III SA/Wa 710/14
WyrokWSA w Warszawie2015-01-30
Skład orzekający: Maciej Kurasz, Agnieszka Krawczyk, Ewa Radziszewska-Krupa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny i organ odwoławczy prawidłowo odmówiły przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, mimo że strona skarżąca uprawdopodabniała brak winy w uchybieniu terminu z powodu uszkodzenia skrzynki pocztowej?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, nie odnosząc się do wniosków dowodowych strony skarżącej dotyczących uszkodzenia skrzynki pocztowej, które mogłyby potwierdzić brak winy w uchybieniu terminu. Zaniechanie to, w połączeniu z brakiem ustosunkowania się organu pierwszej instancji do tych wniosków, uniemożliwiło stronie skuteczne uprawdopodobnienie braku winy, co jest kluczową przesłanką do przywrócenia terminu. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tych kwestii.Stan faktyczny
Skarżący R.K. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, twierdząc, że dowiedział się o tytułach wykonawczych dopiero po ich doręczeniu zastępczym, a brak awiza wynikał z uszkodzenia skrzynki pocztowej. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił przywrócenia terminu, uznając doręczenie za skuteczne. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie DIS, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak ustosunkowania się do wniosków dowodowych dotyczących uszkodzenia skrzynki pocztowej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, stwierdził, że uchylone postanowienie nie może być wykonane, i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz R.K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz R. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej zwany: "NUS"), działając na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych wobec R.K. (dalej zwany: "Skarżącym") [...] listopada 2011r. nr [...] i [...] listopada 2011r. nr [...] , zajął zawiadomieniem z 18 listopada 2011r. prawo majątkowe stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w [...] SA. Skarżącemu ww. zawiadomienie z odpisami tytułów wykonawczych doręczono 7 grudnia 2011r. w trybie zastępczym (art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. z 2013r. poz. 267 ze zm.; dalej zwany: "k.p.a."), zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności - 23 listopada 2011r.
NUS kolejnymi zawiadomieniami z 18 listopada 2011r. zajął prawa majątkowe stanowiące wierzytelność z tytułu świadczeń pieniężnych u dłużników zajętych wierzytelności: w Sądach Okręgowych w W. , L. i C..
NUS doręczył 27 listopada 2012r. pełnomocnikowi Skarżącego w siedzibie Urzędu Skarbowego kserokopie m.in. ww. tytułów wykonawczych i zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A. i praw majątkowych w Sądach Okręgowych w L., C. i W. .
2. Skarżący we wniosku z 3 grudnia 2012r. o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów wraz z zarzutem w sprawie postępowania egzekucyjnego podniósł, że o ww. tytułach wykonawczych dowiedział się 27 listopad 2012r. od pełnomocnika, który w trakcie wizyty w ww. urzędzie skarbowym otrzymał ksero akt egzekucyjnych, w tym również ww. tytułów wykonawczych. Skarżący wskazał też, że mimo obecności w miejscu zamieszkania nie otrzymał awiza informującego o listach poleconych z odpisami tytułów wykonawczych.
3. NUS postanowieniem z [...] grudnia 2012r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych.
4. DIS w wyniku rozpatrzenia zażalenia Skarżącego, w którym zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., postanowieniem z [...] marca 2013r., uchylił ww. postanowienie NUS w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
5. NUS 9 lipca 2013r. na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajął prawa majątkowe stanowiące: a) wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank w Narodowym Funduszu Zdrowia, b) wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności u pracodawcy – T. S.A. (2 zawiadomienia), c) wynagrodzenie u dłużnika zajętej wierzytelności będącego pracodawcą – L. Sp. z o.o. (2 zawiadomienia), d) udział D. Sp. z o.o., e) udział w K. Sp. z o.o.
6. NUS ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z [...] sierpnia 2013r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym i pozostawił wniosek bez rozpatrzenia.
Zdaniem NUS twierdzenie Skarżącego o braku otrzymania awiza dotyczącego listów poleconych zawierających odpisy tytułów wykonawczych jest niezgodne z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy. List polecony z 23 listopada 2011r. pozostawiono przez 14 dni do dyspozycji adresata (Skarżącego) w UP nr [...] (pkt 2 potwierdzenia odbioru). W pkt 3 ww. potwierdzenia widnieje adnotacja pracownika poczty o pozostawieniu powtórnego awiza listu poleconego 1 grudnia 2011r. W obu przypadkach pod datą pozostawienia awiza znajduje się podpis pracownika urzędu pocztowego. NUS w związku z tym uznał, iż ww. przesyłka została prawidłowo doręczona Skarżącemu 7 grudnia 2011r., zgodnie z art. 44 k.p.a.
NUS stwierdził też, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia ww. zarzutów nadany 4 grudnia 2012r. złożono po upływie terminu z art. 58 § 2 k.p.a., zaś pełnomocnictwa Skarżący udzielił 5 listopada 2012r., co potwierdza, iż wiedział on o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. W pełnomocnictwie podano numer sprawy egzekucyjnej – [...] , nadawany przez system E.. Numer te był podawany w zawiadomieniach pozostawianych Skarżącemu, gdy był nieobecny w miejscu zamieszkania. Dodatkowo egzekutor wyznaczony w sprawie, był u Skarżącego czterokrotnie (20.01.2012r., 19.10.2012r., 23.11.2012r. i 30.11.2012r.), i pod nieobecność dłużnika w mieszkaniu pozostawiał w skrzynce zawiadomienie, w którym prosił o kontakt w sprawie, podając ww. nr z opisem, jakiego zaległego zobowiązania sprawa dotyczy.
Skarżący nie udowodnił więc braku otrzymania awiza informującego o znajdujących się na poczcie listach z ww. Urzędu Skarbowego. Skarżący był też wzywany pismem z 14 czerwca 2013r., na podstawie art. 50 K.p.a. do złożenia wyjaśnień w formie pisemnej w sprawie uwiarygodnienia argumentacji dotyczącej kwestii doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, a w udzielonej odpowiedzi z 1 lipca 2013r. wskazał "Nie umiem tego wytłumaczyć i nie mam żadnej wiedzy na temat tego, jak mogło dojść do takiej sytuacji".
NUS wskazał też, iż rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu brał pod uwagę dyrektywy określone w art. 7, art. 8 oraz art. 9 K.p.a., które powinny być interpretowane bezstronnie zarówno wobec wierzyciela, jak i Skarżącego.
7. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia NUS i orzeczenie, co do istoty sprawy przez przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów lub ewentualnie o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z uwagi na naruszenie: a) art. 10 w związku z art. 81 k.p.a. – przez niepowiadomienie Skarżącego o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami i o prawie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów, a tym samym niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, b) art. 75 i art. 78 w związku z art. 10 k.p.a., przez bezpodstawną odmowę uwzględnienia żądania przeprowadzenia dowodów, mimo iż mogły się one przyczynić do wyjaśnienia sprawy i dotyczyły okoliczności mających znaczenie, a tym samym uniemożliwienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, c) art. 123 i art. 125 k.p.a. przez brak wydania i doręczenia Skarżącemu postanowienia oddalającego złożone przez Skarżącego wnioski dowodowe, d) art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej - brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i dokonanie jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, e) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. (zasady przekonywania) - przez brak wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania postanowienia o treści przekonywującej pod względem prawnym i faktycznym, nieustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez Skarżącego za istotne przy załatwieniu sprawy i brak określenia przesłanek, jakimi NUS kierował się przy załatwieniu sprawy.
Skarżący, na podstawie art. 136 k.p.a., wniósł też o przeprowadzenie dowodu z: a) zeznań H. M. - gospodarza domu z ramienia administratora i listonoszy, którzy doręczali przesyłki w miejscu zamieszkania Skarżącego w okresie od 23 listopada 2013r. do 7 grudnia 2013r., na okoliczność braku winy Skarżącego w niezachowaniu terminu do wniesienia zarzutów, w tym m.in. uszkodzenia skrzynki pocztowej i braku doręczenia Skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych, b) oświadczenia pełnomocnika Skarżącego na okoliczność zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia ww. zarzutów.
Skarżący wskazał, iż w świetle wyroku WSA w Warszawie z 6 grudnia 2006r. (sygn. akt III SA/Wa 2387/06) organy administracji prowadząc postępowanie zobowiązane są od zapewnienia czynnego udziału stronie postępowania (art. 10 k.p.a.) i umożliwienia wypowiedzenia się stronom przed wydaniem postanowienia, co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań (art. 81 k.p.a.). Skoro nie poinformowano Skarżącego o zakończeniu postępowania i o prawie zaznajomienia się z aktami, NUS naruszył ww. zasady postępowania, gdyż Skarżący nie mógł złożyć nowych wniosków dowodowych i doprecyzować wcześniej złożonych, nie miał więc możliwości udowodnienia braku otrzymania awiza, informującego o znajdujących się na poczcie listach z Urzędu Skarbowego. Skrzynka pocztowa w miejscu jego zamieszkania uległa uszkodzeniu, co mogło spowodować niedoręczenie awiza. Koperta znajdująca się w aktach nie potwierdza jednoznacznie, że zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki były właściwe, gdyż choć druk zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki wypełniono, nie można wykluczyć, że w skrzynce pocztowej nie umieszczono ww. zawiadomień.
Skarżący powołując się na zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) stwierdził, że choć NUS wzywał go do złożenia wyjaśnień w formie pisemnej w sprawie uwiarygodnienia argumentacji, co do doręczenia tytułów wykonawczych, ale po ich złożeniu uznał je za niewystarczające. Powinien więc wszechstronnie i dokładnie zbadać okoliczności faktyczne, mające znaczenie w sprawie, ale zaniechał czynności, choć Skarżący w piśmie z 1 lipca 2013r. powoływał się na określone i ważne okoliczności i zgłaszał wnioski dowodowe, m.in. o przesłuchanie świadków: sąsiadów, znajomych i listonoszy. Skoro NUS uznał, iż nie zgłoszono ich należycie (bez podania imion i nazwisk), winien wezwać do ich sprecyzowania. Pominięcie ww. dowodów stanowi naruszenie art. 75 i art. 78 k.p.a. NUS zobligowany był też, stosownie do art. 123 k.p.a., do wydania w tym zakresie postanowienia, czego nie zrobił (por. wyroki NSA z 10 grudnia 1997r. sygn. akt I SA/Gd 409/96, z 29 października 1996r. sygn. akt SA/Łd 975/95). NUS miał też obowiązek dopuścić, jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (zob. wyroki NSA z: 19 marca 1981r. sygn. akt SA 234/81, 7 października 1997r. sygn. akt III SA 521/96).
Skarżący wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu złożył z zachowaniem terminu z art. 58 § 2 k.p.a. (4 grudnia 2012r.), bo przyczyna uchybienia terminu ustała 27 listopada 2012r., gdy Skarżący dowiedział się o zastępczym doręczeniu odpisów tytułów wykonawczych, co potwierdza postanowienie DIS z [...] marca 2013r.
Skarżący wyjaśnił także, iż podany w pełnomocnictwie z 5 listopada 2012r. nr sprawy egzekucyjnej ([...]) wynikał z zawiadomienia Urzędu Skarbowego z 24 października 2012r. o prowadzeniu postępowania egzekucyjnego, doręczonego Skarżącemu listem zwykłym. W zawiadomieniu tym NUS nie oznaczył szczegółowo tytułów wykonawczych będących podstawą postępowania egzekucyjnego, jedynie zobowiązał Skarżącego do kontaktu telefonicznego z inspektorem M. Z., w celu uzgodnienia sposobu ostatecznego załatwienia sprawy zryczałtowanego podatku dochodowego. Skarżący skontaktował się z ww. inspektorem, otrzymując informację, że sprawa dotyczy braku zapłaty podatku od nieruchomości w leśnej. Należność z ww. tytułu Skarżący uiścił w tym samym dniu. Jednocześnie inspektor poinformował go, że toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne na podstawie innych tytułów wykonawczych, bez wskazania czego dotyczą, a Skarżący o prowadzonej egzekucji nie posiadał wiedzy. Pełnomocnik został ustanowiony w związku z koniecznością ostatecznego załatwienia sprawy egzekucyjnej, dotyczącej podatku od nieruchomości i informacją o prowadzeniu egzekucji na podstawie innych tytułów wykonawczych, a w chwili udzielania pełnomocnictwa ani Skarżący ani pełnomocnik nie znali treści i nr tytułów wykonawczych. Wiadomo było, że wobec Skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne o nr [...]. Skarżący za niezasadne uznał twierdzenie, że ww. nr umieszczano na zawiadomieniach (na kopercie i we wzmiance o awizowaniu).
8. DIS postanowieniem z [...] grudnia 2013r. utrzymał w mocy ww. postanowienie NUS, wyjaśniając, że z treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. wynikają cztery przesłanki, które muszą wystąpić łącznie i umożliwiają przywrócenie terminu: a) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu, b) wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, c) dochowanie terminu do jego wniesienia, d) dopełnienie czynności, dla której termin był określony wraz z ww. wnioskiem. Niespełnienie chociażby jednej z ww. przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu.
Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów oraz w zażaleniu wskazał, iż o prowadzonym postępowaniu egzekucyjny powziął informację dopiero 27 listopada 2012r., gdy pełnomocnik otrzymał kopie dokumentów, w tym odpisy ww. tytułów wykonawczych. Data ta jest terminem, od którego należy liczyć bieg terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. DIS wypowiedział się w tej kwestii w postanowieniu z [...].03.2013r., wskazując, że NUS winien rozważyć czy w dacie udzielenia pełnomocnictwa Skarżącemu zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów. Zdaniem DIS argumentacja NUS w uchybienia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie nie zasługuje na aprobatę. W ocenie DIS błędne było przyjęcie przez NUS, iż Skarżący posiadał wiedzę o postępowaniu egzekucyjnym już 5 listopada 2012r., kiedy udzielił pełnomocnictwa, posługując się nr sprawy nadawanym przez system [...]. Wskazanie "numeru systemowego" sprawy egzekucyjnej w zawiadomieniach kierowanych do Skarżącego, jak również w pełnomocnictwie nie świadczy, że Skarżący na tej podstawie posiadał wiedzę, co do treści tytułów wykonawczych i mógł wnieść zarzuty.
W opinii DIS termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od daty uzyskania przez zainteresowaną osobę wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu (np. do złożenia zarzutów), to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od daty uzyskania wiadomości, w tym przypadku zapoznania się z treścią tytułów wykonawczych. W sprawie będzie to data doręczenia pełnomocnikowi Skarżącego odpisów tytułów wykonawczych z zawiadomieniami o zajęciu praw majątkowych - 27 listopada 2012r., zaś wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów złożono 3 grudnia 2012r. Skarżący dochował więc siedmiodniowego terminu i dopełnił czynności polegającej na wniesieniu zarzutów.
DIS wskazał, iż podstawowym kryterium przywrócenia terminu, na mocy art. 58 § 1 k.p.a. jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Strona postępowania ma więc obowiązek szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (por. wyrok NSA z 28 listopada 2012r. sygn. akt I OSK 1257/11; B. Adamiak (w:) B. Adamiak. J, Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s.282).
Skarżący we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż z przyczyn, których nie rozumie i nie potrafi wyjaśnić, tytuły wykonawcze nie zostały mu nigdy doręczone. W tym czasie nie wyjeżdżał i pomimo codziennej obecności w miejscu zamieszkania, nikt nie dostarczył mu listu poleconego z tytułami wykonawczymi, nie otrzymał awiza o znajdujących się na poczcie przesyłkach z Urzędu Skarbowego. Skarżący także w piśmie z 1 lipca 2013r. wskazuje, iż nie posiadał informacji o pozostawieniu na poczcie pisma poleconego, w szczególności w skrzynce pocztowej "nie znalazłem żadnego awiza". W zażaleniu zaś Skarżący podnosi, iż sytuacja w kwestii braku możliwości odebrania przesyłki, czy też zapoznania się z dokumentem awizo, spowodowane było uszkodzeniem skrzynki pocztowej w miejscu jego zamieszkania.
Zdaniem DIS wskazane ww. okoliczności nie są przeszkodą usprawiedliwiającą uchybienie terminu. Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie, iż w okresie biegu terminu do wniesienia zarzutów rzeczywiście nie był w stanie podjąć jakiejkolwiek czynności.
DIS, odnosząc się do kwestii uszkodzenia skrzynki pocztowej w okresie od 23 listopada do 7 grudnia 2011r., stwierdził, iż nie ma ona znaczenia do skuteczności doręczenia. Z analizy koperty, w której nadano odpisy ww. tytułów wykonawczych z zawiadomieniami o zajęciu z 18 listopada 2011r. wynika, że zwrotne potwierdzenie odbioru spełnia przesłanki z art. 44 K.p.a. Na potwierdzeniu tym jest wskazane, w której placówce pocztowej doręczyciel pozostawił niedoręczoną przesyłkę i gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu pisma (awizo). Z akt wynika, że awizo pozostawiono w skrzynce pocztowej adresata, w miejscu zamieszkania Skarżącego. K.p.a. nie wiąże fikcji doręczenia z udowodnieniem, że stronie skutecznie doręczono awiza, a jedynie z pozostawieniem zawiadomienia o tym, które nie gwarantuje, że adresat go odbierze (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 9 września 2011r. sygn. akt II SA/Łd 503/11).
W ocenie DIS argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, opierająca się na braku winny Skarżącego w uchybieniu terminu przez wskazanie okoliczności, jakim było uszkodzenie skrzynki pocztowej nie jest zasadna. Nie można, bowiem wskazywać związku między uszkodzeniem skrzynki, a niemożnością skutecznego doręczenia korespondencji adresatowi. Jeśli Skarżący obawiał się, iż w wyniku uszkodzenia skrzynki i braku reakcji administracji budynku nie będzie mógł odbierać korespondencji, mógł złożyć do operatora pocztowego pisemne oświadczenie o udzieleniu innej osobie pełnomocnictwa do odbioru przesyłek lub przekazów pocztowych - "pełnomocnictwo pocztowe", stosownie do art. 38 § 1 ustawy z 23 listopada 2012r. Prawo Pocztowe (Dz.U. z 2012r. poz. 1529 ze zm.; dalej zwana: "Prawo Pocztowe"). Zgodnie z art. 37 § 2 pkt 4 Prawa Pocztowego, jeżeli przesyłka pocztowa nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia: w miejscu uzgodnionym przez adresata z operatorem pocztowym.
DIS, odniesienie wniosku Skarżącego, o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność braku winny skarżącego w niezachowaniu terminu do wniesienia zarzutów, zawartego w zażaleniu, zaznaczył, iż art. 136 k.p.a. określa granice postępowania wyjaśniającego (dowodowego) przed organem odwoławczym, co oznacza, że organ odwoławczy nie jest obowiązany do przeprowadzenia postępowania dowodowego w jego całokształcie - nie jest obowiązany do ponownego zgromadzenia wszystkich dowodów celem ustalenia rzeczywistego stanu sprawy administracyjnej. Ocena prawidłowości decyzji wymagać jednak będzie od organu odwoławczego ustalenia, czy organ pierwszej instancji zgromadził "całokształt materiału dowodowego" i właściwie ocenił zebrane w sprawie dowody. W razie, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że sposób przeprowadzenia postępowania dowodowego nie budzi zastrzeżeń, a ocena dowodów zebranych w sprawie jest prawidłowa, wówczas nie jest obowiązany do poszukiwania dalszych dowodów. Art. 136 k.p.a. można zastosować jedynie, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że zebrany materiał był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione. Z ww. przepisu wynika, iż przeprowadzenie "dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów" należy do uznania organu odwoławczego, na co wskazuje użycie wyrażenia modalnego "może" i brak jakichkolwiek dyrektyw ograniczających to uznanie.
DIS nie stwierdził przesłanek do powołania, na etapie rozpoznawania zażalenia, świadków wymienionych przez Skarżącego, uznając, że adnotacje sporządzone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przez pracownika poczty wskazują jednoznacznie, że doręczenie przesyłki zawierającej odpisy tytułów wykonawczych dokonano zgodnie z wymogami art. 44 k.p.a. Okoliczności związane z uszkodzeniem skrzynki nie przesądzają o braku zawiadomienia adresata o awizowanej przesyłce. DIS na potwierdzenie swojego stanowiska wskazał wyrok WSA w Warszawie z 28 czerwca 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 2497/10.
Zdaniem DIS brak więc w sprawie przesłanek, aby uznać za uzasadniony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów do postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez NUS, zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. Działania NUS nie naruszały więc przepisów art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a.
9. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowień DIS i NUS oraz o zasądzenie kosztów postępowania, ze względu na naruszenie: a) art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. przez brak wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydanie postanowienia o treści nieprzekonywującej pod względem prawnym i faktycznym, brak odniesienia się do niektórych z zarzutów Skarżącego; b) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia NUS, które naruszało: - art. 10 i art. 81 k.p.a., bo Skarżącego nie powiadomiono o możliwości końcowego zaznajomienia się z aktami i o prawie do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów; - art. 75 i art. 78 w zw. z art. 10 k.p.a. przez bezpodstawną odmowę przeprowadzenia dowodów, które mogły się przyczynić do wyjaśnienia sprawy i dotyczyły okoliczności mających znaczenie, a tym samym uniemożliwienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu; - art. 123 i art. 125 k.p.a. przez nie wydanie postanowienia oddalającego złożone wnioski dowodowe; - art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. - przez niedokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy i dokonanie jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego; - art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez braku wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania postanowienia o treści nieprzekonywującej pod względem prawnym i faktycznym, nieustosunkowanie się do twierdzeń uważanych przez Skarżącego za istotne w sprawie i brak określenia przesłanek, jakimi DIS kierował się przy załatwieniu sprawy; c) art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, dokonanie jednostronnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż Skarżący ponosi winę za niedochowanie terminu na wniesienie zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym; d) art. 44 k.p.a. przez założenie, iż do przyjęcia fikcji doręczenia, przepisy k.p.a. nie wymagają tego, by awiza skutecznie doręczać adresatowi, ale tylko tego, by umieszczono je w skrzynce pocztowej; e) art. 58 k.p.a. przez przyjęcie, że Skarżący zawinił w uchybieniu terminowi.
Skarżący w uzasadnieniu stwierdził, iż spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do przywrócenia terminu z art. 58 k.p.a. Wskazał też, że zgodnie z doktryną i orzecznictwem do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2013). Wspólnym mianownikiem ww. okoliczności jest ich niezależność od woli i możliwości wpływu na nie przez adresata przesyłki. Uszkodzenie skrzynki pocztowej, w taki sposób, iż wszelka korespondencja mogła być z łatwością podejmowana z niej przez osoby postronne lub zagubiona, stanowi właśnie niezależną od Skarżącego przyczynę niedopełnienia obowiązku zachowania terminu.
Skarżący w piśmie z 27 czerwca 2013r. kilkakrotnie sygnalizował zarządcy budynku uszkodzenia skrzynki i interweniował w tej sprawie. Z uwagi na to, iż skrzynka jest własnością wspólnoty mieszkaniowej, Skarżący pozbawiony był możliwości dalszego działania w tym zakresie na własną rękę. W okresie, gdy zepsuta była skrzynka pocztowa Skarżący nie wiedział, że wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne i nie mógł podejmować środków w celu zapewnienia prawidłowego doręczenia pism w tym zakresie. Po jego stronie nie wystąpiły przejawy zawinionego działania, choćby niedbalstwa, gdyż w okresie uszkodzenia skrzynki pocztowej Skarżący otrzymywał korespondencję, więc nie miał świadomości, że pewne przesyłki nie są mu doręczane. Dopiero, gdy okazało się, że nie otrzymał ww. dokumentów, wysnuł wniosek, że mogło to być spowodowane uszkodzoną skrzynką. Wielokrotnie też podnosił, iż nie posiada informacji na temat tego, jak mogło dojść do sytuacji, w której rzekomo pozostawione w skrzynce awiza, zniknęły ze skrzynki bez jego wiedzy.
Skarżący uznał też za chybiony pogląd DIS w zakresie fikcji doręczenia, wskazując, że zastępcza forma doręczenia pism z art. 44 k.p.a. rodzi domniemanie prawne (praesumptio iuris), że pismo skutecznie doręczono adresatowi. Doręczenie zastępcze jest w pełni skuteczne i wywiera takie same skutki jak doręczenie właściwe pisma adresatowi, ale domniemanie może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych, np. niemożność odebrania przesyłki złożonej w urzędzie pocztowym. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności (zob.: wyroki: WSA w Warszawie z 5 grudnia 2005r. sygn. akt II SA/Wa 423/05; NSA z: 3 kwietnia 1996r. sygn. akt SA/Ka 1312/95; 28 maja 2002r. sygn. akt II SA/Kr 2612/98; 8 kwietnia 2011r. sygn. akt I OSK 858/10 oraz A. Wróbel, Doręczenie, [w:] K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne, Kraków 2003, s. 69). Powyższa sytuacja zaszła w sprawie.
Skarżący zwrócił uwagę, iż art. 44 k.p.a. spełnia dwojakie zadanie: 1) stwarza adresatowi prawo do odebrania pisma w określonym czasie, osobiście lub przez osobę upełnomocnioną do działania w jego imieniu (np. legitymującą się pełnomocnictwem do odbioru przesyłek pocztowych), stanowiąc o obowiązku przechowywania pisma z zawiadomieniem o tym fakcie adresata; 2) zapobiega tamowaniu biegu postępowania, w przypadku zaniechania odbioru pisma przez adresata w określonym terminie (zob. B. Adamiak J. Borkowski w ww. Komentarzu do K.p.a.). W sprawie spełniono tylko drugą z przesłanek - DIS miał możliwość dalszego, sprawnego prowadzenia postępowania, ale przyjęcie fikcji doręczenia doprowadziło do niesłusznego i bezprawnego pozbawienia Skarżącego możliwości obrony swoich praw. Skoro nigdy nie otrzymał awizo, w jego zachowaniu nie można się dopatrzeć się jakiejkolwiek winy. Przepisy k.p.a. stanowią o uprawdopodobnieniu, a nie o udowodnieniu braku winy, co ma pierwszorzędne znaczenie, jeśli chodzi o odformalizowanie postępowania administracyjnego i uproszczenie postępowania dowodowego (zob. A. Wiktorowska, [w:] Wierzbowski, Postępowanie administracyjne, 2012, s. 75 i 76).
