I SA/Lu 773/14
WyrokWSA w Lublinie2015-01-23
Skład orzekający: Wiesława Achrymowicz, Krystyna Czajecka-Szpringer, Monika Kazubińska-Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług, gdy przesłanką było zbliżające się przedawnienie zobowiązania podatkowego i wniesienie odwołania od decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 239b Ordynacji podatkowej. Spełnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 (okres do przedawnienia krótszy niż 3 miesiące) w połączeniu z uprawdopodobnieniem niewykonania zobowiązania (art. 239b § 2), które w tym przypadku wynikało z faktu wniesienia odwołania od nieostatecznej decyzji i zbliżającego się terminu przedawnienia, uzasadnia nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności. Analiza sytuacji majątkowej podatnika nie była w tym kontekście konieczna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki cywilnej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za maj 2008 r. Organ pierwszej instancji uzasadnił nadanie rygoru zbliżającym się terminem przedawnienia zobowiązania (31.12.2013 r.) oraz obawą jego niewykonania. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie, uznając, że obie przesłanki zostały spełnione. Skarżąca spółka zarzuciła błędną wykładnię i zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że samo zbliżające się przedawnienie nie jest wystarczające do uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania, a organ nie wykazał tej przesłanki w sposób należyty, nie badając sytuacji majątkowej spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca),, SO del. Monika Kazubińska-Kręcisz, Protokolant Starszy inspektor Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi M. spółki cywilnej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za maj 2008 r. - oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia M. spółki cywilnej G. W. D. W. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji wydanej przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2008 r. w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego wyjaśnił, że zaistniała na podstawie art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej przesłanka uzasadniająca nadanie decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] rygoru natychmiastowej wykonalności, ponieważ okres upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, co uzasadnia obawę dobrowolnego nie wykonania zobowiązania określonego ww. decyzją. Skorzystanie przez stronę z przysługującego jej prawa do wniesienia odwołania od decyzji nieostatecznej, a także ustawowy termin do załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, czynią prawdopodobnym, iż decyzja nieostateczna uzyska przymiot wykonalności dopiero po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z tej decyzji. Natomiast posiadane przez spółkę składniki majątkowe np. nieruchomości, ruchomości czy zbywalne prawa majątkowe mogą nie pozwolić na uregulowanie zaległości przed upływem terminu przedawnienia.
Rozpoznając zażalenie na powyższe postanowienie, które strona złożyła wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego zostało doręczone w sposób przewidziany w art. 144 Ordynacji podatkowej (przez pracownika organu) w dniu [...].12.2013 r. w siedzibie spółki cywilnej, następnie zostało ono zwrócone nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy oraz zostało włączone do akt sprawy. Adnotacja została podpisana przez doręczających korespondencję pracowników.
Wobec stwierdzenia przez organ, że zażalenie na postanowienie organu I instancji zostało złożone po terminie, a strona po uprzednim złożeniu wniosku o jego przywrócenie uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] przywrócił termin do złożenia zażalenia.
Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że decyzja z dnia [...] określająca wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2008 r. w dniu wydania postanowienia (tj. w dniu [...].), była decyzją nieostateczną, gdyż nie upłynął 14-to dniowy termin do złożenia odwołania.
Z kolei aby decyzji nieostatecznej mógł być nadany rygor natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą jest istnienie przynajmniej jednej z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239 b Ordynacji podatkowej, bowiem każda z tych taksatywnie wymienionych przesłanek ma charakter rozłączny. Drugą przesłanką jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej).
Z materiału dowodowego wynika, że organ pierwszej instancji wydając postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] jako podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia wskazał przepis art. 239 b § 1 pkt 4 oraz § 2-4 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 239 b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, zaś warunkiem koniecznym nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że z uwagi na okoliczność niewystąpienia zdarzeń skutkujących przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc maj 2008 r. określone ww. decyzją Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] przedawniało się z dniem 31.12.2013 r. Wobec tego według organu nie ma wątpliwości, że w dniu [...], w którym organ pierwszej instancji postanowił o nadaniu ww. decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności spełniona była przesłanka określona w art. 239 b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, bowiem okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego był krótszy niż trzy miesiące.
