IV SA/Wa 2120/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. B. na pismo Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela 1. uchyla zaskarżony akt; 2. stwierdza, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy P. na rzecz skarżącej M. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest akt (pismo) Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] sierpnia 2014 r. nr [...], w którym przyznano M. B. (dalej: "skarżąca"), na podstawie § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie z urzędu oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 4610), wynagrodzenie w wysokości 60 zł, w związku z wyznaczeniem jej przez Sąd Rejonowy w P. na kuratora dla nieobecnego, nieznanego z miejsca pobytu M. P. Stan sprawy przedstawiał się następująco: Postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z [...] czerwca 2011 r. sygn. akt [...] skarżąca została wyznaczona na kuratora dla reprezentowania interesów nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu M. P., przy czym orzeczenie to nie określiło dla niej wynagrodzenia, które powinien wypłacić właściwy organ. Skarżąca pismem z 7 września 2011 r., w związku z prawomocnym zakończeniem ww. postępowania złożyła wniosek o przyznanie jej wynagrodzenia. Burmistrz Miasta i Gminy P., działając na podstawie art. 12 ust. 1 i 2 w zw. z art. 25 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7, ze zm.) oraz art. 34 § 1 i art. 264 § 1, w zw. z art. 263 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: "k.p.a."), postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. nr [...], ustalił dla skarżącej wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji przedstawiciela wyznaczonego do reprezentowania nieobecnej strony postępowania administracyjnego w kwocie 61,50 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 czerwca 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 375/14 uchylił powyższy akt Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu podał, że Burmistrz Miasta i Gminy P. przyznając skarżącej wynagrodzenie na podstawie art. 264 § 1 k.p.a., naruszył prawo. Wskazał, że zastosowanie znaleźć powinny odpowiednio przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2013 r., poz.1476). Urząd Miasta i Gminy P. pismem z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] przyznał skarżącej wynagrodzenie w wysokości 60 zł, w związku z wyznaczeniem jej przez Sąd Rejonowy w P. na kuratora dla nieobecnego, nieznanego z miejsca pobytu M. P. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Wysokość stawki minimalnej, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach na najbliżej zbliżonym rodzaju (ust. 2). Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. przysługująca adwokatowi stawka minimalna w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o alimenty wynosi, co do zasady, 60 zł (§ 7 ust. 1 pkt 11). Wyjaśnił, że przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym skarżąca została wyznaczona kuratorem były alimenty, zatem dla ustalenia wynagrodzenia dla skarżącej zastosowanie znajdzie § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia z 28 września 2002 r. W konsekwencji wysokość wynagrodzenia dla skarżącej ustalił w wysokości 60 zł. Skarżąca kwestionując wysokość ustalonego wynagrodzenia wezwała Burmistrza Miasta i Gminy P. do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie skarżącej organ nieprawidłowo zastosował § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., którego pełna treść brzmi "alimenty, nakazanie wypłacenia wynagrodzenia za pracę do rąk drugiego małżonka - 60 zł, z zastrzeżeniem ust. 4". Natomiast ust. 4 tego przepisu określa, że "Opłaty, o których mowa w ust. 1 pkt 11, ustala się od wartości przedmiotu sprawy, jeżeli obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów lub małżonka, którego wynagrodzenie za pracę ma być wypłacone do rąk drugiego współmałżonka". Zdaniem skarżącej podstawą wynagrodzenia powinien być § 7 ust. 1 pkt 11, w zw. z § 7 ust. 4 ww. rozporządzenia, bowiem niska stawka jest przewidziana w celu nieobciążania osób uprawnionych do alimentów, co w przedmiotowej sprawie nie ma miejsca. Zgodnie z wartością przedmiotu sprawy, wynagrodzenie winno wynosić więc 1200 zł. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o przyznanie jej wynagrodzenia wynoszącego połowę ww. kwoty, tj. 600 zł. Burmistrz Miasta i Gminy P. w odpowiedzi na wezwanie skarżącej wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 9 czerwca 2014 r., sygn. akt IV SA/WA 375/14, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. powinny mieć zastosowanie odpowiednio, a zatem nie wprost. Nie do zaakceptowania jest więc ustalenie wynagrodzenia dla kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym od wartości przedmiotu sprawy w postępowaniu prowadzonym przed sądem powszechnym. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest bowiem zwrot wypłaconych przez organ administracji publicznej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Natomiast § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. obejmuje sytuację, gdy obowiązek zwrotu kosztów postępowania obciąża osobę zobowiązaną do alimentów, w postępowaniu sądowym. W świetle powyższego nie ma podstaw do uwzględnienia wezwania skarżącej. Następnie skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na pismo Burmistrza Miasta i Gminy P. z [...] sierpnia 2014 r. W ocenie skarżącej Burmistrz Miasta i Gminy P. ustając wynagrodzenie z tytułu pełnienia przez skarżącą funkcji kuratora naruszył w szczególności art. 6, art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a., § 7 ust. 1 pkt 11 i ust. 4 w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. poprzez ich błędną wykładnię. Podniosła, że organ przed przyznaniem przedmiotowego wynagrodzenia powinien ustalić osobę, która będzie pokrywać koszty postępowania administracyjnego, bowiem od tego zależy, czy zastosowanie będzie miał § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia, czy § 7 ust. 1 pkt 11, w zw. z § 7 ust. 4 i w zw. z § 6 rozporządzenia. Zdaniem skarżącej logicznym w sprawach o alimentację jest obciążanie kosztami osoby zobowiązanej do alimentacji, bowiem jest ona powodem inicjowania spraw i jako taka jest ona słusznie obciążana kosztami postępowań. Natomiast ewentualna, niska stawka jest przewidziana w celu nienadmiernego obciążania osób uprawnionych do alimentów, co w tym wypadku nie ma miejsca. Występuje zatem wysoka różnica pomiędzy wynagrodzeniem należnym kuratorowi w dwóch różnych przypadkach - może to być wynagrodzenie na poziomie 60 zł, jak również wynagrodzenie na poziomie 1200 zł. Zdaniem skarżącej olbrzymia różnica potencjalnego wynagrodzenia sprawia, że logicznym staje się ustalenie w pierwszej kolejności kto ma ponieść koszty, a dopiero w drugiej kolejności w jakiej wysokości będzie przyznane wynagrodzenie. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta i Gminy P. potrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym piśmie z [...] sierpnia 2014 r. oraz w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. - dalej jako P.p.s.a., sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z kolei, zgodnie z art. 146 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności (§ 1). W sprawach, o których mowa wyżej, sąd może w wyroku uznać uprawnienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa (§ 2). Stosownie do § 1 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Wysokość stawki minimalnej, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach na najbliżej zbliżonym rodzaju (ust. 2). Zgodnie natomiast z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. przysługująca adwokatowi stawka minimalna w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego o alimenty wynosi, co do zasady, 60 zł (§ 7 ust. 1 pkt 11). Stosownie zaś do § 7 ust. 4 opłaty, o których mowa w ust. 1 pkt 11, ustala się od wartości przedmiotu sprawy, jeżeli obowiązek zwrotu kosztów obciąża osobę zobowiązaną do alimentów lub małżonka, którego wynagrodzenie za pracę ma być wypłacone do rąk drugiego współmałżonka. Zestawienie przepisów § 7 ust. 4 i § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia wskazuje, że stawka zróżnicowane zostały w zależności od tego którą stronę sporu o alimenty adwokat reprezentuje oraz od wyniku procesu i wydanego rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Jeżeli proces alimentacyjny przegrał uprawniony do alimentów, to stała stawka minimalna wynagrodzenia adwokata zobowiązanego do alimentów wynosi 60 złotych, jeżeli zaś przegrał zobowiązany do alimentów, to stawka minimalna wynagrodzenia adwokata uprawnionego obliczana jest na podstawie § 6 rozporządzenia, zależnie od wartości przedmiotu sporu. Ratio legis tego unormowania wiąże się z uwzględnieniem sytuacji osoby uprawnionej do alimentów, bowiem rozróżnienie podstaw prawnych obliczania wynagrodzeń w sprawie tożsamej rodzajowo, związane jest co ochroną finansową podmiotów uprawnionych alimentacyjnie, dla których koszty procesu mogłyby okazać się za duże. Wskazane w § 7 ust. 4 i § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia stawki są zatem uwarunkowane specyficzną sytuacją osoby uprawnionej do alimentów, a jej szczególny status, stanowiący podstawę wyłomu od zasady ustalania wysokości opłaty od wartości przedmiotu sprawy, musi być wzięty pod uwagę przy rozważaniu możliwości analogicznego zastosowania tego normatywnego rozwiązania do innych przypadków. Specyficzna sytuacja osoby uprawnionej do świadczenia alimentacyjnego powoduje, że stosowanie stawki uwarunkowanej taką właściwością do innych spraw, nawet rodzajowo powiązanych, lecz w których owa specyfika nie pojawia się, nie byłoby uprawnione. W sprawie wyznaczenia przez sąd na kuratora dla nieobecnego, nieznanego z miejsca pobytu nie występuje osoba uprawniona do alimentów, jako podmiot od którego należna byłaby opłata. Odpada zatem causa zróżnicowania stawek, a omówione wyżej uwarunkowania stanowią przeszkodę do stosowania przepisów § 7 ust. 4 i § 7 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia do uregulowania wynagrodzenia z tytułu wyznaczenia na kuratora dla nieobecnego. Brak jest również podstaw do miarkowania wysokości wynagrodzenia z § 7 ust. 4 rozporządzenia. Istotne jest zatem, że stosownie do § 5 tego rozporządzenia wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Brak takiej możliwości, o czym wyżej była mowa, powoduje konieczność odwołania się do przepisu odnoszącego się do innych spraw, niż wymienione rodzajowo. Przepis § 7 ust. 1 rozporządzenia dotyczy stawek minimalnych w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, lecz nie zawiera stawki odnoszącej się do innych niż wymienione rodzaje spraw. Podobnie rzecz przedstawia się z przepisami dotyczącymi innych przedmiotowo spraw, np. stawek minimalnych za prowadzenie sprawy w postępowaniu apelacyjnym, stawek minimalnych z zakresu prawa pracy, stawek minimalnych za prowadzenie spraw z zakresu prawa spadkowego, czy za prowadzenie spraw z zakresu własności, innych praw rzeczowych i prawa o księgach wieczystych (§ 8, § 9, § 12, § 13 rozporządzenia). Odesłanie zawarte w rozdziale 5 Stawki minimalne w innych sprawach dotyczy postępowania przed sądami administracyjnymi. Stosownie natomiast do § 11 ust. 1 pkt 3 stawki minimalne wynoszą w sprawach z zakresu postępowania nieprocesowego w sprawie niewymienionej odrębnie - 120 zł i przepis ten należy użyć ze względu na wskazanie na stawkę odrębną, niezależnie od rodzaju sprawy (tj. "w sprawie niewymienionej odrębnie"), bowiem rodzajowo zbliżonej stawki do przedmiotu w postaci wyznaczenia kuratora nie da się zastosować, o czym była wyżej mowa. Z powyższych względów, na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżony akt. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, iż zaskarżony akt podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienie się niniejszego wyroku. Jednocześnie w oparciu art. 200 i 205 powołanej ustawy Sąd orzekł o kosztach postępowania.