IV SA/Gl 654/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2015 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] nr [...] i określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 3 i pkt 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego, orzekł o utracie przez M. K. statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 marca 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż strona odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie albo poddaniu się badaniom lekarskim, psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy bądź udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie, albo z własnej winy przerwała szkolenie, staż lub wykonywanie prac o których mowa w art. 73a, lub inną formę pomocy określoną w ustawie. W takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej na okres 180 dni od dnia drugiej odmowy lub przerwania. W odwołaniu od tej decyzji M. K. wyjaśniła, że zarówno w momencie otrzymania propozycji stażu w Zakładzie Fryzjerskim "A" znajdującym się w C. przy ul.[...], jak i aktualnie powodem odmowy przyjęcia innej formy pomocy określonej w ustawie był brak możliwości zagwarantowania jej dziecku opieki w czasie wykonywania przez nią pracy poza miejscem zamieszkania. Jednocześnie strona podkreśliła, iż jest matką samotnie wychowującą 3-letnie dziecko oraz dodała, że ubiegała się o umieszczenie jej dziecka w Publicznym Przedszkolu nr[...]w B. ale z uwagi na brak miejsc spotkała się z odmową. Podsumowując strona oświadczyła, iż nie mogła obiektywnie przyjąć propozycji stażu ze względu na niemożliwość zapewnienia swojemu dziecku opieki. Decyzją z dnia [...] nr [...] W., w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił, że M. K. kolejny raz została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w C. w dniu 15 listopada 2013r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Podczas rejestracji została prawidłowo pouczona o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej. W dniu 10 marca 2014 r. otrzymała skierowanie do odbycia stażu w Zakładzie Fryzjerskim "A" N. M. w C. Jednakże w dniu 14 marca 2014 r. złożyła oświadczenie w organie zatrudnienia, iż odmawia przyjęcia oferty stażu oraz dodała, że powodem niezgłoszenia się do pracodawcy był brak możliwości zapewnienia jej dziecku opieki. Następnie organ, powołując się na treść art. 33 ust. 4 pkt 3 cytowanej powyżej ustawy, stwierdził, że staż mieści się w pojęciu innej formy pomocy określonej w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i oznacza nabywanie przez bezrobotnego umiejętności praktycznych do wykonywania pracy, związanych z wyuczonym, posiadanym zawodem ale również poszerzanie wiedzy i doświadczenia zawodowego osoby skierowanej. Poza tym organ drugiej instancji zauważył, że ze względu na wykształcenie (średnie zawodowe), brak doświadczenia zawodowego i wiek odwołującej się zastosowanie znalazł przepis art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zgodnie z którym starosta może skierować do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy (...) bezrobotnych, o których mowa w art. 49 ustawy, w tym m.in. bezrobotnych do 25 roku życia. Natomiast celem skierowania do odbycia stażu u pracodawcy bez nawiązywania stosunku pracy jest zwiększenie szans strony na uzyskanie zatrudnienia na rynku pracy. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że nie kwestionuje działań strony w zapewnieniu opieki małoletniemu dziecku, lecz fakt ten nie może wpływać na wypełnianie przez nią obowiązków wynikających z posiadania statusu osoby bezrobotnej, a przyczyny odmowy przyjęcia propozycji pracy, czy też stażu nie mogą pozostawać w sprzeczności z podstawowym warunkiem posiadania statusu osoby bezrobotnej jaki wynika z art. 2 ust. 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy a mianowicie zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie. Zdaniem organu M. K. pomimo tego, że w dniu rejestracji zadeklarowała zdolność i gotowość do podjęcia pracy, to odmawiając przyjęcia oferty stażu nie wykazała faktycznej gotowości w tym zakresie. Tym samym strona odmawiając w dniu 14 marca 2014 r. bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji stażu wypełniła przesłanki do utraty statusu osoby bezrobotnej z tym dniem. Jednocześnie organ zauważył, że była to druga odmowa strony z formy aktywizacji zawodowej zaproponowanej przez Urząd Pracy, a zatem zasadne było pozbawienie jej statusu osoby bezrobotnej na okres 180 dni. W skardze z dnia 23 maja 2014 r. M. K. ponownie podkreśliła, że jest matką samotnie wychowującą małoletnie dziecko i z przyczyn obiektywnych nie mogła zapewnić mu opieki w czasie odbywania proponowanego jej stażu w charakterze fryzjera. Podkreśliła, iż bardzo chciałabym wykonywać pracę w takim zawodzie, jednak musi również zabezpieczyć opiekę swojemu dziecku.. Jednocześnie poinformowała, iż brała udział w całym cyklu porad indywidualnych z doradcą zawodowym oraz zajęciach grupowych z umiejętności psychospołecznych. Poza tym wyraziła obawę, że nie posiadając statusu osoby bezrobotnej nie będzie mogła dalej uczestniczyć w programie aktywizacji zawodowej. W części końcowej skargi wniosła o uwzględnienie jej trudnej sytuacji rodzinnej. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W odniesieniu do decyzji, bo tego rodzaju rozstrzygnięcie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, Sąd może ją uchylić lub stwierdzić jej nieważność wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy, najkrócej rzecz ujmując, sprowadza się do tego, że skarżąca pozostająca osobą bezrobotną i skierowaną na staż odmówiła udziału w stażu. W ocenie organu zatrudnienia odmowa ta nastąpiła bez uzasadnionej przyczyny, co było podstawą pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 33 ust. 4 pkt. 3, art. 53 ust. 1 w zw. z art. 49 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 674 ze zm., dalej: ustawa). Stosownie do art. 33 ust. 4 pkt. 3 ustawy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie. Jedną z form pomocy udzielanej osobom bezrobotnym jest staż, o którym mowa w art. 53 ust 1 ustawy. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu z dnia wydania decyzji przez organ pierwszej i drugiej instancji, bezrobotnych, o których mowa w art. 49, starosta może skierować do odbycia stażu przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy do pracodawcy. Przepis art. 49 przewidywał, iż w stosunku do osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, w tym bezrobotnych do 25 roku życia, bezrobotnych bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego oraz bezrobotnych samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia, mogą być dodatkowo stosowane działania określone w art. 50-61a ustawy. Podkreślenia wymaga fakt, iż decyzja zapadająca w sprawie pozbawienia statusu bezrobotnego na podstawie nart. 33 ust. 4 pkt. 4 ustawy, ma charakter aktu związanego, o ile zostaną wykazane (ustalone) przesłanki w przepisie określone. Chodzi tu o przesłankę w postaci "odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji innej formy pomocy określonej w ustawie". Nie powinno budzić większych wątpliwości, ze względu na stylizację przepisu zamieszczonego w pkt. 4 ust. 3 art.33 ustawy, że w przypadku odmowy przyjęcia propozycji innej formy pomocy (w tym przypadku propozycji odbycia stażu), to na bezrobotnym spoczywa obowiązek wykazania, iż odmowa ta nastąpiła z uzasadnionej przyczyny. Natomiast organ zatrudnienia, w oparciu o przedłożone przez stronę wyjaśnienia i dowody, dokonuje oceny w kwestii tej czy przyczyna istniała i czy miała ona znamiona przyczyny uzasadnionej. Oczywiście, przyjęcie takiego stanowiska ze względu na zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 k.p.a.) nie oznacza akceptacji bierności organu w zakresie ustalania przyczyn odmowy. Organy orzekające w sprawie uznały stan faktyczny sprawy za wyczerpujący hipotezę normy zawartej w art. 33 ust. ust. 4 pkt. 3 ustawy . Skarżąca, skierowana w dniu 10 marca 2014 r. (skierowanie z dnia 10 marca 2014 r. w nieponumerowanych aktach sprawy administracyjnej) do odbycia stażu w Zakładzie Fryzjerskim w okresie od 20 marca do 10 września 2014 r., pismem z dnia 14 marca 2014 r. poinformowała PUP, iż ze względu na brak możliwości zapewnienia opieki nad dzieckiem nie zgłosiła się do pracodawcy. W tym też dniu zwróciła skierowanie organowi. Prezydent Miasta C., bez powiadomienia strony o wszczęciu postępowania, decyzją z dnia [...] orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej z dniem 14 marca 2014 r. ( z dniem zwrotu skierowania) na podstawie art. 33 ust. 4 pkt. 3 ustawy. Organ odwoławczy, utrzymując decyzje w mocy, wskazał na tą samą podstawę materialnoprawną, przy czym w uzasadnieniu podkreślił, iż jednym z warunków uzyskania i posiadania statusu osoby bezrobotnej jest zdolność i gotowość do podjęcia pracy. M. K., powołując się na wskazaną wyżej przeszkodę (brak możliwości zorganizowania opieki nad dzieckiem), nie wykazała się gotowością do podjęcia pracy. Przyjdzie zauważyć, iż decyzje obu organów orzekających w sprawie zapadły bez wyjaśnienia istotnej dla sprawy okoliczności, która w świetle art. 33 ust. 4 pkt. 3 ustawy przesądza o pozbawieniu statusu osoby bezrobotnej. W istocie rzeczy ustalenia ograniczyły się do stwierdzenia faktu odmowy przyjęcia przez skarżącą propozycji stażu i przyjęcia a priori tezy, iż odmowa taka z powołaniem się na brak możliwości zapewnienia opieki jej 3 letniemu dziecku wyczerpuje hipotezę normy zawartej w tym przepisie. Natomiast, jak zauważono wyżej, w świetle przedmiotowej hipotezy okolicznością wyłączającą możliwość pozbawienia statusu osoby bezrobotnej jest zaistnienie "uzasadnionej przyczyny" odmowy propozycji stażu. Ocena czy uzasadniona przyczyna odmowy miała miejsce powinna zostać dokonana z uwzględnieniem okoliczności danej sprawy, czego organy nie uczyniły. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca podejmowała próbę zapewnienia opieki dziecku poprzez umieszczenie go w przedszkolu. Wskazuje na to pismo Dyrektor Przedszkola Nr[...] w B. z dnia 13 marca 2014 r., informujące M. K. o braku możliwości przyjęcia jej dziecka do tej placówki w roku szkolnym 2013/2014. Nie wyjaśniono natomiast czy nie było możliwości umieszczenia dziecka w innej placówce tego rodzaju na terenie gminy, jak również tego czy skarżąca nie mogła zapewnić opieki nad dzieckiem w inny sposób (np. korzystając z pomocy ojca dziecka, jej rodziców bądź innych osób). Dopiero po wyjaśnieniu tych okoliczności organy będą uprawnione do oceny czy odmowa podjęcia stażu nastąpiła z uzasadnionych przyczyn. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 tej ustawy orzekł o wykonalności zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobligowane będą uwzględnić ocenę prawną i wskazania powyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.