwadze podstawowe zasady postępowania administracyjnego, nie powinno budzić wątpliwości, że rolą organu jest poinformowanie strony o możliwości złożenia stosownego wniosku. Mimo, iż w aktach sprawy znajduje się niewypełniony kwestionariusz dotyczący zgłoszenia zamiaru korzystania z usług tłumacza przysięgłego, to jednak układ kart akt administracyjnych wskazuje, że wniosek ten został do nich załączony już po wydaniu przez organ I instancji decyzji o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej, a ponadto samo załączenie tego wniosku do akt, nie świadczy o fakcie, iż organ zatrudnienia poinformował skarżącego o takiej możliwości. . W realiach niniejszej sprawy nie sposób uznać, iż skarżący został skutecznie powiadomiony o dacie stawienia się w organie zatrudnienia i tym samym w ocenie Sądu nieuprawnionym ze strony organów administracji było zastosowanie tak surowej sankcji jak pozbawienie statusu osoby bezrobotnej. W prawdzie przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy w sposób jednoznaczny wiąże zastosowania sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnej z niestawieniem się bezrobotnego w określonym terminie i nie powiadomieniem w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa, to jednak w okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób uznać, iż skarżący a tej dacie został przez organ powiadomiony. O nieprzestrzeganiu przez organ I instancji zasad postępowania administracyjnego świadczy również fakt, iż o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych skarżący został poinformowany dopiero po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Decyzja o utracie statusu osoby bezrobotnej wydana została w dniu [...] sierpnia 2014 r., a natomiast stosowne zawiadomienie w trybie art.10 § 1 k.p.a. zostało skierowane do skarżącego dopiero pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Tym samy stwierdzając w wyniku przeprowadzonej kontroli, iż postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z naruszeniem podstawowych zasad k.p.a. tj. art. 7, art. 8 i art. 9 i tym samym nieuzasadnionym było zastosowanie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, niezbędnym było uchylenie decyzji organów obydwu instancji. W tym stanie rzeczy uznając, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia [...] sierpnia 2014 r. naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynika sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien wziąć pod uwagę wytyczne przedstawione przez Sąd w treści uzasadnienia.