VII SA/Wa 1710/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant spec. Agnieszka Wrzodak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Szpitala [...] Sp. z o.o. w W. na postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014r.; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Rzecznik Praw Pacjenta, postanowieniem wydanym [...] czerwca 2014r. na podstawie art. 138§1 pkt 1 kpa w związku z art. 61a§2 i art. 144 kpa po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014r. W uzasadnieniu organ podał, że rozstrzygnięciem wydanym dnia [...] lutego 2014r. Rzecznik Praw Pacjenta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie pacjenta Z. K., stwierdził naruszenie jego prawa do świadczeń zdrowotnych o których mowa w art. 6 ust. 1 oraz art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, przez Szpital [...] Sp. Z o.o. (zwany dalej "Szpitalem"). W przedmiotowym rozstrzygnięciu skierowanym do Szpitala, stosownie do art. 53 ust. 4 ustawy, Rzecznik Praw Pacjenta sformułował wnioski, co do sposobu załatwienia niniejszej sprawy, w tym m.in. wniósł o pisemne pouczenie personelu medycznego w zakresie uchybień objętych ww. rozstrzygnięciem. Pismem z dnia [...] marca 2014r. Szpital nie zgodził się z ww. rozstrzygnięciem, jednocześnie zarzucając Rzecznikowi Praw Pacjenta naruszenie przepisów art. 79§1, art. 79§2, art. 10§1, art. 7, art. 8, art. 12, art. 77§1 oraz art. 80§1 Kpa w związku z art. 54 ustawy. Szpital wniósł o zmianę stanowiska i uznanie, że w Szpitalu nie doszło do naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, a także o uzupełnienie postępowania dowodowego przez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rehabilitacji leczniczej. Odnosząc się do powyższego Rzecznik Prawa Pacjenta postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014r. ([...]) odmówił wszczęcia postępowania odwoławczego w sprawie. W uzasadnieniu wskazano na art. 61a § 1 Kpa zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. o wszczęcie postępowania - w tym przypadku postępowania odwoławczego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W kontekście treści ww. przepisu zaznaczono, że na gruncie rozpatrywanej sprawy, wniosek złożony przez Szpital nie może zostać uwzględniony, a wynika to z okoliczności, że w toku prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowania wyjaśniającego, a także po jego zakończeniu, podmiot leczniczy udzielający świadczeń zdrowotnych, którego działanie lub zaniechanie było przedmiotem postępowania, nie spełnia przesłanek zawartych w art. 28 Kpa, zgodnie z którym, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podniesiono, iż nawet w przypadku stwierdzenia przez Rzecznika Praw Pacjenta naruszenia praw pacjenta, Rzecznik nie ma możliwości nakładania na świadczeniodawców wiążących ich obowiązków. Wynika to z przepisu art. 53 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy wskazującego, iż po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Praw Pacjenta może skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta. W wystąpieniu Rzecznik Praw Pacjenta formułuje opinie lub wnioski, co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych. Wystąpienie to ma charakter postulatywny, celem zapewnienia wdrożenia odpowiednich procedur w podmiocie udzielającym świadczeń zdrowotnych, w którym doszło do naruszenia praw pacjenta. Wskazano, iż powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo-administracyjnym. I tak w uzasadnieniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2013 r. (sygn. akt: VII SA/Wa 2759/12) sąd stwierdził, że wystąpienie Rzecznika Praw Pacjenta, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie zawiera rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach adresata wystąpienia, lecz ma charakter opiniodawczo-wnioskujący. Ustrojowa pozycja Rzecznika Praw Pacjenta sprowadza się do występowania do określonych organów i instytucji z wnioskami lub żądaniami podjęcia określonych czynności lub przeprowadzenia odpowiedniego postępowania w celu ochrony praw pacjentów. Czynności te (rozstrzygnięcie informujące o naruszeniu prawa pacjenta kierowane do podmiotu leczniczego), co do zasady mają charakter postulatywny i nie stanowią aktów lub czynności rozstrzygających o prawach i obowiązkach indywidualnych podmiotów. Podkreślono, iż Rzecznik Praw Pacjenta stwierdzając naruszenie praw pacjenta nie kreuje po stronie podmiotu leczniczego udzielającego świadczeń zdrowotnych żadnych nowych obowiązków, a stwierdza naruszenie przepisów materialnych dotyczących praw pacjenta (konkretnej osoby-strony przedmiotowego postępowania), z których te obowiązki wynikały, tj. z ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Z tego też powodu, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, w działalności którego Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził naruszenie praw pacjenta, nie będzie spełniał przesłanek określonych w art. 28 Kpa, co wyklucza po jego stronie możliwość skutecznego żądania wszczęcia postępowania w zakresie zmiany kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wskazano, iż pismo wniesione przez Szpital nie mogło zostać potraktowane, jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy również z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 53 ust. 3 ustawy, złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest możliwe tylko w przypadku, gdy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Rzecznik Praw Pacjenta nie stwierdził naruszenia praw pacjenta. Jednocześnie, na podstawie przywołanej regulacji, przedmiotowy środek odwoławczy wnieść może wyłącznie wnioskodawca. Potwierdza to postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2013 r. (sygn. akt. VII SA/Wa 2759/12), w którym sąd stwierdził zasadność działania Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie poinformowania świadczeniodawcy (podmiotu leczniczego) o braku podstawy prawnej do ponownego rozpatrzenia sprawy w przypadku stwierdzenia naruszenia praw pacjenta. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. Szpital na podstawie art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j: Dz. U. z 2013 r" poz. 267), w związku z art. 53 ust. 5 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 20J2 r" poz. 159 z późn. zm.) zaskarżył w całości postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta sygn. akt: [...] ponawiając przy tym całość argumentacji przedstawionej w piśmie z dnia [...] marca 2014 r., na podstawie analizy którego wydano ww. postanowienie oraz podtrzymując stanowisko w przedmiocie wadliwości zajętego przez Rzecznika Praw Pacjenta stanowiska. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ w pierwszej kolejności wskazał, że przedmiotem kontroli w ramach niniejszego postępowania jest stanowiskowy wyrażone w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt: [...] odmawiające wszczęcia postępowania odwoławczego, z powodu określonego w art. 61a §1 Kpa, a więc czy słusznie ustalono niemożność złożenia przez Szpital wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zaś weryfikacja rozstrzygnięcia podjętego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, a wyrażonego w piśmie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] lutego 2014r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] maja 2014 r. Szpital powtórnie przytoczył całość argumentacji świadczącej - w jego ocenie - o wadliwości stanowiska Rzecznika Praw Pacjenta zajętego po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, nie podniósł natomiast żadnych dowodów, którymi motywowałby zaskarżenie w całości postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014 r. W związku z powyższym - przy okoliczności braku jakiegokolwiek odniesienia się do treści postanowienia, a jedynie jego "zaskarżenia w całości" - rozpatrując ponownie sprawę Rzecznik Praw Pacjenta podjął analizę czy Szpitalowi słusznie omówiono wszczęcia postępowania odwoławczego, na podstawie art. 61 a § 1 Kpa. Przechodząc zatem do ponownego rozpatrzenia sprawy organ wskazał, że w pełni należy podtrzymać stanowisko wyrażone w postanowieniu Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2014 r. odmawiającym wszczęcia postępowania odwoławczego. Stanowisko przedstawione w ww. postanowieniu jednoznacznie potwierdza, że Rzecznik Praw Pacjenta nie mógł przychylić się do wniosku Szpitala i wszcząć postępowanie na podstawie jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Słusznie w tym zakresie wskazano, że w toku prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowania wyjaśniającego, a także po jego zakończeniu, podmiot leczniczy udzielający świadczeń zdrowotnych, którego działanie lub zaniechanie jest (było) przedmiotem postępowania, nie spełnia przesłanek zawartych w art. 28 Kpa, zgodnie z którym, stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Prawidłowo powyższe ustalenie poparto analizą dostępnego orzecznictwa sądowoadministracyjnego - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r. (sygn. akt II OSK 1469/13) oraz postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2013 r. (sygn. akt: VII SA/Wa 2759/12). W przedmiotowym wniosku Szpital nie wykazał żadnego interesu prawnego, którego podstawą były by przepisy prawa materialnego. W uzasadnieniu postanowienia Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] kwietnia 2014r. (sygn. [...]) trafnie również wyjaśniono, że pismo wniesione przez Szpital nie mogło zostać potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z uwagi na brzmienie art. 53 ust. 3 ww. ustawy. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł Szpital [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014r. pełnomocnik skarżącej spółki zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 28 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez nieuwzględnienie interesu prawnego Szpitala w niniejszej sprawie; 2) art. 79 § 1 Kpa w zw. z art. 54 ww. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez niezawiadomienie Szpitala o fakcie, miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego; 3) art. 79 § 2 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez uniemożliwienie Szpitalowi zadania pytań biegłemu; 4) art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez niezapewnienie Szpitalowi czynnego udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia uniemożliwienie Szpitalowi wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów; 5) art. 7 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającego na ustaleniu stanu faktycznego sprawy, który w bardzo istotnych elementach jest niezgodny z rzeczywistością; 6) art. 8 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez lakoniczność oraz nieadekwatność uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia do wniosków i argumentacji Szpitala, nierozpatrzenie zarzutów Szpitala, sformułowanie nieuprawnionych, gołosłownych i niesprawiedliwych ocen na temat działania Szpitala, co podważa zaufanie Szpitala do władzy publicznej; 7) art. 12 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez brak wnikliwego prowadzenia postępowania, przejawiający się w powierzchownym i schematycznym potraktowaniu stanowiska Szpitala; 8) art. 80 § 1 Kpa w zw. z art. 54 ww. ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez pozostawienie poza swoimi rozważaniami najważniejszych argumentów podnoszonych przez Szpital oraz dokonanie oceny istotnych dla sprawy materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i wnioskom wynikającym z doświadczenia życiowego. W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wnosząc o jej oddalenie pod trzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. r 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem legalności. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta wydane dnia [...] czerwca 2014r. na podstawie art. 138§1 pkt 1 w związku z art. 61a i art. 144 kpa, utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014r. odmawiające wszczęcia postępowania odwoławczego z uwagi na ustalenie, że Szpital [...] Sp. z o.o. składający wniosek nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Kontrolowane postanowienia wydane zostały w postępowaniu prowadzonym przez Rzecznika Praw Pacjenta na podstawie ustawy z 6 listopada 2008r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z ww. ustawą Rzecznik jest centralnym organem administracji rządowej. Ma on kompetencje do wszczynania i prowadzenia postępowań wyjaśniających, jeżeli poweźmie wiadomość co najmniej uprawdopodobniającą o naruszeniu praw pacjenta. Stosownie do art. 51 ww. ustawy Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym wnioskiem może: - podjąć sprawę; - poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych; - przekazać sprawę według właściwości; - nie podjąć sprawy zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta którego sprawa dotyczy. Jak wynika z treści art. 53 ww. ustawy: 1. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik może: 1) wyjaśnić wnioskodawcy i pacjentowi, którego sprawa dotyczy, że nie stwierdził naruszenia praw pacjenta; 2) skierować wystąpienie do organu, organizacji lub instytucji, w których działalności stwierdził naruszenie praw pacjenta; wystąpienie takie nie może naruszać niezawisłości sędziowskiej; 3) zwrócić się do organu nadrzędnego nad jednostką, o której mowa w pkt 2, z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. 2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, Rzecznik informuje o niestwierdzeniu naruszenia praw pacjenta także podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, którego zarzut naruszenia tych praw dotyczył. 3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wnioskodawcy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Art. 127§3 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. 4. W wystąpieniu, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, Rzecznik formułuje opinie lub wnioski co do sposobu załatwiania sprawy, a także może żądać wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lub zastosowania sankcji służbowych. 5. Organ, organizacja lub instytucja, do których zostało skierowane wystąpienie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, są obowiązane niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 30 dni, poinformować Rzecznika o podjętych działaniach lub zajętym stanowisku. W przypadku gdy Rzecznik nie podziela tego stanowiska, może zwrócić się do właściwego organu nadrzędnego z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Zaś zgodnie z art. 54 w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe, oraz fakt, że pismo szpitala z dnia 18 marca 2014r. niewątpliwie było wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy a nie wnioskiem o wszczęcie postępowania, biorąc pod uwagę treść art. 53 ust 3 i art. 54 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta winien podjąć rozstrzygnięcie na podstawie art. 134 Kpa lub art. 138§1 pkt 3 Kpa. Ponownie rozpatrując wniosek organ będzie zobowiązany uwzględnić powyższe uwagi Sądu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145§1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.