Skarżący, powołując się na wyrok NSA z 22 marca 2013r. sygn. akt II OSK 2267/11 stwierdził, że w sprawie można się posłużyć przy uprawdopodobnieniu określonej okoliczności, na potrzeby zastosowania art. 58 § 1 k.p.a., domniemaniem faktycznym. Można bowiem zakładać z dużą dozą prawdopodobieństwa i w oparciu o zasady doświadczenia życiowego, że jeśli w okresie, w którym w skrzynce pocztowej miały być pozostawione dwa awiza, skrzynka ta była uszkodzona, a adresat awiza nie otrzymał, co było spowodowane uszkodzeniem skrzynki, z której każdy mógł swobodnie wyciągać korespondencję. K.p.a. nie rozstrzyga, jaki stopień prawdopodobieństwa jest dostateczny do uznania, że fakt jest uprawdopodobniony. Naruszono wię zasady postępowania administracyjnego (art. 7 i art. 80 k.p.a.), bo DIS wydał rozstrzygnięcie jedynie na podstawie adnotacji, które znajdowały się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, zupełnie pomijając inne źródła dowodowe i wnioski Skarżącego. DIS uniemożliwił więc Skarżącemu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powoływał - uszkodzenie skrzynki pocztowej.
Niezależnie od tego, w opinii Skarżącego, wystąpiły uchybienia formalne, bo DIS nie odniósł się do zarzutów zażalenia w zakresie naruszenia art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a. i art. 123 w zw. z art. 125 k.p.a., co stanowi naruszenie art. 11 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
10. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Skarga zasługuje na uwzględnienie.
2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej zwana: "P.p.s.a.") sprawowana jest na zasadzie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
3. Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy, a także kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego – postanowienia DIS - określone w przepisach P.p.s.a. uznał, iż postanowienie DIS narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
4. Sąd stwierdza, że w świetle akt sprawy, przekazanych przez DIS wraz z odpowiedzią na skargę, Skarżący dwukrotnie zwracał się o przeprowadzenie dowodów w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności, która jego zdaniem wskazywała na uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – uszkodzenia skrzynki pocztowej, w której miała być zostawiana korespondencja, kierowana z organu egzekucyjnego.
Pierwszy raz uczynił to Skarżący w piśmie procesowym z 1 lipca 2013r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie NUS do uwiarygodnienia argumentacji, że nie otrzymał listu poleconego zawierającego odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciach – wskazując, że sytuacja ta mogła być spowodowana uszkodzeniem skrzynki pocztowej w miejscu jego zamieszkania oraz, że do jego uprawnień nie należy naprawa skrzynki, która stanowi część nieruchomości wspólnej, zgłaszał jednak ten fakt zarządowi wspólnoty mieszkaniowej wielokrotnie, ustnie (członkowie zamieszkują w tym samym budynku), bo forma pisemna nie jest wymagana, ale bezskutecznie. W związku z tym zwrócił się do NUS o przesłuchanie sąsiadów i znajomych, który byli świadkami rozmów z zarządem wspólnoty, informując jednocześnie NUS, że listę osób przedstawi po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku dowodowego. Skarżący wskazał też, że można przesłuchać listonoszy, którzy dokonywali doręczeń w okresie 23 listopada – 7 grudnia 2011r., gdyż ich zeznania pozwolą ustalić, z jakiego powodu ani w skrzynce pocztowej, ani na drzwiach mieszkania nie pozostawiono awizo dotyczącego ww. tytułów wykonawczych. Zdaniem Skarżącego uszkodzeń skrzynki pocztowej nie reklamuje się na poczcie, gdy skrzynka ta stanowi własność wspólnoty mieszkaniowej. Wskazał również, że fakt uszkodzenia skrzynki, nawet jeśli przyczynił się do niedoręczenia awizo, był przez niego niezawiniony, a więc uchybienie terminowi do złożenia zarzutów nastąpiło bez jego winy (k. 72-73 akt administracyjnych).
Skarżący ponowił swoje wnioski dowodowe, które miały uwiarygodnić przytaczaną przez niego argumentację w zażaleniu na postanowienie NUS z [...] sierpnia 2013r., na mocy art. 136 k.p.a., wnosząc o przeprowadzenie zeznań świadków: H. M. – gospodarza domu z ramienia administratora; listonoszy, którzy dokonywali doręczeń od 23 listopada do 7 grudnia 2013r, po uprzednim ustaleniu ich danych personalnych i adresów zamieszkania (k. 121 akt administracyjnych).
Sąd wskazuje również, że Skarżący – co uszło uwadze organu odwoławczego - w uzasadnieniu zażalenia (k. 119-120 akt administracyjnych) wskazał, że organ pierwszej instancji w żaden sposób nie ustosunkował się do jego wniosków dowodowych – nie wydał postanowienia, na mocy art. 123 k.p.a., a więc Skarżący nie wie dlaczego wnioski te zostały pominięte przez NUS.
Sąd stwierdza, że w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że zarówno odmowa przeprowadzenia dowodu, jak i jej przyczyny, powinny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (wyroki NSA z: 10 grudnia 1997r. sygn. akt I SA/Gd 409/96, 29 października 1996r. sygn. akt SA/Łd 975/95). W doktrynie podkreśla się natomiast, że postanowienia o charakterze procesowym należy wydawać ze względu na to, że dotyczą "kwestii wynikających w toku postępowania". Przepisy k.p.a. stanowią wprost o obowiązku wydania postanowienia, gdy służy na nie zażalenie. W pozostałym zakresie z charakteru danej czynności procesowej wynikać będzie, że powinna być ona rozstrzygnięta postanowieniem (por. J. Borkowski, w: Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz autorstwa B. Adamiak J. Borkowski, Warszawa 2004, wyd. C.H. Beck, s. 546-547). Postanowienie w sprawie przeprowadzenia dowodu jest postanowieniem w rozumieniu art. 123 k.p.a., z tym że na postanowienie to nie służy zażalenie ani skarga do sądu administracyjnego i nie musi ono zawierać uzasadnienia. Stwierdzić jednak należy, że organ administracyjny powinien w uzasadnieniu merytorycznego rozstrzygnięcia, z uwagi na treść art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 i art. 58 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., odnieść się do kierowanych przez Skarżącego wniosków dowodowych, tym bardziej, że z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący był wzywany przez NUS do sprecyzowania ww. wniosków dowodowych przez podanie konkretnych danych osobowych świadków, których zeznania, jak twierdził Skarżący, mogłyby przemówić za uprawdopodobnieniem braku winy w uchybieniu terminu – a więc mogłyby przyczynić się do wyjaśnienia okoliczności istotnej dla sprawy – przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Zdaniem Sądu pominięcie przez DIS ww. okoliczności, a tym samym nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do istotnego zarzutu podniesionego w zażaleniu, który może mieć znaczenie w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, narusza oprócz ww. przepisów art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 i art. 58 w związku z art. 18 u.p.e.a. również zasadę zaufania do organów administracyjnych (art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.).
Skoro bowiem Skarżący w toku postępowania o przywrócenie terminu wskazuje na prawdopodobną okoliczność uszkodzenia skrzynki na korespondencję oraz dodatkowo wnosi, że okoliczność ta może być potwierdzona zeznaniami świadków, nie można a priori zakładać – w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji nie ustosunkował się nawet do wniosku dowodowego złożonego przez Skarżącego, a DIS pomija zarzuty z tego zakresu powołane w zażaleniu, że dowód ten nie może mieć żadnego znaczenia w sprawie. Takie stanowisko DIS nie rodzi zaufania do organu administracyjnego drugiej instancji, który ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa. Zarówno organ podatkowy pierwszej, jak i drugiej instancji powinny ustosunkować się do okoliczności uszkodzenia skrzynki, w kontekście również wniosków dowodowych wnioskowanych przez Skarżącego, przede wszystkim, z uwagi na przesłanki wskazane w treści art. 58 § 1 k.p.a., a w rozpoznawanej sprawie tego zabrakło.
Sąd nie przesądza o wyniku tych ocen, ale wskazuje, że oceny z tego zakresu powinny znaleźć się w treści uzasadnienia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, które wydał organ pierwszej instancji, czego nie dostrzegł organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę, gdyż w art. 107 § 3 k.p.a. (który ma odpowiednie zastosowanie w sprawie, z uwagi na treść art. 126 k.p.a.) wskazano m.in., że uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.
Organ odwoławczy, stosownie do treści przepisów art. 15 i art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., który otrzymał zażalenie, ma obowiązek rozpatrzyć sprawę na nowo i zbadać także wszystkie okoliczności podnoszone przez Skarżącego. DIS w rozpoznawanej sprawie oprócz zarzutów zażalenia powinien wziąć pod uwagę także te okoliczności, które wynikały z pisma Skarżącego z 1 lipca 2013r., do których w żaden sposób nie odniósł się organ pierwszej instancji, cytując w uzasadnieniu postanowienia z [...] sierpnia 2013r. jedynie wybiórczo stwierdzenia Skarżącego: "Nie umiem tego wytłumaczyć i nie mam żadnej wiedzy na temat tego, jak mogło dojść do takiej sytuacji".
Skoro zabrakło ponownego, należytego rozpatrzenia sprawy przywrócenia terminu w postępowaniu zażaleniowym, z uwzględnieniem treści zawartych w art. 58 § 1 k.p.a., a w szczególności pominięto wskazywane przez Skarżącego w piśmie z 1 lipca 2013r. okoliczności, że naprawa skrzynki, która stanowi część nieruchomości wspólnej nie należy do uprawnień Skarżącego oraz, że zgłaszał fakt uszkodzenia skrzynki zarządowi wspólnoty mieszkaniowej wielokrotnie, ustnie (członkowie zamieszkują w tym samym budynku), bo forma pisemna nie jest wymagana, ale bezskutecznie; wnioskował też o przesłuchanie sąsiadów i znajomych, który byli świadkami ww. rozmów z zarządem wspólnoty; wskazywał, że uszkodzeń skrzynki pocztowej nie reklamuje się na poczcie, gdy skrzynka ta stanowi własność wspólnoty mieszkaniowej oraz podnosił, że fakt uszkodzenia skrzynki, nawet jeśli przyczynił się do niedoręczenia awizo, był przez niego niezawiniony, a więc uchybienie terminowi do złożenia zarzutów nastąpiło bez jego winy - należało uznać, że ww. przepisy o ponownym rozpatrzeniu sprawy przez DIS - art. 15 i art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. - również zostały naruszone.
DIS przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien więc zająć stanowisko w odniesieniu do ww. kwestii podnoszonych przez Skarżącego w piśmie z 1 lipca 2013r. z punktu widzenia art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., ale po wcześniejszy ustosunkowaniu się do wniosków dowodowych Skarżącego, zgłaszanych – wbrew twierdzeniom organu odwoławczego - nie tylko w trybie art. 136 k.p.a., ale przed organem pierwszej instancji - w ww. piśmie z 1 lipca 2013r.
Sąd stwierdza, że w świetle powyższych rozważań zaufania do organu odwoławczego nie budzi ponadto stanowisko DIS wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że "Przepis art. 136 może mieć, zatem zastosowanie wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi, że materiał zebrany przez organ pierwszej instancji był niewystarczający do prawidłowego załatwienia sprawy lub część materiału dowodowego została zgromadzona z naruszeniem prawa w sposób uniemożliwiający uznanie pewnych faktów za udowodnione. Ze stylizacji przepisu art. 136 wynika, że przeprowadzenie "dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów" należy do uznania organu odwoławczego, na co wskazują użycie w tym przepisie wyrażenia modalnego "może" i brak w nim jakichkolwiek dyrektyw ograniczających to uznanie. W niniejszym postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie stwierdził przesłanek do powołania na etapie rozpoznawania zażalenia świadków wymienionych przez Stronę."
Skoro bowiem Skarżący wnioski o przeprowadzenie dowodów składał zarówno na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji – bez jakiegokolwiek ustosunkowania się do nich przez NUS, jak również ponowił je w postępowaniu odwoławczym, jednocześnie podnosząc w zażaleniu zarzuty, że organ pierwszej instancji w żadnej mierze nie wypowiedział się, co do ww. wniosków – za prawidłowe nie można więc uznać stanowiska DIS w kwestii braku podstaw do zastosowania treści art. 136 k.p.a., przed wypowiedzeniem się przez DIS co do prawidłowości postępowania NUS w zakresie możliwości dowodzenia pewnych faktów przez Skarżącego w toku postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Sąd wyjaśnia również, że DIS w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w odniesieniu do kwestii uszkodzenia skrzynki powołał się na nieobowiązujące w 2011r. (kiedy zdaniem Skarżącego doszło do uszkodzenie skrzynki) przepisy ustawy z 23 listopada 2012r. Prawo Pocztowe (Dz.U. z 2012r. poz. 1529 ze zm.). Posłużenie się zatem argumentacją, która nie odnosi się do okoliczności faktycznych sprawy, po pierwsze nie budzi zaufania do organu odwoławczego i tym samym narusza przepis art. 8 k.p.a., jak również nie może być uznana za prawidłową i mogącą mieć znaczenie w sprawie.
DIS nie ocenił zatem wiarygodność podnoszonych przez Skarżącego faktów, w kontekście treści zawartych w art. 58 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., na podstawie okoliczności faktycznych, które wynikają z akt administracyjnych (w tym dokonywanych przez organ egzekucyjny zajęć egzekucyjnych), jak również oświadczeń składanych przez Skarżącego, biorąc też pod uwagę to, że do postanowień stosuje się również naczelną zasadę postępowania - prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 k.p.a. DIS nie zastanowił się też czy Skarżący uprawdopodobnił, że zniszczenie skrzynki na listy stanowiło przeszkodę do odbioru korespondencji zawierającej ww. tytuły wykonawcze, której nie można było przezwyciężyć w kontekście dokonywanych na podstawie ww. tytułów wykonawczych zajęć egzekucyjnych, jak również czy naprawa skrzynki z własnych środków Skarżącego może być poczytana za nadzwyczajny wysiłek, który zagraża zdrowiu, czyli naraża go na poważne straty.
5. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy DIS usunie wskazane wyżej przez Sąd wadliwości natury proceduralnej, rozważając jednocześnie czy nierozpatrzone wnioski dowodowe Skarżącego oznaczają potrzebę przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznej części.
Sąd wskazuje, że instytucja uprawdopodobnienia, do której odwołuje się treść art. 58 § 1 k.p.a. stanowi surogat dowodu. W doktrynie wskazuje się, że szereg cech tego środka zastępuje dowód. E. Iserzon, J. Starościak w Kodeksie postępowania administracyjnego – Komentarz, teksty, wzory i formularze stwierdza, że prawo nie rozstrzyga kwestii, jaki stopień prawdopodobieństw jest dostateczny do uznania, że pewien fakt jest uprawdopodobniony. Wystarczy więc każdy stopień prawdopodobieństwa, nawet najmniejszy, który organ uznana za dostateczny (wyd. IV, Warszawa 1970r., s. 135). Natomiast M. Iżykowski zwraca uwagę, że różnica pomiędzy uwiarygodnieniem, a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskaniem, a obowiązywanie zasady prawdy obiektywnej nie jest wyłączone w przypadku uprawdopodobnienia... (Nowe Prawo 1980, Nr 3, s. 74-75 i 79).
Sąd zgadza się z dotychczasowymi poglądami wyrażanymi w orzecznictwie, do których w sposób prawidłowy odwoływał się Skarżący we wniesionej skardze, że zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza, gdy strona skarżąca powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji" (por. wyroki NSA z: 19 marca 1981r. sygn. akt SA 234/81, 7 października 1997r. sygn. akt III SA 521/96).
6. Sąd, mając powyższe na względzie, uznał, że zasadne było uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. (punkt pierwszy sentencji wyroku). Orzeczenie z punktu drugiego ma uzasadnienie w dyspozycji art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego (punkt trzeci sentencji) Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 209 P.p.s.a., Skarżący nie był bowiem reprezentowany w postępowaniu sądowym przez fachowego pełnomocnika, a wpis był stały i wynosił 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło