II OSK 1318/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-03
Skład orzekający: Jerzy Siegień, Andrzej Gliniecki, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej wykonanie przeróbek w budynku gospodarczym, wydanej na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., stanowi rażące naruszenie prawa, jeśli budynek został wzniesiony z naruszeniem warunków technicznych, ale nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia lub niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia?Ratio decidendi
Naruszenie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, nie jest automatycznie podstawą do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wymagane jest wykazanie, że naruszenie to jest oczywiste i prowadzi do sytuacji nie do pogodzenia z porządkiem prawnym, a w przypadku przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczących rozbiórki, konieczne jest udowodnienie niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Samo stwierdzenie niezgodności obiektu z przepisami nie jest wystarczające do nakazania rozbiórki, jeśli możliwe jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej wykonanie przeróbek w budynku gospodarczym, argumentując, że budynek został wybudowany bez pozwolenia na budowę, z naruszeniem przepisów techniczno-budowlanych (m.in. odległości od granicy działki i sąsiedniego budynku) i powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych dla otoczenia. Organy administracji i WSA uznały, że decyzja nakazująca przeróbki (zamiast rozbiórki) była prawidłowa, ponieważ nie stwierdzono wystąpienia przesłanek do nakazania rozbiórki określonych w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., a jedynie naruszenie warunków technicznych, które można było usunąć poprzez nakazane przeróbki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia del. WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant starszy inspektor sądowy Wioletta Lasota po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. C. i J. C od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1259/14 w sprawie ze skargi E. C. i J. C na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 1259/14 oddalił skargę J. C. i E. C. o na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie zakończone tą decyzją zostało wszczęte na wniosek skarżących, którzy w piśmie z dnia 14 listopada 2013 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], którą organ, na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), nakazał I. i J. D. wykonanie przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego na działce położonej w B. przy ul. [...] do stanu zgodnego z przepisami, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej od strony działki sąsiedniej, w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji.
Po przeprowadzeniu postępowania z ww. wniosku, decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] listopada 2009 r. uznając, że decyzja ta nie jest dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Od decyzji tej odwołanie wnieśli J. i E. C.. Po rozpatrzeniu organ drugiej instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że podczas oględzin przeprowadzonych przez przedstawicieli organu powiatowego w dniu [...] maja 2007 r. na działce nr ewid. [...], ustalono, że budynek gospodarczy o wym. 17,10 m x 5,70 m, usytuowany jest w granicy działki. Jest to budynek murowany z pustaka, o dachu jednospadowym ze spadkiem w kierunku własnej działki, kryty eternitem. Odległość pomiędzy budynkiem I. i J. D. a budynkiem J. i E.C. wynosi około 0,8 m. Obecny podczas oględzin J. D. oświadczył, że przedmiotowy budynek wybudowano w latach 1971-1972, w miejscu starego drewnianego budynku, który wymagał rozbiórki ze względu na stan techniczny. I.i J. D. oświadczyli, że nie posiadają pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku. J. C. oświadczyła, że przedmiotowy budynek wybudowano w latach 1973-1976, a lokalizacja tegoż budynku narusza granicę działki, będącej jej własnością, na której znajduje się budynek wybudowany w latach 1954-1955.
Wójt Gminy B. pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. poinformował, że nie posiada dokumentów, na podstawie których można wskazać stan prawny ww. inwestycji w latach 1971-1976. Następnie PINB w S. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, nakazał inwestorom wykonanie przeróbek niezbędnych do doprowadzenia budynku gospodarczego na działce położonej w B. przy ul. [...], do stanu zgodnego z przepisami, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 cm x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej, w terminie czterech miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z orzecznictwem sądowo - administracyjnym, samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami, nie jest podstawą do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. (i orzeczenia na jego podstawie o przymusowej rozbiórce). Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być takie okoliczności, jak niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, albo niedopuszczalne pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednej z ww. okoliczności musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Przez "niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia" należy rozumieć takie naruszenie wymogów prawa, których usunięcie nie jest możliwe przez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Dlatego też nakaz przymusowej rozbiórki obiektu z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 40 tej ustawy.
Z wypisu i wyrysu z planu dokumentacji wynika, że działka nr ewid. 233/1, na której usytuowany jest sporny budynek gospodarczy, znajduje się na terenie oznaczonym symbolem A1MNj - tereny zabudowy mieszkaniowej niskiej intensywności z usługami podstawowymi (istniejąca zabudowa mieszkaniowa do utrzymania).
Zgodnie z § 20 ust. 3 zarządzenia nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10, poz. 44, ze zm.), odległość wolnostojącego budynku, zwróconego do sąsiedniego budynku ścianą przeciwpożarową, nie może być mniejsza niż 3 m. Stosownie do § 80 ust. 1 ww. zarządzenia, w zabudowie zwartej oraz bliźniaczej nie obowiązuje stawianie na granicy nieruchomości ścian przeciwpożarowych w obrębie dopuszczalnych maksymalnych wymiarów stref pożarowych dla danego rodzaju budynków, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zgodnie z § 80 ust. 2 pkt 3 ww. zarządzenia, jeżeli nie stawia większych wymagań wielkość obciążenia ogniowego pomieszczeń przyległych do granicy nieruchomości, dla oddzielenia budynku sąsiadów, wystarczy na granicy nieruchomości ściana o odporności ogniowej klasy B, bez otworów i wpuszczonych w nią belek z materiałów palnych. W celu doprowadzenia budynku gospodarczego do stanu zgodnego z przepisami, PINB w S. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., wydaną na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazał I. i J.D. wykonanie przeróbek, tj. zamurowanie trzech otworów wentylacyjnych oraz otworu okiennego o wym. 46 cm x 57 cm w ścianie konstrukcyjnej od strony działki J. i E. C.. W świetle powyżej przedstawionego stanu faktycznego i prawnego sprawy, organ stwierdził, że Łódzki WINB zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. zasadnie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji PINB w S. z dnia [...] listopada 2009 r. Decyzja organu powiatowego nie jest bowiem obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 K.p.a., obligującą organ wojewódzki do stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę do WSA w Warszawie na decyzję GINB z dnia [...] kwietnia 2014 r. złożyli J. i E. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Sąd uznał, że decyzja ta prawa nie narusza. Nakaz stosowania przepisów dotychczasowych wynikający z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. pociąga za sobą obowiązek właściwego zastosowania art. 37 lub art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. W zależności od wyników prowadzonego postępowania wyjaśniającego, właściwy organ nadzoru budowlanego może nakazać wykonanie określonych czynności, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami (w oparciu o art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r.) lub wydać decyzję o rozbiórce danego obiektu (na podstawie art. 37 tej ustawy). Przy czym wydanie decyzji o rozbiórce jest obowiązkowe w razie stwierdzenia przesłanek z art. 37 ust. 1 omawianej ustawy. W sytuacji nieustalenia w postępowaniu dowodowym przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2, a także - w przypadku nieskorzystania z art. 37 ust. 2, organ przeprowadza postępowanie legalizacyjne przewidziane w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
W toku postępowania zwykłego nie stwierdzono zaistnienia przesłanek z art. 37, niemniej biorąc pod uwagę usytuowanie budynku w ostrej granicy i ścianą z otworami w odległości ok. 80 cm od budynku znajdującego się na działce sąsiedniej, uwzględniając przy tym stanowisko Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. (zawarte w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...]), za konieczne uznano nałożenie obowiązku wykonania konkretnych robót na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Dowody pozostające w aktach wskazują na powyżej opisane posadowienie budynku, tj. w granicy działki, a nie z naruszeniem tej granicy, co miałoby skutkować realizacją budynku w części na działce skarżących (na co wskazuje się w skardze). Takie ustalenia poczyniono podczas oględzin i odzwierciedlono w protokole z tej czynności z dnia 14 maja 2007 r. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, aby w sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez ich niezastosowanie. Z akt sprawy i badanej decyzji wynika, iż organ uwzględnił ww. regulacje. Uznał na ich podstawie, że okoliczności sprawy dają podstawę do zalegalizowania przedmiotowej samowoli budowlanej. Nie stoi temu na przeszkodzie ani plan miejscowy, ani usytuowanie obiektu. Samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie, tj. niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Samo naruszenie warunków dotyczących sytuowania budynków nie może być więc utożsamiane z "niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia", które automatycznie skutkuje rozbiórką budynku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli J. i E.C. zarzucając:
1) naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., przez przyjęcie, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa odmowa nakazania rozbiórki w sytuacji, gdy samowolę wzniesiono w sposób sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi określonymi zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, które obowiązywały w dacie budowy tego obiektu budowlanego, a w tym przypadku doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami jest możliwe wyłącznie poprzez nakazanie rozbiórki samowoli, ponieważ powoduje ona niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.:
- art. 37 ust. 1 i 2 oraz art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. przez przyjęcie, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa odmowa nakazania rozbiórki w sytuacji, gdy samowolę wzniesiono w sposób sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi określonymi zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, które obowiązywały w dacie budowy tego obiektu budowlanego, a w tym przypadku doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami jest możliwe wyłącznie poprzez nakazanie rozbiórki samowoli, ponieważ powoduje ona niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zrealizowano obiekt budowlany naruszający warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki w stopniu wskazującym na możliwość niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, co stanowi okoliczność uzasadniającą nakazanie przymusowej rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego 1974 r. Prowadzone dotychczas postępowania administracyjne ujawniły, że przedmiotowy budynek gospodarczy został wybudowany bez uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Południowa ściana budynku usytuowana została na działce skarżących zajmując około 70 cm. Takie usytuowanie budynku wskazuje, iż został on wybudowany z naruszeniem przepisów techniczno - budowlanych, określonych zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa Nr 10, poz. 44), obowiązujących w okresie realizacji przedmiotowego obiektu. Przepis § 20 ust. 2 przywołanego zarządzenia stanowił, że dla budynków zaliczonych do III, IV i V kategorii niebezpieczeństwa pożarowego i o wysokości do 5 kondygnacji w budynkach mieszkalnych lub o wysokości do 15 m w innych budynkach - odległości pomiędzy budynkami wolnostojącymi, nie osłoniętymi ścianą przeciwpożarową, powinny wynosić co najmniej 8 m.
Realizacja obiektu budowlanego naruszającego warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki w stopniu wskazującym na możliwość niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, zwłaszcza prowadzona bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi w ocenie skarżących okoliczność uzasadniającą nakazanie przymusowej rozbiórki tego obiektu na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 37 ust. 1 i 2 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., przez przyjęcie, że nie stanowi rażącego naruszenia prawa odmowa nakazania rozbiórki w sytuacji, gdy samowolę wzniesiono w sposób sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi określonymi zarządzeniem Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego. Nie można przede wszystkim zgodzić się z zarzutem skarżących kasacyjnie, że każde naruszenie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, powoduje w konsekwencji rażące naruszenie przepisów w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jest utrwalony pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych zawartej w art. 16 § 1 K.p.a. Może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek powinna mieć charakter ścieśniający.
Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie zostało w Kodeksie postępowania administracyjnego zdefiniowane, doczekało się jednak bogatej wykładni doktrynalnej. Przeważa pogląd, który upatruje rażące naruszenie prawa nie w błędach jego wykładni, lecz w przekroczeniach prawa jasnych i niedwuznacznych i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotknięte wadą rozstrzygnięcie nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu. Należy mieć przy tym na uwadze, że w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, organ ma obowiązek wyjaśnić, czy kontrolowana decyzja jest dotknięte którąś z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a., nie zaś dokonywać ponownej oceny, czy w przedmiotowej sprawie zachodzą określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. przesłanki do nakazania rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego.
Nie wystarczy zatem, tak jak to uczyniono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazać, że zrealizowano obiekt budowlany naruszający warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nawet w stopniu wskazującym na wystąpienie przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego 1974 r. Konieczne jest bowiem wykazanie, że legalizacja samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego nastąpiła nie tylko w sposób naruszający przepisy techniczno-budowlane określone zarządzeniu Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, ale w sposób powodujący jednocześnie rażące naruszenie tych przepisów.
Z powyższych względów powołane w skardze kasacyjnej wyroki sądów administracyjnych nie mogą mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, dotyczą bowiem decyzji wydanej w trybie zwykłym, w którym w odróżnieniu od postępowań nadzwyczajnych, nie są badane przesłanki zawarte w art. 156 § 1 K.p.a.
Podkreślić należy, że nakaz przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Pogląd ten był wielokrotnie wyrażany w orzecznictwie NSA (por. wyrok z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1978/10). Przy czym do orzeczenia nakazu przymusowej rozbiórki z przyczyn określonych w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r. ustawodawca wymaga, aby wybudowany bez pozwolenia na budowę obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tym samym powoływanie się przez skarżących kasacyjnie na samo naruszenie warunków technicznych, dotyczących sytuowania budynków, nie może być utożsamiane z "niebezpieczeństwem", które automatycznie powoduje rozbiórkę. Skarżący kasacyjnie, poza wykazywaniem zbyt bliskiego usytuowania budynku od granicy działki i istniejącego budynku, w żaden sposób nie uzasadnili, dlaczego uważają, że sporny budynek nie spełnia wymogów bezpieczeństwa oraz dlaczego odmawiają przymiotu prawidłowości ocenie sporządzonej przez organy nadzoru budowlanego, którą to ocenę podzielił WSA w Warszawie. Nie przedstawili również dowodów wskazujących na naruszenie granicy z działką skarżących o około 70 cm.
Stan techniczny budynku nie budzi obaw w zakresie bezpieczeństwa konstrukcji i mienia, a także możliwości prawidłowego korzystania przez użytkowników. Brak jest także podstaw do twierdzenia, że usytuowanie spornego budynku powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Do wydania nakazu rozbiórki konieczne jest wykazanie, że dalsze akceptowanie funkcjonowania samowolnie zrealizowanego obiektu mogłoby spowodować groźbę dla życia lub zdrowia przebywających w pobliżu osób lub realne niebezpieczeństwo powstania szkody w mieniu. Nie jest natomiast wystarczające ewentualne stwierdzenie pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W tej sytuacji konieczne jest bowiem ustalenie, że przedmiotowe pogorszenie warunków ma charakter niedopuszczalny, a zatem znaczny, istotny w stopniu nie dającym się pogodzić z obowiązującymi przepisami prawa określającymi te warunki. W przedmiotowej sprawie organy takich okoliczności nie ustaliły, a zatem skoro w sprawie nie stwierdzono naruszenia art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1974 r., to tym bardziej nie może być mowy o rażącym naruszeniu tego przepisu. Nie bez znaczenia przy ocenie rażącego naruszenia powyższego przepisu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest też fakt, że jak wynika z ustaleń organów przedmiotowy budynek jest użytkowany przez ponad 40 lat i w tym okresie nie stwierdzono występowania okoliczności wskazujących aby powodował on niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Także Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S. w piśmie z dnia [...] kwietnia 2009 r. znak: [...], za konieczne uznał nałożenie obowiązku wykonania konkretnych robót na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., nie stwierdzając niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia w zakresie ochrony przeciwpożarowej.
Całkowicie chybione jest twierdzenie skarżących kasacyjnie, że przedmiotowy budynek narusza § 12, § 207 i 330 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690). Zgodnie z § 207 ust. 2 tego rozporządzenia do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi, stosuje się również niektóre jego przepisy, a mianowicie dotyczące bezpieczeństwa pożarowego (dział VI rozporządzenia, dotyczące wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181). Do budynków istniejących przed wejściem w życie powołanego rozporządzenia nie ma natomiast zastosowania, wbrew twierdzeniu skarżących kasacyjnie, § 12 tego rozporządzenia, bo nie jest on przywołany w § 207 ust. 2. Także z § 330 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. nie wynika, że jego przepisy stosuje się do samowolnie wybudowanych obiektów przed jego wejściem w życie. Jest to przepis przejściowy, zgodnie z którym przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli m. in. przed dniem wejścia w życie rozporządzenia został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów. Dotyczy on zatem obiektów, które miały być realizowane po wejściu w życie rozporządzenia, co do których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego, co do którego organ nie zdążył wydać decyzji o pozwoleniu na budowę albo decyzji zatwierdzającej projekt budowlany.
Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala zatem na stwierdzenie, aby w rozpatrywanej sprawie doszło do rażącego naruszenia art. 37 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r. poprzez jego niezastosowanie.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło