III SA/Po 821/14

Dnia 22 stycznia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 roku przy udziale sprawy ze skargi W. G., S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 rok. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżących kwotę [...],- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Wójta Gminy P. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 rok, utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Wójt Gminy P., decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., ustalił wobec S. G. oraz W. G. wymiar podatku od nieruchomości za rok 2014, w kwocie [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnicy podnieśli, że w miejscowości O., ul. [...], której dotyczy postępowanie, zamieszkują na stałe. Pod tym adresem są także na stałe zameldowani. Jednocześnie podatnicy oświadczyli, że nie posiadają innego mieszkania ani domu. Jako dowód swoich twierdzeń załączyli: 1) kopie dowodów osobistych, 2) rachunki i faktury za prąd, ścieki, wywóz śmieci, zakup drewna opałowego, abonament RTV, a także 3) audyt cieplny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazało, że przedmiotem opodatkowania są budynki "pozostałe" o powierzchni [...] m2 oraz grunty "pozostałe" o powierzchni [...] m2. Z danych ewidencji gruntów i budynków wynika, że W. oraz S. G. są współwłaścicielami działki o numerze geodezyjnym [...], położonej w miejscowości O., w gminie P., o powierzchni [...] m2, oznaczonej symbolem "Bi" - inne tereny zabudowane, zabudowanej budynkiem o powierzchni użytkowej podlegającej opodatkowaniu [...] m2, którego funkcję w ewidencji określono jako budynek inny niemieszkalny. Organ odwoławczy podniósł, powołując się na art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, że dokonując wymiaru podatku od nieruchomości ma obowiązek korzystać z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej, a więc stanowią dowód tego co zostało w nich stwierdzone. Aktualne dane z ewidencji mają przy tym, w ocenie organu, charakter bezwzględnie wiążący dla organu podatkowego. Czynienie ustaleń faktycznych co do statusu gruntu lub obiektu jest możliwe dopiero wówczas, gdy ewidencja gruntów i budynków z danego roku nie zawiera stosownych danych, co nie ma jednakże miejsca w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, co w dalszej kolejności wywiódł organ odwoławczy, podstawową funkcją budynku letniskowego stanowiącego własność małżonków W. i S. G., określoną w ewidencji, jest funkcja inna, to jest niemieszkalna. Funkcja ta do dnia wydania decyzji nie uległa zmianie. Budynek nie mógł zatem, w ocenie organu, podlegać opodatkowaniu preferencyjną stawką podatkową przewidzianą dla budynków mieszkalnych, jako że w ewidencji nie została mu przypisana taka funkcja użytkowa. Twierdzenie to należy odnieść także do opodatkowania gruntu, na którym budynek ten jest posadowiony, który w ewidencji sklasyfikowany jest jako inny grunt zabudowany, co implikuje jego opodatkowanie według stawki właściwej dla gruntu pozostałego. Organ odwoławczy wskazał przy tym, że zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla letniskowego O., nad jeziorem [...], zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy P., nr [...], z dnia [...] 1999 r., przedmiotowa działka przeznaczona jest na "tereny zabudowy letniskowo-usługowej". W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, W. i S. G. zakwestionowali jej prawidłowość. Podnieśli, że należący do nich dom spełnia wymogi budynku mieszkalnego i winien zostać opodatkowany według stawek przewidzianych dla budynków mieszkalnych. Był on budowany jako budynek mieszkalny, dzięki czemu spełnia wszystkie funkcje do całorocznego zamieszkiwania. Po sprzedaży dotychczasowego mieszkania w G. i uzyskaniu prawomocnego pozwolenia na użytkowanie domu skarżący zamieszkali w nim i jest to jedyne ich miejsce zamieszkania. Od ponad roku są też w tym budynku zameldowani na pobyt stały. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Podkreśliło, że wskazany przez skarżących sposób wykorzystania budynku oraz fakt jego przystosowania do całorocznego zamieszkiwania nie zmienia zasadniczej funkcji budynku i nie wpływa na zmianę stawki podatkowej z budynków pozostałych na budynki mieszkalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu na gruncie kontrolowanej sprawy sprowadza się do znaczenia, jakie należy przypisać danym zawartym w ewidencji gruntów i budynków dla określenia stawki opodatkowania budynku, stanowiącego współwłasność skarżących, podatkiem od nieruchomości. Stanowisko skarżących prowadzi do zakwestionowania trafności twierdzenia organu podatkowego, zgodnie z którym nie można kwestionować zapisów w ewidencji gruntów i budynków, które mają stanowić podstawę ustalenia charakteru budynku będącego przedmiotem opodatkowania. Opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: "u.p.o.l."), podlegają budynki lub ich części. Podstawę opodatkowania stanowi ich powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 pkt. 2 u.p.o.l.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt. 2 u.p.o.l. stawki podatku od nieruchomości w przypadku przedmiotu opodatkowania jakim są budynki, są zróżnicowane w zależności od funkcji budynku. Na gruncie ostatnio wspomnianej regulacji rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki te nie mogą przekroczyć rocznie, od budynków lub ich części: mieszkalnych - 0,51 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej (lit. a), bądź pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 5,78 zł od 1 m2 powierzchni użytkowej (lit. e). Górne granice stawek ulegają corocznie zmianie, stosownie do art. 20 ust. 1 u.p.o.l. W 2014 roku wyniosły one, zgodnie z obwieszczeniem Ministra Finansów z dnia 7 sierpnia 2013 r. w sprawie górnych granic stawek kwotowych podatków i opłat lokalnych w 2014 r. (M. P. z 2013 r., poz. 724), odpowiednio: 0,74 zł (lit. a) oraz 7,73 zł (lit. e). Zgodnie natomiast z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm., dalej: "P.g.k.") podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta obejmuje między innymi informacje dotyczące budynków, ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych (art. 20 ust. 1 pkt. 2 P.g.k.). Funkcja budynku ma w związku z powyższym wpływ na określenie wysokości podatku, skoro podatek stanowi iloczyn stawki i powierzchni użytkowej budynku. W ewidencji gruntów i budynków wskazane są przeznaczenie i funkcja użytkowa budynku. Dane z tej ewidencji - co do zasady - mogą zatem stanowić podstawę do wymiaru podatku od nieruchomości od przedmiotu opodatkowania jakim jest budynek. Organ podatkowy obowiązany jest w konsekwencji odwołać się do danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, jeżeli są one istotne dla prawidłowego określenia zobowiązania podatkowego. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Ustawa Ordynacja podatkowa dopuszcza jednakże możliwość przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym. Regulujący tę kwestię art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej znajduje się w Dziale IV (Postępowanie podatkowe), Rozdziale 11 (Dowody). Wbrew twierdzeniom organu o bezwzględnym związaniu danymi zawartymi w ewidencji oznacza to, że przeciwdowód może być przeprowadzony także w postępowaniu podatkowym i również w tym postępowaniu można wykazać, że dane zawarte w ewidencji są niezgodne ze stanem rzeczywistym. Na gruncie kontrolowanej sprawy organ podatkowy uznał za niedopuszczalne prowadzenie postępowania wyjaśniającego, zmierzającego do ustalenia faktycznej funkcji oraz przeznaczenia spornego budynku. Opierając się na zapisach w ewidencji gruntów i budynków, wskazujących na jego niemieszkalny charakter, organ podatkowy nie zauważył jednakże sprzeczności pomiędzy tym zapisem a przyjętym jednocześnie przez ten organ opisem przedmiotowego budynku. Organ podatkowy za przedmiot opodatkowania, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przyjął bowiem budynek letniskowy. Tymczasem budynek taki, zgodnie z Polską Klasyfikacją Obiektów Budowlanych, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (Dz. U. z 1999 r. Nr 112, poz. 1316 ze zm.), należy zaliczyć do kategorii budynków mieszkalnych. Zgodnie z tą klasyfikacją do budynków mieszkalnych zalicza się go także na podstawie Klasyfikacji Środków Trwałych, stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz. U. z 2010 r. Nr 242, poz. 1622). Ta ostatnia klasyfikacja ma natomiast znaczenie dla wskazywanego w ewidencji gruntów i budynków rodzaju budynku (zob. § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ze zm.). Rozbieżność pomiędzy przyjętym przez organ podatkowy opisem spornego budynku, jako letniskowego, a danymi z ewidencji gruntów i budynków wymagała zatem wyjaśnienia (wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1581/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada otwartego systemu środków dowodowych (art. 180 Ordynacji podatkowej). Wykazanie, że zapisy ewidencji są nieprawidłowe, niezgodne ze stanem rzeczywistym, może być dokonane za pomocą każdego dopuszczonego prawem dowodu. W rozpoznawanej sprawie zaniechano przeprowadzenia jakiegokolwiek dowodu powołując się na niedopuszczalność prowadzenia takich dowodów. Zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do funkcji spornego budynku, mając na względzie wykazaną rozbieżność, spowodowało, że w kontrolowanej sprawie nie wyjaśniono wszystkich istotnych dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, co stanowi o naruszeniu art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej. Uchybienie to, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), a także decyzji ją poprzedzającej (art. 135 P.p.s.a.). Organ podatkowy pominął dowody przedstawione przez skarżących, a mające potwierdzić ich stanowisko, zgodnie z którym sporny budynek stanowi budynek mieszkalny będący ich centrum życiowym, w którym zamieszkują na stałe, nie mając innego miejsca zamieszkania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ podatkowy uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu i mając na względzie wykazaną powyżej rozbieżność przeprowadzi, zgodnie z art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej, postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy twierdzenia skarżących i przedstawione na ich poparcie środki dowodowe obaliły, stosownie do art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, domniemanie prawdziwości zapisu w ewidencji gruntów i budynków, w myśl którego sporny budynek ma charakter niemieszkalny. Wobec powyższego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej (punkt I. sentencji wyroku). W konsekwencji, w oparciu o art. 152 P.p.s.a., wstrzymano także wykonanie zaskarżonej decyzji (punkt III. sentencji wyroku). Z kolei na podstawie art. 200 P.p.s.a., w punkcie II. sentencji wyroku, postanowiono o kosztach.