II SA/Ol 1119/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary za przejazd pojazdem nienormatywnym – przywrócenie terminu oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia "[...]" nałożył na spółkę A karę pieniężną w wysokości 5000 zł z uwagi na wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. W pouczeniu decyzji organ I instancji poinformował stronę, że od wydanej decyzji służy odwołanie do Dyrektora Izby Celnej w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Przesyłka zawierająca powyższą decyzję Naczelnika Urzędu Celnego została zwrócona przez Pocztę Polską do organu celnego z adnotacją: "zwrot nie podjęto w terminie". Naczelnik Urzędu Celnego mając na uwadze brzmienie art. 41-44 k.p.a. uznał, że decyzja została doręczona stronie w dniu 15.04.2014r. Strona pismem nadanym w dniu 17.07.2014 r. (data stempla pocztowego na kopercie) w Urzędzie Pocztowym nr "[...]" w A, złożyła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu wniosku T. K. (Prezes Zarządu Spółki) wskazała, że w dniach 01.04.2014r. - 15.04.2014r. przebywała na dawno zaplanowanym urlopie wypoczynkowym poza miejscem zamieszkania, dlatego nie mogła podjąć żadnej korespondencji. W imieniu spółki nikt nie mógł odbierać korespondencji, gdyż spółka nie zatrudnia żadnych pracowników. T. K. jest jedyną osobą, która odbiera korespondencję. Mąż w tym czasie przebywał w areszcie. Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 64 § 2 k.p.a wezwał spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. przesłanie odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, wskazanie ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania i wskazanie okoliczności, które uniemożliwiły złożenie odwołania w terminie. Spółka w piśmie z dnia 21.08.2014 r. wskazała, że o decyzji nr "[...]" dowiedziała się w dniu 15.07.2014 r., poprzez uzyskanie informacji o zajęciu komorniczym, w tym dniu więc ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Stąd też w dniu 17.07.2014 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Prezes Zarządu wskazała również, że w dniach 1 - 15 kwietnia 2014 r. przebywała na dawno zaplanowanym urlopie. Ze względu na trudną sytuację życiową i osobistą w związku z pobytem męża w areszcie, znajdowała się w silnej depresji. Przebywała w Warszawie, gdzie opiekowała się nią córka. Do pisma załączyła wydruk z karty płatniczej oraz odwołanie od decyzji. Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia "[...]" Organ podniósł, że kłopoty kadrowe związane z zaplanowanym urlopem nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania. Są to kwestie organizacji pracy, które przy dołożeniu odpowiedniej staranności ze strony kierownictwa spółki, można było rozwiązać. Niedołożenie zaś przez stronę należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, ma ten skutek, że nie można uznać, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W niniejszej sprawie bez znaczenia jest okoliczność, kiedy planowany był urlop. Przyjęcie założenia, że pobyt na urlopie zwalnia stronę z dotrzymywania ustawowych terminów byłoby bezzasadnym założeniem, że w okresie urlopowym obowiązują szczególne kryteria stosowania prawa, co w żadnej mierze nie znajduje uzasadnienia. Skargę na ww. postanowienie wywiodła spółka A, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, podczas gdy okoliczności przywołane przez nią jednoznacznie wskazują, że uchybienie to nastąpiło bez jej winy. Skarżąca podkreśliła, że właściwą przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania, do której organ nie odniósł się w swoim postanowieniu, było pozostawanie w trudnej sytuacji życiowej skutkującej silną depresją T. K. - Prezesa Zarządu Spółki. W rezultacie zatem przeszkodą uniemożliwiającą wniesienie odwołania, nie był sam fakt przebywania T. K. na urlopie, na czym skupiły się wywody organu. Tym samym organ pominął okoliczności, które zmotywowały Prezesa Zarządu Spółki do wyjazdu we wskazanym okresie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014, poz.1647 j.t.). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia "[...]" Dyrektora Izby Celnej, którym odmówiono spółce A przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia jest art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267), k.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Strona dochowała siedmiodniowego terminu do złożenia stosownego wniosku, ponieważ spółka w piśmie z dnia 21.08.2014 r. wskazała, że o decyzji nr "[...]" dowiedziała się w dniu 15.07.2014 r., poprzez uzyskanie informacji o zajęciu komorniczym, w tym dniu więc ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Strona zaś pismem nadanym w dniu 17.07.2014 r. (data stempla pocztowego na kopercie) w Urzędzie Pocztowym nr "[...]" w A, złożyła prośbę o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Stosownie do przywołanej wyżej regulacji prawnej warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o interesy swoje. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić, gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi wyłącza możliwość jego przywrócenia. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności procesowej po upływie ustawowego terminu, wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozpoznaniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania, bądź na powstrzymywaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania T. K. – Prezes Zarządu Spółki podniosła, że w dniach 01.04.2014r. - 15.04.2014r. przebywała na dawno zaplanowanym urlopie wypoczynkowym poza miejscem zamieszkania, dlatego nie mogła podjąć żadnej korespondencji. W imieniu spółki nikt nie mógł odbierać korespondencji, gdyż spółka nie zatrudnia żadnych pracowników. T. K. jest jedyną osobą, która odbiera korespondencję. Mąż w tym czasie przebywał w areszcie. W skardze zaś na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, T. K. wskazała, że właściwą przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania, do której organ nie odniósł się w swoim postanowieniu, było pozostawanie w trudnej sytuacji życiowej skutkującej silną depresją. W rezultacie zatem przeszkodą uniemożliwiającą wniesienie odwołania nie był sam fakt przebywania T. K. na urlopie, ale pozostawanie w stanie silnej depresji, na dowód czego przedłożono zaświadczenie lekarskie (akta sądowe, k . – 36). W pierwszej kolejności należy się odnieść do wskazanej w piśmie o przywrócenie terminu okoliczności pozostawania Prezesa Zarządu na urlopie w okresie od 1 kwietnia 2014r. do 15 kwietnia 2015r., co miało uniemożliwić wniesienie rzeczonego odwołania we właściwym terminie. Przede wszystkim trzeba zauważyć, że przesyłka zawierająca decyzję o nałożeniu kary była awizowana już 31 marca 2014r., czyli dzień przed rozpoczęciem urlopu przez T. K.. Strona zaś mając świadomość prowadzenia postępowania administracyjnego w ważkiej dla niej sprawie, powinna była sprawdzić przed wyjazdem skierowaną do niej korespondencję. Było to tym bardziej zasadne, że niewiele wcześniej, bo w dniu 28 lutego 2014r. (akta adm., k. – 26), Naczelnik Urzędu Celnego wydał postanowienie wyznaczające siedmiodniowy termin, licząc od dnia otrzymania tego postanowienia, do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania oraz złożenia wyjaśnień w sprawie. Organ zastrzegł, że brak odpowiedzi na to pismo w wyznaczonym terminie, spowoduje wydanie decyzji administracyjnej w oparciu o posiadany materiał dowodowy. Postanowienie to odebrała T. K. w dniu 17 marca 2014r. (akta adm., k. – 27), nie składając dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Skarżąca miała zatem pełną świadomość co do tego, że rozstrzygnięcie w sprawie ją interesującej zostanie wkrótce wydane. Przebywanie zaś na urlopie w pierwszej połowie kwietnia, bez choćby wskazania organowi innego czasowego adresu do doręczeń, nie świadczy o dochowaniu należytej staranności w dbaniu o interesy Spółki. Nie może zatem taka okoliczność stanowić przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Co do zaś drugiej podnoszonej przez stronę okoliczności uzasadniającej uchybienie rzeczonemu terminowi, czyli pozostawanie w depresji Prezesa Zarządu, to w ocenie Sądu T. K. nie wykazała, że jej stan uniemożliwiał jej dokonanie tak prostej czynności procesowej, jaką było wniesienie odwołania. Podkreślić należy, że sama choroba czy też fakt leczenia się nie stanowią samoistnej przesłanki usprawiedliwiającej uchybienie terminowi w dokonaniu czynności procesowej. Wnioskodawca musi wykazać, że pozostawanie w stanie chorobowym powodowało, że nawet przy podjęciu maksymalnego wysiłku nie był on w stanie dokonać określonej czynności w ustawowym terminie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, który podziela skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, że nawet zwolnienie lekarskie (zaświadczenie lekarskie) nie jest przesłanką do przywrócenia uchybionego terminu, gdy nie wynika z niego, że pacjent nie mógł chodzić, a jego stan nie był na tyle ciężki i poważny, aby badający go lekarz miał podstawy do natychmiastowego skierowania pacjenta na leczenie szpitalne, czy też nakazanie, że chory powinien leżeć (por. wyrok WSA w Krakowie z 24 września 2010 r., sygn. akt I SA/Kr 890/10; NSA z 31 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 278/11; NSA z 31 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2175/10 - dostępne na pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedstawionego przez stronę skarżącą zaświadczenia w żadnym razie nie wynika, że T. K. dotknięta była takim stanem chorobowym, jak opisany powyżej. Ponadto wskazać należy również, że nie każda nagła choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 8 grudnia 2010 r., sygn. akt III SA/Po431/10 - dostępne ma ww. stronie internetowej). Przedstawione orzeczenia potwierdzają, że nawet sam fakt choroby poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenia wnioskodawcy o chorobie są wiarygodne, ale należy również uwzględnić na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wskazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminowi, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że okoliczności przemawiające za brakiem winy w uchybieniu terminowi muszą mieć charakter wyjątkowy i szczególny i być niezależne od wnioskodawcy. Takie zaś okoliczności w ocenie Sądu nie zaszły na gruncie niniejszej sprawy. Z całą pewnością zaś nie zostały one przez stronę wykazane. Sąd zaś nie był władny, jak chciałby tego pełnomocnik skarżącej, występować do lekarza o dokumentację medyczną, która zobrazowała by stan zdrowia Prezesa Spółki. To rolą skarżącej Spółki było wykazanie, że nie z winy jej organu, Spółka uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. To zatem osoba zainteresowana zobowiązana jest przedstawić materiał, który uzasadniałby i uwiarygodniał jej stanowisko. Tego jednak skarżąca na gruncie niniejszej sprawy nie uczyniła. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.