II SA/Sz 1135/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną z upoważnienia Burmistrza M. F. odmówiono przyznania pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu decyzji, organ wskazał, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż wymieniona jest zdolna do samoobsługi, porusza się po mieście bez pomocy osób drugich oraz sprzętu rehabilitacyjnego, nie jest chora przewlekle, nie przyjmuje leków i nie wymaga całodobowej opieki. Aktualnie mieszka w K. u córki, jednakże wolałaby zostać umieszczona w domu pomocy społecznej, chciałaby mieć dach nad głową. M. F. swój dom w P. podarowała drugiej córce, z zapisem dożywotniej, nieodpłatnej służebności polegającej na prawie korzystania z pokoju na poddaszu wraz ze współużywalnością pomieszczeń wspólnych. Zdaniem organu I instancji, ponieważ skarżąca nie wymaga całodobowej opieki, może ubiegać się o pomoc w formie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. W obecnej sytuacji życiowej i zdrowotnej skarżącej brak jest podstaw do przyznania jej prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Od powyższej decyzji M. F. wniosła odwołanie podnosząc, że wbrew stanowisku organu I instancji, leczy się farmakologicznie i jest przewlekle chora. Cierpi na [...] . Do odwołania skarżąca dołączyła kopie recept na lekarstwa m.in. stosowane w leczeniu choroby [...] W wyniku rozpoznania powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) w zw. z art. 54 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 2 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 z późn. zm. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jak wynika z uzasadnienia decyzji, Kolegium nie dopatrzyło się naruszenia przepisów prawa przez organ I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, pomimo określonych problemów zdrowotnych M. F. , które są związane z wiekiem, nie spełnia ona ustawowych kryteriów przyznania jej pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej. Jej stan zdrowia nie wymaga konieczności całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), a przy tym jest w stanie samodzielnie funkcjonować w życiu codziennym. Strona ma prawo do korzystania z nieruchomości, której kiedyś była właścicielką, w sposób określony w umowie, jeśli faktycznie nie chce mieszkać z żadną z córek. Jej stan zdrowia i kondycja fizyczna nie stanowi przeszkody w tym zakresie. Z uwagi na sytuację osobistą, zdrowotną i finansową, skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, uprawniających do żądania skierowania do domu pomocy społecznej, przy czym przesłanki te muszą zachodzić w każdym przypadku łącznie. M. F. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że choroba [...] jest postępującym schorzeniem[...] . W rezultacie, chory powoli przestaje być zdolny do samodzielnego życia. Organ I instancji odmówił skarżącej przyznania pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej, nie biorąc zupełnie pod uwagę opisanego wyżej schorzenia. Skarżąca zaznaczyła, że obecnie przebywa w Szpitalu na Oddziale[...] . Do skargi dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., z którego wynika, że od [...] r. przebywa w Ś. , gdzie wstępnie rozpoznano organiczne zaburzenia nastroju. Do wymienionej placówki została skierowana z powodu obniżenia nastroju z myślami [...] Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej na rozprawie w dniu 5 marca 2015 r., wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, z uwagi na naruszenie przepisu art. 101 ustawy o pomocy społecznej, który określa właściwość miejscową organu do wydania decyzji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału, wynika, że skarżąca przebywa u swojej córki w K. w związku z tym właściwym jest organ pomocy społecznej w K. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. jako organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". W związku z powyższym, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, należy uwzględnić regulację zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 25 tego Kodeksu, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W świetle art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. w związku z art. 25 K.c. o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie jest czynnością prawną, a tym samym nie wymaga złożenia stosownego oświadczenia woli. Wystarczy, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającej na ześrodkowaniu jej czynności życiowych w danej miejscowości. W judykaturze i piśmiennictwie prawniczym przyjmuje się, że samo zameldowanie nie dowodzi zamieszkiwania w danej miejscowości, czyli adres zameldowania nie przesądza o miejscu zamieszkania osoby fizycznej. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności dorosłej osoby fizycznej (takie stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 września 2014 r., sygn. akt I OW 96/14). Skoro M. F. od dłuższego czasu nie zamieszkuje w miejscu swojego zameldowania w P., lecz przebywa u córki w K. i tam też znajduje się jej centrum życiowe, zatem należy podzielić stanowisko Prokuratora, że organem właściwym do rozpoznania jej wniosku o przyznanie pomocy w formie umieszczenia w domu pomocy społecznej, stał się organ pomocy społecznej w K. Należy przy tym zwrócić uwagę, że wspomniany wniosek wymieniona prawidłowo złożyła w K., jednakże został on w dniu [...] r. przekazany Dyrektorowi Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., który działając z upoważnienia Burmistrza Ł. - wydał decyzję z dnia [...] r. Zgodnie z art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się w sprawach innych niż dotyczące nieruchomości i prowadzenia zakładu pracy, według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju, a w braku zamieszkania w kraju - według miejsca pobytu strony lub jednej ze stron; jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu - według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju (art. 21 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przepisy te mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji powoduje nieważność rozstrzygnięcia. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Z kolei w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że - działający z upoważnienia Burmistrza Ł. - Dyrektor Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., wydając decyzję z dnia [...] r., jak również Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając decyzję z dnia [...] r. - nie były organami właściwymi miejscowo do wydania rozstrzygnięcia, a tym samym doszło do naruszenia ww. przepisów postępowania administracyjnego, co spowodowało, że w stosunku do wydanych przez nie decyzji została spełniona przesłanka stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej.