III SA/Kr 1826/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przewóz Osób "A" G. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej skargę oddala. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 28 sierpnia 2014 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] 2014 r. Nr [...] o nałożeniu na A. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przewóz Osób A kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł. W podstawie prawnej decyzji powołano przepis art. 4 pkt 7, 22, art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 18 b ust. 1 pkt 1 i 2 pkt 1 b, art. 20 ust. 1, 22 ust. 1 pkt 5, art. 87 ust. 1, art. 92 a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r. poz. 1414 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazane zostały następujące okoliczności stanu faktycznego i prawnego: W dniu 28 maja 2014 r. inspektor kontroli drogowej przeprowadził kontrolę autobusu marki Mercedes Benz o nr rej [...], którym kierował D. N., wykonujący krajowy transport drogowy osób na linii regularnej M - G w imieniu przedsiębiorcy A. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przewóz Osób A. Ustalono w trakcie kontroli, że D. N. nie wydał potwierdzenia uiszczenia opłaty za przejazd dla dwóm pasażerom (w tym nieumundurowanemu inspektorowi drogowemu). W tym samym dniu 28 maja 2014 r. wszczęto wobec skarżącego postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zakończone wydaniem decyzji o nałożeniu na A. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przewóz Osób A kary pieniężnej w wysokości 2 000 zł. Podstawę ustaleń faktycznych decyzji stanowiły: protokół kontroli, zeznania świadka (kierowcy) oraz pisemne wyjaśnienia inspektora korzystającego z usługi przewozu. Odwołując się od ww. decyzji A. G., wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 6, 7, 8, 75, 77, 80 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego oraz naruszenie przepisu art. 92 c § 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających na korzyść strony. W uzasadnieniu odwołania A. G. zakwestionował skuteczność dokonanej kontroli w oparciu o czynności nieumundurowanego inspektora drogowego, który wykonując czynności kontrolne korzystał z usługi przewozu na trasie M -G oraz uiścił opłatę za przewóz. Zarzucił w tym względzie brak obiektywizmu i sprowokowanie w sposób niezasadny kontroli. Uściślił, że z usługi przewozu korzystało dwóch inspektorów i obaj otrzymali potwierdzenie zapłaty, natomiast organ w sposób wybiórczy włączył do materiału dowodowego wyjaśnienia tylko od jednego z nich. Podniósł następnie, że organ bez dokonania wnikliwej analizy okoliczności sprawy przyjął bezwzględną odpowiedzialność przedsiębiorcy za uchybienia kierującego pojazdem, podczas gdy dochował staranności w celu uniknięcia przez kierowców uchybień przepisom ustawy o transporcie drogowym, w tym niewydawania potwierdzenia uiszczenia opłaty za przejazd. Dodał, że nie jest stanie kontrolować każdego kierowcy, gdyż tego wymagałaby jego obecność w pojeździe. Na koniec rozwinął zarzuty dotyczące błędnego powoływania publikatorów aktów prawnych stanowiących podstawę prawną decyzji i brak rozwinięcia uzasadnienia prawnego decyzji. Organ odwoławczy, przytaczając treść przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji, przyjął, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny i wskazywał, że w dniu 28 maja 2014 r. kierowca D. N. wykonywał przewóz na linii M - G i nie wydał biletu dwóm pasażerom, pobierając za przejazd 4 złote. Okoliczność została potwierdzona zeznaniami przesłuchanego w charakterze świadka kierowcy D. N. oraz protokołem kontroli. Do protokołu kontroli nie wniesiono zastrzeżeń. Ponadto zeznania kierowcy potwierdzają, że został zobowiązany przez pracodawcę do wydawania biletów, a mimo to w zdarzeniu będącym przedmiotem kontroli tych biletów nie wydał. Zgodnie natomiast z przepisem art. 18 b ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są między innymi według zasady, zgodnie z którą należność za przejazd jest pobierana zgodnie z cennikiem opłat, a pasażer otrzymuje potwierdzenie wniesienia opłaty w postaci biletu wydanego zgodnie z przepisami o kasach rejestrujących. Zgodnie z § ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 marca 2013 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. z 2013 r., poz. 363) przedsiębiorca, będący podatnikiem podatku VAT jest zobowiązany prowadzić ewidencję każdej sprzedanej usługi stosownie do treści § 3 ust. 1 tego rozporządzenia. Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 1 podatnicy, prowadzący ewidencję wydają nabywcy bez jego żądania paragon fiskalny. Organ podsumował, że kierowca przewożąc pasażerów w imieniu przedsiębiorcy A. G. i nie wydając biletu wszystkim przewożonym pasażerom naruszył przepis art. 18 ust. 1 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Powołując się na przepis art. 69 ust. 1 a pkt 2 cytowanej ustawy organ stwierdził, że kontrola została przeprowadzona zgodnie z przepisami. Pojazd skarżącego został zatrzymany do kontroli (przez umundurowanych inspektorów), w której nie brał udziału inspektor korzystający z usługi przewozu. Czynności kontrolnych może wykonywać inspektor bez umundurowania, w warunkach określonych art. 69 ust.1 pkt 1a ustawy o transporcie drogowym, co zarzut dokonania kontroli przez nieumundurowanych funkcjonariuszy czyni nietrafnym. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy: oznaczenie organu, wskazanie adresata aktu, rozstrzygnięcie o istocie sprawy oraz podpis osoby reprezentującej organ. Organ przyjął na koniec, że brak jest podstaw do umorzenia postępowania z uwagi na to, że skarżący mógł przewidzieć możliwość zaniechania wydawania przez kierowcę biletów pasażerom korzystającym z usługi przewozu. Wskazują na to powszechna wiedza i doświadczenie życiowe. Stąd zdaniem organu przedsiębiorca wykonujący przewozy osób winien w taki sposób organizować pracę kierowców, wprowadzać zasady motywacyjne i kontrolować kierowców, by wyeliminować ryzyko zaniechana ciążących na nich obowiązków. Ustawa o transporcie drogowym nie przewiduje przeniesienia odpowiedzialności na kierowcę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję A. G. powtórzył zarzuty odwołania, szczególnie kładąc nacisk na brak wpływu na dokonane naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym przez kierowcę D. N. Uznał, że kierowca działał samowolnie, z naruszeniem zasad obowiązujących przy prowadzeniu przez skarżącego działalności gospodarczej. Zaznaczył, że prowadzi odpowiedni nabór pracowników, szkoli ich i poza tym nie jest w stanie zapobiec naruszeniom. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do dyspozycji art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Przystępując do oceny legalności zaskarżonych decyzji sąd bada czy zaskarżona decyzja nie narusza prawa oraz czy została wydana w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu. Kierując się powyższymi kryteriami należy stwierdzić, że skarga A. G. nie podlega uwzględnieniu. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.) w przepisie art. 18 b określa zasady wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym, między innymi w ust. 1 pkt 4 stanowiąc, że należność za przejazd jest pobierana zgodnie z cennikiem opłat, a pasażer otrzymuje potwierdzenie wniesienia opłaty w postaci biletu wydanego zgodnie z przepisami o kasach rejestrujących. Zgodnie z przepisem art. 92a. 1 cytowanej ustawy podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Pkt 2.7 zał. nr 3 ustawy stanowi, że za niewydanie pasażerowi wymaganego potwierdzenia wniesienia opłaty za przejazd przed rozpoczęciem kursu z wyłączeniem taksówki nakłada się karę pieniężną w wysokości 2 000 zł. Zasady przeprowadzania kontroli podmiotów wykonujących przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym określone są w rozdziale 9 i 10 cytowanej ustawy oraz w aktach wykonawczych do przepisów tego rozdziału między innymi w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 23 lipca 2013 r. w sprawie kontroli przewozu drogowego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1064). Kontrole przeprowadzają inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego, którzy zgodnie z art. 69 ust. 1 wykonują czynności kontrolnych, z zastrzeżeniem ust. 1a, w umundurowaniu oraz posługują się legitymacją służbową i znakiem identyfikacyjnym. Zgodnie z 1a tego przepisu Inspektor może wykonywać bez umundurowania czynności kontrolne podczas kontroli: 1) -w przedsiębiorstwie; 2) -przewozów regularnych, o ile nie wymaga to zatrzymywania pojazdów na drodze poza przystankami; 3) -transportu drogowego taksówką, o ile nie wymaga to zatrzymywania pojazdów na drodze poza postojem. Przeprowadzona w sprawie kontrola (stwierdzona protokołem z dnia 28 maja 2014 r.) miała umocowanie we wskazanych wyżej przepisach ustawy .Wprawdzie została przeprowadzona o zeznania nieumundurowanych inspektorów korzystających z usług przewozu, niemniej ci inspektorzy nie dokonywali czynności właściwej kontroli drogowej. Kontroli polegającej na zatrzymaniu pojazdu należącego do A. G., sprawdzeniu dokumentów oraz przesłuchaniu kierowcy D. N. dokonał inspektor A. W. Natomiast inspektor P. K. korzystał z usługi przewozu. Okoliczności wynikające z kontroli są bezsporne i zdaniem Sądu wskazują na naruszenie przez wykonującego przewóz osób pod nazwą A A. G. przepisów ustawy o transporcie drogowym dotyczących zasad wykonywania przewozu związanych z wydaniem potwierdzenia wniesienia opłaty za przejazd przed rozpoczęciem kursu. Kierujący pojazdem należącym do skarżącego D. N. pobrał od korzystającego z usługi przewozu P. K. 4 zł za przejazd i nie wydał mu potwierdzenia. Zgodnie z § ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 14 marca 2013 r. w sprawie kas rejestrujących (Dz.U. z 2013 r., poz. 363) przedsiębiorca, będący podatnikiem podatku VAT jest zobowiązany prowadzić ewidencję każdej sprzedanej usługi stosownie do treści § 3 ust. 1 tego rozporządzenia. Według § 6 ust. 1 pkt 1 podatnicy, prowadzący ewidencję wydają nabywcy bez jego żądania paragon fiskalny. Odpowiedzialność A. G. jako przedsiębiorcy wykonującego przewozy regularne osobowe jest odpowiedzialnością ściśle administracyjnoprawną. Okoliczności, w których kara nie jest nakładana, wskutek niewszczęcia postępowania bądź umorzenia postępowania już trwającego przewidziane są w przepisie art. 92 c ust. 1 cytowanej ustawy. Zgodnie z tym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) -okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub 2) -za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub 3) -od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Skarżący podjął próbę wykazania okoliczności, o których stanowi pkt 1, niemniej w ocenie Sądu okazała się ona nieskuteczna, ponieważ (jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/GO 362/14 - Lex nr 1522589) art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym wskazuje na okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, a więc na sytuacje powstałe w warunkach niezależnych od przedsiębiorcy, np. klęski żywiołowe, katastrofy czy też wprowadzenie na danym obszarze stanów nadzwyczajnych. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu w sytuacji, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary. Wskazano również, że odpowiedzialność przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy oparta na art. 92a u.t.d. ma charakter odpowiedzialności administracyjnej, nie jest oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest – co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym przez wykonującego w imieniu przedsiębiorcy transport kierowcę, nawet jeżeli doszło do naruszeń w sposób niezawiniony przez przedsiębiorcę. Nie wystarczy zatem zapewnienie, że dołożono wszelkich starań, by kierowcy przestrzegali prawa, zwłaszcza, że skarżący nie dowiódł w żaden sposób, by odpowiednie szkolenia przeprowadził. Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. spoczywa na przedsiębiorcy, który musi wykazać, a nie tylko wskazać, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak takiego wpływu musi istnieć realnie. Na koniec wskazać należy, że w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego albo dopuszczenie do powstania takich naruszeń organ nie działa w ramach uznania administracyjnego, a decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie przepisu art. 151 p.p.s.a.