I SA/Wa 69/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Sądu [...]-[...] Prezesa Sądu[...] na decyzję W [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...]z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3) zasądza od [...] na rzecz skarżącego Sądu [...] kwotę 500 (pięcset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny 1. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. ustalił cenę nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...] o łącznej powierzchni [...] ha, z obrębu [...] posiadającej księgę wieczystą nr [...] pozostającej w trwałym zarządzie Sądu [...] w udziale [...] części we własności. W pkt 2 decyzji ustalił opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu wg stawki 0,3% ceny tj. w kwocie [...] zł. Z kolei w pkt 4 orzekł, że "opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu za rok 2014 należy uiścić najpóźniej po upływie 30 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna". 2. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł [...] Prezes Sądu [...] zarzucając brak właściwości Prezydenta [...] do działania w niniejszej sprawie oraz błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 82, art. 83 ust. 1 i art. 2, art. 17, art. 45 i art. 60 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2014 r. poz. 518 ze zm.; dalej ugn). 3. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ wyjaśnił, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] grudnia 2013 r. Rep[...][...] nabył samodzielny lokal mieszkalny nr [...] usytuowany w budynku mieszkalnym położonym w [...] przy ul. [...] [...] wraz z prawami z nim związanymi, oraz lokal niemieszkalny - garaż. Stosownie do treści art. 89 ugn w razie nabycia trwałego zarządu z mocy prawa (należy odczytywać w powiązaniu z art. 17 ugn) , opłaty roczne ustala właściwy organ w drodze decyzji. Opłaty tej nie pobiera się za rok, w którym nastąpiło nabycie z mocy prawa trwałego zarządu. Obowiązek uiszczenia opłat powstaje dopiero od następnego roku kalendarzowego. Skoro nabycie prawa trwałego zarządu przez Sąd [...] nastąpiło w dniu [...] grudnia 2013 r., to zgodnie z przedstawionymi wyżej regulacjami opłaty winne być naliczone od następnego roku kalendarzowego, tj. od 2014 r. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia odwołującego się, że w obowiązującym stanie prawnym brak jest regulacji zezwalających organowi administracji publicznej ustalać w drodze decyzji administracyjnej wysokość opłat z tytułu sprawowania przez Sąd [...], jako państwowej jednostki organizacyjnej wymienionej w art. 60 ust. 1 ugn, prawa trwałego zarządu do nieruchomości, organ podkreślił, iż powołany przepis dotyczy wyłącznie nieruchomości przeznaczonych na potrzeby statutowe - w rozumieniu ust. 1a - wymienionych enumeratywnie jednostek. W przedmiotowej sprawie zaś opłaty zostały ustalone w związku z nabyciem przez Sąd [...] lokalu mieszkalnego z przeznaczeniem na zakwaterowanie pracowników, który nie stanowi nieruchomości przeznaczonej na potrzeby statutowe Sądu [...] w rozumieniu art. 60 ust. 1 i 1a ugn, które to potrzeby ustawa jednoznacznie określa jako "potrzeby komórek organizacyjnych, a w szczególności izb, wydziałów i oddziałów wyszczególnionych w statutach lub regulaminach jednostek organizacyjnych". 4. Skargę na powyższą decyzję Wojewody, wniósł [...] Prezes Sądu [...] zarzucając naruszenie: a) art. 4 pkt 9) i pkt 9 b1 ugn a także art. 11 ugn w związku z art. 60 ust. 1 i 2 ugn, w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej "Kpa"), w następstwie akceptacji przez Wojewodę [...] ustalenia organu I instancji, że uprawnienia prezydenta miasta na prawach powiatu, jako odpowiadające uprawnieniom starosty wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, obejmują także wykonywanie uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa zastrzeżonych w art. 60 ust. 1 i ust. 2 ugn na rzecz ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa w stosunku do nieruchomości pozostających w zarządzie jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa wymienionych w art. 60 ust. 1 ugn, w skład których uprawnień wchodzi również ustalanie ewentualnych opłat z tytułu trwałego zarządu takimi nieruchomościami, b) art. 82 ugn przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz 83 ust. 1 i 2 ugn przez jego błędne zastosowanie w zw. z art. 17, art. 45 oraz art. 60 ugn, c) art. 89 ugn d) art. 60 ust. 1 i 1a ugn w zw. z art. 1 i art. 47 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2013 r. poz. 499; dalej "ustawa o SN") w następstwie błędnej wykładni art. 60 ust. 1 i 1a ugn i wynikającego z niej bezpodstawnego założenia, że nieruchomość stanowiąca lokal mieszkalny (i związany z nią udział we wspólnym garażu) zakupiona przez Skarb Państwa - Sąd [...] ze środków przewidzianych na ten cel w budżecie Państwa ze skutkiem określonym w art. 17 ust. 3 ugn nie służy realizacji celów statutowych Sądu [...] określonych w art. 1 ustawy o SN, a więc i związanych z nimi praw i obowiązków sędziów Sądu [...], w danym wypadku określonych w art. 47 § 1 i § 2 ustawy o SN; e) art. 17 ust. 3, art. 60a ust. 3, art. 60 ust. 2 ugn, a także odpowiadających im art. 89 i art. 82 ust. 1 i 3 ugn; f) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 140 Kpa wobec braku wskazania na przesłanki mogące przemawiać za zastosowaniem pierwszego z tych przepisów, a jednocześnie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa; g) art. 60 ust. 1 i 1a ugn oraz art. 60a ust. 1 ugn w zw. z art. 47 ust. 1 i 2 ustawy o SN, a także w związku z art. 7, art. 11 Kpa oraz art. 128 i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 140 Kpa w następstwie braku wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dlaczego prawo własności mieszkania nabywanego przez Sąd [...] do zasobu Skarbu Państwa nie może być uznawane za służące realizacji celów statutowych Sądu [...] w rozumieniu art. 60 ust. 1 a ugn lub potrzeb Sądu [...] jako urzędu centralnego w rozumieniu art. 60a ust. 1 ugn wynikających z obowiązków tej instytucji określonych w art. 47 ust. 1 i ust. 2 ustawy o SN, h) art. 15 Kpa wobec nieodniesienia się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "Ppsa") w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji stosownie do unormowań zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa. 5. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: II. Uzasadnienie prawne 1. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 1 Ppsa, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie dotknięte są wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia. Sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości i z rażącym naruszeniem prawa. 2. Należy w całości podzielić kluczowe zarzuty skargi dotyczące rażącego naruszenia przez organy obu instancji art. 60 ust. 1 - ust. 2 ugn w zw. z art. 1 i art. 47 § 1 i 2 ustawy o SN. Nie ulega żadnej wątpliwości, że nieruchomość stanowiąca lokal mieszkalny służy realizacji celów statutowych Sądu [...] określonych w art. 1 ustawy o SN, a więc i związanych z nimi praw i obowiązków sędziów Sądu [...]. Zgodnie z art. 47 § 1 i 2 ustawy o SN zapewnienie bezpłatnego zamieszkania w [...] sędziemu zamieszkującemu w innej miejscowości jest ustawowym obowiązkiem. Nie ma znaczenia, czy będzie to specjalnie wydzielona część budynku sądowego przeznaczona na potrzeby mieszkalne, czy też lokal mieszkalny położony poza budynkiem Sądu. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, realizacja tego obowiązku w sposób oczywisty mieści się w zakresie art. 60 ust. 1a ugn, mówiącym o "niezbędnych do realizacji zadań i celów statutowych potrzebach komórek organizacyjnych, w szczególności izb, wydziałów i oddziałów, wyszczególnionych w statutach lub regulaminach jednostek organizacyjnych". Naruszenie powołanych przepisów jest oczywiste i skutek jaki wywołuje jest nie do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, co wypełnia znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. 3. Skoro przedmiotowa nieruchomość lokalowa objęta jest zakresem art. 60 ugn, to po pierwsze trwały zarząd sprawowany przez Sąd [...] jest wykonywany bezpłatnie, a po drugie gospodaruje nim minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, zatem Prezydent [...] jako wykonujący zadania starosty, jak również Wojewoda [...], nie byli w ogóle uprawnieni do wydania decyzji w odniesieniu do tej nieruchomości w oparciu o art. 82, art. 83 i art. 89 ugn. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, wydane zostały zatem przez organy niewłaściwe w sprawie, co oznacza, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 Kpa). 4. Powyższe naruszenia czynią zbędnym odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi, ponieważ oznaczają one konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 119 pkt 1, art. 120 i art. 152 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.