W ocenie organu odwoławczego została spełniona również przesłanka określona w art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej, albowiem organ podatkowy pierwszej instancji miał wszelkie podstawy do przyjęcia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, a to z powodu przedawnienia, które następowało z upływem 31.12.2013 r. W takim przypadku uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane wiąże się z wykazaniem, że pomimo doręczenia decyzji podatkowej zobowiązany nie wykonuje jej, zaś wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania wiąże się ze zbliżającym się przedawnieniem zobowiązania podatkowego.
Organ argumentował, że mając na uwadze okoliczność upływu terminu przedawnienia zobowiązania (niepełny miesiąc), złożenie przez podatnika w dniu [...].01.2014 r. odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] (doręczonej w dniu [...].12.2013 r.) uprawdopodobniało, że do końca 2013 r. nie zostanie w sprawie wydana decyzja ostateczna. W kontekście czasu trwania postępowania odwoławczego, mogło to spowodować trwałą utratę możliwości wykonania decyzji.
Zdaniem organu odwoławczego nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] umożliwiło Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego zastosowanie środków egzekucyjnych powodujących przerwanie biegu terminu przedawnienia, co miało w rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie dla zabezpieczenia wykonania zobowiązania podatkowego. Niewydanie zakwestionowanego postanowienia oznaczałoby, iż decyzja z dnia [...] jest niewykonalna do czasu rozpoznania odwołania przez organ odwoławczy, a więc nie nakłada na podatnika obowiązku uiszczenia spornej kwoty zaległości podatkowej. W związku z tym uzasadniona była również obawa organu pierwszej instancji, że podatnik reprezentowany przez pełnomocnika skorzysta z prawa do niewykonania obowiązku uiszczenia zaległości podatkowej określonego w nieostatecznej decyzji, mając świadomość, że działanie takie jako zgodne z prawem spowoduje wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku VAT. Obawa organu podatkowego, iż mogłoby dojść do przedawnienia zobowiązania podatkowego uzasadnia jego zdaniem zastosowanie przez organ art. 239 b Ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji uzasadnione było nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku VAT za maj 2008 r. bowiem organ podatkowy pierwszej instancji miał wszelkie podstawy do przyjęcia, że zobowiązanie wynikające z powyższej decyzji, nie zostanie wykonane w związku z upływem terminu, o którym mowa w art. 70 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Skarbowej dodał, że wniesienie (w dniu [...].01.2014 r.) odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w podatku VAT dowodzi, że strona nie zgadzała się z rozstrzygnięciem organu, a w związku z tym nie zamierzała dobrowolnie wykonać zobowiązania podatkowego wynikającego z zaskarżonej decyzji. Organ pierwszej instancji wskazał także na okoliczność istnienia znacznej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku VAT oraz fakt, że zobowiązanie podatkowe powstało kilka lat temu, a strona przez tak długi czas nie złożyła prawidłowej korekty deklaracji podatkowej i nie uiściła podatku w należytej wysokości, to uprawdopodobnione jest, że strona nie daje gwarancji wykonania zobowiązania podatkowego przed upływem terminu przedawnienia, który wynosił mniej niż 3 miesiące.
Organ wyjaśnił, że w przypadku przesłanki zastosowanej w przedmiotowej sprawie, tj. z art. 239b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, nie zachodzi konieczność uprawdopodobnienia przez organ podatkowy - w świetle sytuacji majątkowej podatnika - niewykonania przezeń zobowiązania podatkowego. Dla stosowania tej przesłanki istotny jest czas, który pozostaje do końca terminu przedawnienia oraz uzyskanie przez decyzję, w jego granicach, atrybutu ostateczności. Na gruncie art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy pierwszej instancji uprawdopodobnił niewykonanie zobowiązania w drodze argumentacji, która przemawia za obawą (przypuszczeniem), że zobowiązanie nie zostanie wykonane, gdyż wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Uprawdopodobnienie polegać ma przy tym na ustaleniu jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonanie się przez organ podatkowy o zgodności danych faktów z rzeczywistością. W rozpatrywanej sprawie przesłanką uprawdopodabniającą niewykonanie zobowiązania podatkowego był zbliżający się termin przedawnienia zobowiązania.
Na poparcie powyższej argumentacji Dyrektor Izby Skarbowej przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wniesiono o jego uchylenie wraz z poprzedzającym go rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 239 b § 1 pkt 4 art. 239 b § 2 Ordynacji podatkowej poprzez:
- błędną wykładnię wskutek przyjęcia, że w przypadku gdy zachodzi przesłanka zastosowania art. 239 b § 1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej, nie zachodzi konieczność uprawdopodobnienia przez organ podatkowy przesłanki przewidzianej art. 239 b § 2 w sytuacji gdy w/w przepisy przewidują dwie rozłączne przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej oraz uznanie, że sam fakt występowania przesłanki z art. 239 b § pkt 4 uprawnia przyjęcie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, w sytuacji gdy z treści w/w przepisów wynika, że nawet w przypadku gdy do przedawnienia zobowiązania podatkowego pozostaje mniej niż 3 miesiące nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności wymaga uprawdopodobnienia niewykonania zobowiązania wraz z innymi okolicznościami faktycznymi;
- błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że ustalony w sprawie stan faktyczny pozwalał na przyjęcie, iż zaistniały ustawowe przesłanki nadania rygoru natychmiastowej wykonalności przewidziane we wskazanych przepisach, pomimo, iż organ nie uprawdopodobnił że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji określającej zobowiązanie w VAT nie zostanie wykonane.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wystąpienie okoliczności wskazanych w art. 239 b § 1 pkt 1-4 Ordynacji podatkowej nie jest wystarczające dla skutecznego, zgodnego z prawem nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Koniecznym warunkiem jest jednoczesne wykazanie okoliczności rozsądnie uprawdopodobniających, że decyzja podatkowa nie zostanie wykonana. Zdaniem skarżących przesłanka uprawdopodobnienia nie wiąże się w ogóle z kwestią przedawnienia, ponieważ przedawnienie pozostaje w sferze faktów. Zarówno organy, jak też strony posiadają obiektywną wiedzę, co do zaistnienia lub braku zaistnienia przedawnienia. Natomiast uprawdopodobnienie, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, jest drugą niezależną przesłanką, którą organy powinny wykazać w uzasadnieniu postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23.06.2010 r., I SA/Bk 231/10). W przedmiotowej sprawie według skarżących nie wystąpiły łącznie przesłanki określone w art. 239 b § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, bowiem w ich ocenie organ nie uprawdopodobnił okoliczności, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Odnośnie krótkiego okresu upływu terminu przedawnienia skarżący nadmienili, że to w istocie wskazanie na spełnienie przesłanki z art. 239 b § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, którego w żaden sposób nie można uznać za uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania. Skarżący zauważyli, że uzasadniając tzw. "przesłankę uprawdopodobnienia" organ odwoławczy skoncentrował się niemal wyłącznie na analizie krótszego niż 3 miesiące okresu do upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego (...), jako okolicznością uprawdopodobniającą jego niewykonanie i braku możliwości przeprowadzenia skutecznej egzekucji. Nie badano przy tym innych okoliczności (np. sytuacji finansowej, majątkowej, kredytowej itp.), mogących stanowić faktyczne uzasadnienie uprawdopodobnienia niewykonania opisywanego zobowiązania w podatku od towarów i usług.
Jak zaznaczyli skarżący zobowiązanie podatkowe, określone decyzjami wymiarowymi z [...] mogło być w tym terminie swobodnie spełnione, bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostawało jeszcze kilkanaście dni, a spółka miała na rachunku bankowym zgromadzone środki wystarczające na pokrycie zobowiązania podatkowego. Ponadto spółka dysponowała w tamtym okresie znacznym majątkiem ruchomym oraz nieruchomością o wartości ok. 1.500.000 zł. Ponadto skarżący są właścicielami domu szeregowego o wartości ok. 350.000 zł. Sytuacja majątkowa skarżących bez wątpliwości pozwalała ich zdaniem na uregulowanie zobowiązania podatkowego.
Skarżący odnosząc się do argumentacji organu, iż okolicznością uprawdopodobniającą niewykonanie zobowiązania podatkowego jest złożenie przez nich odwołania od decyzji wymiarowych z dnia [...] stwierdzili, że okoliczność wniesienia przez nich odwołania nie była znana organowi pierwszej instancji w momencie wydawania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności (postanowienie nadano [...], odwołanie zostało złożone [...].01.2014 r.). W związku z tym organ pierwszej instancji nie wiedział czy skarżący skorzystają z prawa wniesienia odwołania i nie mógł uprawdopodobnić niewykonania zobowiązania powołując się na tą okoliczność.
Skarżący podkreślili, że prawo do wniesienia odwołania jest oczywistym uprawnieniem podatnika, wynikającym z konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Jednocześnie niekwestionowanym uprawnieniem, służącym ochronie interesów podatnika jest instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych. Stawianie tych instytucji w kontrze, jak czyni to organ, tzn. rozumowanie, że skorzystanie z prawa do wniesienia odwołania powoduje konieczność zastosowania instytucji prawa podatkowego, powodujących w istocie utratę uprawnień wynikających z przedawnienia, jest działaniem sprzecznym z elementarnym rozumieniem instytucji przedawnienia.
W ocenie skarżących nieuzasadnione jest wykorzystywanie przez organy skarbowe argumentu w postaci możliwość skorzystania przez podatnika z przysługującego mu prawa do wniesienia odwołania, jako uzasadniające ochronę interesu fiskalnego, co jednocześnie prowadzi do utraty ochrony interesu podatnika. Uprawdopodobnienie niewykonania zobowiązania podatkowego powinno być ich zdaniem wykazane np. przez złą sytuację majątkową/finansową skarżących czy też ewentualne niespełnianie przez nich w przeszłości zobowiązań podatkowych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...], określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za maj 2008 r.
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie dla jej rozstrzygnięcia ma interpretacja treści art. 239b ustawy Ordynacja podatkowa, w szczególności § 2 wskazanego przepisu. Jej też poświęcone są zarzuty skargi (zarzut wadliwego zastosowania przepisu jest bowiem wtórny wobec błędnej jego wykładni). Niespornie wymienione w tym przepisie przesłanki, zawarte zarówno w § 1 jak i w § 2 przepisu, dla skuteczności dyspozycji normy prawnej winny być spełnione łącznie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić istnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w art. 239b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, zaś następnie organ podatkowy musi uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, gdyż warunek ten wynika z treści art. 239b § 2 ustawy. Przepis art. 239b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jako jeden z warunków wskazuje okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego krótszy niż 3 miesiące, zaś drugą przesłanką warunkującą dopuszczalność nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2 ustawy). Uprawdopodobnienie jest instytucją zarówno postępowania administracyjnego, jak i cywilnego. Art. 243 k.p.c. stanowi, że: "zachowanie szczegółowych przepisów o postępowaniu dowodowym nie jest konieczne, ilekroć ustawa przewiduje uprawdopodobnienie zamiast dowodu." Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych, pozwalający na przyspieszenie i ułatwienie postępowania (por.: W. Siedlecki: Postępowanie cywilne. Zarys wykładu. Warszawa 1977; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996; por. też: S. Presnarowicz: Komentarz do art. 239 (b) ustawy - Ordynacja podatkowa - LEX 2011).
Rację ma oczywiście strona skarżąca, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, według którego zbliżający się upływ terminu przedawnienia sam w sobie nie może uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z tej decyzji nie zostanie wykonane. Stanowisko to nie odbiega jednak od tego, jakie zaprezentował w zaskarżonym postanowieniu organ. Strona i organ inaczej postrzegają natomiast zakres i sposób uprawdopodobnienia, o jakim stanowi przepis art. 239b § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w kontekście ustalonej niespornie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 tej ustawy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych zwrócono uwagę, że jeżeli okres pozostały do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 ustawy Ordynacja podatkowa polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązane podatkowe wskazane w decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Skoro bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznych (tak: wyroki NSA z dnia 3 lipca 2013 r., I FSK 1307/12; z dnia 3 grudnia 2013 r., I FSK 1807/12; z dnia 14 stycznia 2014 r., I FSK 260/13; z dnia 12 marca 2014 r., I FSK 523/12; z dnia 27 sierpnia 2014 r., IFSK 1316/13). Oznacza to, że przesłanki wymienione w art. 239b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stanowią odrębne punkty odniesienia dla uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Jeżeli organ podatkowy powołuje się na zaistnienie przesłanki z art. 239b § 1 pkt 4 ustawy, powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania, które wiążą się z krótszym niż trzymiesięczny okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością – według cytowanego orzecznictwa – może być m.in. czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności. Na taką też okoliczność powołały się organy obu instancji w badanej sprawie. Odnosząc powyższe uwagi do ustalonego w sprawie stanu faktycznego uznać należy, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że od daty wydania zarówno decyzji nieostatecznej, jak i postanowienia organu pierwszej instancji o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, do dnia upływu terminu przedawnienia zobowiązania, który to termin w odniesieniu do zobowiązania określonego przywołaną decyzją upływałby z dniem 31.12.2013 r., pozostał okres krótszy niż 3 miesiące. Prawidłowo ustalono także, że zobowiązanie określone decyzją podatkową nie zostało wykonane dobrowolnie do dnia wydania decyzji, mimo znacznego okresu czasu dzielącego te daty, a zatem stało się zaległością podatkową. Strona skarżąca wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji, co świadczy o tym, że nie zgadzała się z nią i nie miała zamiaru jej wykonania przed uzyskaniem waloru ostateczności. Okoliczność ta nie była wprawdzie znana organowi pierwszej instancji, co zasadnie podkreśla skarga, jednak ustalenia tego mógł dokonać skutecznie także organ odwoławczy. Zasadnie zatem organ odwoławczy zauważył, że już samo wniesienie odwołania od decyzji wymiarowej z dnia [...], do czego oczywiście skarżąca miała ustawowe prawo, uniemożliwiło uzyskanie przez tę decyzję przymiotu ostateczności, a w konsekwencji i wykonalności. Z kolei zakwestionowanie w odwołaniu zasadności określenia skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług uzasadnia wniosek organu odwoławczego, że skarżąca nie wykona zobowiązania, zasadności którego nie akceptuje. Wreszcie krótki okres do upływu przedawnienia wespół z powyższymi okolicznościami także stwarza wysokie prawdopodobieństwo, że zobowiązanie nie zostanie wykonane.
Podkreślenia wymaga fakt, że stosownie do treści art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, jak też art. 239b § 1 pkt 4 tej ustawy organy podatkowe mają możliwość określenia wysokości zobowiązania podatkowego do czasu upływu terminu przedawnienia, a zatem także na krótko przed upływem tego terminu. W żadnym wypadku nie może być to okoliczność wpływająca na negatywną ocenę zaistnienia przesłanek dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności.
Reasumując powyższe, w ocenie Sądu organy podatkowe dokonując przedstawionej wyżej oceny ustalonych faktów nie naruszyły wskazanych w zarzutach skargi przepisów, jak też w inny sposób nie naruszyły prawa. We wskazanych w sprawie okolicznościach zwolnione były ze szczegółowego analizowania sytuacji majątkowej podatnika, na co słusznie wskazały w uzasadnieniach postanowień. Nie oznacza to jednak, że nie dokonano w ogóle w postępowaniu analizy przesłanki z art. 239b § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Taka ocena została dokonana zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji, przy uwzględnieniu jednak szczególnych okoliczności badanej sprawy.
Z powyższych względów Sąd uznał, że wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy nie naruszył prawa, co skutkuje oddaleniem skargi stosownie do treści art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło