II SA/Wa 2097/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Iwona Dąbrowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. G. i J. G. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r.; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżących D. G. i J. G. kwotę 364 (słownie: trzysta sześćdziesiąt cztery) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] września 2014 r., działając na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 61a § 1 Kpa oraz w związku z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) utrzymał w mocy swoje poprzedzające postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie skargi D.G. i D.G. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał co następuje: W dniu [...] czerwca 2013 r. do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych wpłynęła skarga D.G. i J.G. o "(...) usunięcie uchybień polegających na wynoszeniu dokumentów urzędowych, jak również akt sprawy z siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (...) oraz zbadanie legalności i prawidłowości zarządzenia nr [...] Prezesa SKO z dnia [...] stycznia 2008 r. (...)". W treści ww. skargi pełnomocnik skarżących zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P., iż cyt.: "(...) dokumenty urzędowe, w tym decyzje administracyjne są wynoszone przez funkcjonariuszy publicznych do domu. (...). Zarzucił również, iż bezpośrednio przełożony oskarżonych - Prezes, który jednocześnie pełni funkcję administratora danych osobowych zezwala na wynoszenie dokumentów urzędowych, czego potwierdzeniem jest m. in. zarządzenie nr [...]. (...) dokumenty dotyczące Spółki, w tym dokumenty, w których znajdowały się dane osobowe Skarżących wynoszone są do prywatnych domów urzędników, co powodowało, iż do tych dokumentów mogły mieć dostęp osoby nieuprawnione, w tym m. in. domownicy (...)". Ponadto pełnomocnik skarżących podniósł, iż (...) w dalszej kolejności skarżący wnoszą o wszczęcie z urzędu postępowania kontrolnego w zakresie zgodności przetwarzania danych osobowych z przepisami ustawy. (...). W ocenie skarżących obowiązujące w SKO w P. zarządzenie nr [...] regulujące dotyczące przetwarzanie danych jest rażąco sprzeczne z przepisami ustawy o ochronie danych osobowych oraz z aktami wykonawczymi (...)".Pismem z dnia [...] października 2013 r. skarżący powtórzyli ww. żądania. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. na podstawie art. 61a § 1 Kpa oraz art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie powyższej skargi. Po rozpatrzeniu zażalenia D.G. i J.G., postanowieniem z dnia z dnia [...] września 2014 r. organ podtrzymał prawidłowość wcześniejszego rozstrzygnięcia. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wskazał, iż prawidłowo zastosowano przepis art. 61a § 1 Kpa. W treści pisma z dnia [...] czerwca 2013 r., jak i pisma z dnia [...] października 2013 r., skarżący domagali się od organu w szczególności.: ""(...) usunięcie uchybień polegających na wynoszeniu dokumentów urzędowych, jak również akt sprawy z siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. (...) oraz zbadanie legalności i prawidłowości zarządzenia nr [...] Prezesa SKO z dnia [...] stycznia 2008 r. (...)". Jednocześnie nie podali żadnych innych okoliczności faktycznych wskazujących na to, iż poprzez wynoszenie dokumentów urzędowych zostało naruszone prawo do ochrony danych osobowych skarżących. Organ wskazał, iż na swoje zadania wynikające z art. 12 ustawy oraz podkreślił, iż przedmiotem żądania strony, chcącej zainicjować postępowanie przed Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych na skutek indywidualnej skargi dotyczącej naruszenia jej prawa do ochrony danych osobowych przez konkretny podmiot, może być wyłącznie żądanie podjęcia czynności przewidzianych w art. 18 ust. 1 ustawy. Nadto w swoich pismach skarżący wskazali m. in., iż pracownicy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wynosili dokumenty urzędowe do swoich miejsc zamieszkania i na tej podstawie sformułowali wniosek o ewentualnej możliwości udostępnienia ich danych osobowych osobom nieuprawnionym. Jednak nie wskazali bezpośrednio na fakt naruszenia ich prawa do ochrony danych osobowych, a w dalszej kolejności sformułowali m. in. wniosek o wszczęcie postępowania kontrolnego w zakresie zgodności przetwarzania danych osobowych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze z siedzibą w P. z przepisami ustawy. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie wskazali w jaki konkretnie sposób został naruszony ich interes prawny w postaci prawa do ochrony ich danych osobowych, Generalny Inspektor w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo uznał, iż w przedstawionej przez skarżących sprawie nie wystąpiła podmiotowa przesłanka wszczęcia postępowania, o której mowa w art. 28 Kpa. Organ podkreślił także, iż żaden przepis ustawy nie przyznaje Generalnemu Inspektorowi kompetencji w zakresie podejmowania rozstrzygnięć, których przedmiotem jest nakaz udostępniania czy nieudostępniania dokumentów. GIODO nie jest także organem kontrolującym ani nadzorującym prawidłowość stosowania prawa materialnego i procesowego w sprawach należących do właściwości innych organów, służb czy sądów, których orzeczenia podlegają ocenom w toku instancji czy inny sposób określony odpowiednimi procedurami. Organ poddał także w wątpliwość, czy z uwagi na treści zawarte w pismach skarżących, wolą skarżących było wniesienie skargi na działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w ich własnej sprawie w zakresie ochrony ich danych osobowych. Niemniej jednak organ już we wcześniejszym piśmie z dnia 5 września 2013 r. poinformował skarżących, iż jeżeli dostrzegli uchybienia w działalności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. to mogą o tym fakcie powiadomić organ nadzorczy, zgodnie z art. 3a ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.), którym jest Prezes Rady Ministrów. D.G. i J.G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe ostateczne rozstrzygniecie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych zarzucając mu: rażące naruszenie prawa procesowego, to jest treści przepisu art. 138 § 1 pkt 1 Kpa., mające istotny wpływ na wynik postępowania, a polegające na utrzymaniu postanowienia GIODO z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania; rażące naruszenie prawa procesowego, to jest treści przepisu art. 61a § 1 w zw. z art. 28 Kpa., mające istotny wpływ na wynik postępowania, a polegające na przyjęciu, że skarżący nie posiadają przymiotu strony postępowania administracyjnego; naruszenie prawa materialnego, to jest treści przepisu art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez nie wszczęcie postępowania pomimo wniosku skarżących; naruszenie prawa materialnego, to jest treści przepisu art. 12 ustawy o ochronie danych osobowych, poprzez błędne przyjęcie, iż organ nie posiada kompetencji do podjęcia działań mających na celu kontrolę zgodności przetwarzania danych osobowych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. Wskazując na powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego postanowienia i o zasadzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z treścią § 2 powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Natomiast stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Skarga jest zasadna. W piśmie inicjującym niniejszą sprawę z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący opisując działania pracowników Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. dotyczące dokumentów wskazali na dwa aspekty tej sprawy. Pierwszy, to żądanie zainteresowania się tą sprawą przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w trybie wszczęcia przez ten organ postępowania z urzędu, w celu zbadania ewentualnych nieprawidłowości w tym zakresie, w tym także zbadania zgodności z ustawa o ochronie danych osobowych treści zarządzenie nr [...] wydanego przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Powyższe żądania skarżący tłumaczyli interesem społecznym w prawidłowości operowania danymi osobowymi. Zatem ogólnie ten aspekt sprawy można określić jako działanie skarżących w zakresie poinformowania organu o dostrzeżonych nieprawidłowościach. Takie działanie informujące dany organ nie nadaje skarżącym przymiotu strony postępowania, które zostało by wszczęte przez organ. W zasadzie wraz z udzieleniem organowi danej informacji, rola skarżących kończy się. Nie przysługują im bowiem żadne prawa strony, ani uczestnika ewentualnego postępowania. To od oceny danej sprawy przez organ oraz od jego uprawnień, zawartych w przepisach prawa będzie zależało dalsze działanie organu. Ponieważ w powyższym aspekcie sprawy skarżący nie mają praw procesowych (art. 28 Kpa), organ trafnie, wskazując na treść art. 61a § 1 Kpa umorzył postępowanie, jednakże umorzenie takie powinno być zastosowane jedynie do wyżej wspomnianego aspektu sprawy, a nie do całego wniosku skarżących jak to uczyniono w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2013 r. i w zaskarżonym postanowieniu. Wskazać tu także należy, iż ocena czy interes społeczny wymagał w tym wyżej wskazanym zakresie działania Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z urzędu, czy też nie, wymyka się spod oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z tej prostej przyczyny, iż możliwości takiej nie zawiera konstrukcja skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Brak jest tu bowiem instytucji tak zwanej skargi w interesie publicznym, z którą mogli by wystąpić skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dostrzega, iż skarżący bardzo często w swoich pismach nadmiernie eksponowali wyżej wskazany społeczny aspekt sprawy (np. w zażaleniu), to jednakże w żadnym piśmie skarżący wprost nie oświadczyli, iż wycofują żądanie, co do naruszenia ich danych osobowych, czyli indywidualnej skargi, o której mowa w art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Drugi aspekt pisma skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r. został przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w ogóle pominięty. Dotyczy on wskazania na naruszenie danych osobowych D.G i J.G. – czyli skargi na naruszenie ochrony danych osobowych zainteresowanych. Wskazać w tej materii należy, iż jak wynika z dołączonych do pisma z dnia [...] czerwca 2013 r. załączników przed Sądem Rejonowym w P. II Wydział Karny toczyła się sprawa o sygnaturze akt [...] przeciwko kilku urzędnikom SKO w P. o popełnienie przez nich czynu opisanego w art. 231 § 1 Kk. Wyrokiem z dnia [...] stycznia 2013 r. Sąd umorzył postępowanie wskazując na art. 17 § 1 pkt 3 w zw. z art. 1 § 2 Kk. Jak wynika z wyroku, Sąd stwierdził działanie oskarżonych na szkodę D.G. i J.G. – wspólników Spółki Jawnej [...], jednakże nie zakwalifikował tych działań jako przestępstwa, z uwagi na społecznie niską szkodliwość czynu. Skarżący poza kserokopią powyższego wyroku, załączyli także kserokopie protokołów z rozprawy w niniejszej sprawie karnej na okoliczność nieprawidłowego obchodzenia się przez oskarżonych z danymi osobowymi D.G. i J.G. Załączyli także kserokopię artykułu z prasy lokalnej także potwierdzającej powyższe fakty oraz wspomniane wyżej zarządzenie nr [...] Prezesa SKO w P. Na stronie 2, czwarty akapit od dołu pisma z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżący zwracają uwagę organu, iż w postępowaniu karnym oskarżeni urzędnicy SKO w P. potwierdzili, iż dokumenty, w których znajdowały się dane osobowe skarżących były wynoszone do prywatnych domów urzędników, co powodowało, iż do tych dokumentów mogły mieć dostęp osoby nieuprawnione, w tym domownicy. Na następnej stronie skarżący wskazują na brak reakcji Prezesa SKO po ujawnieniu takich okoliczności w lokalnej prasie i dalej podnoszą, iż dane osobowe skarżących były narażone na ujawnienie przez niepowołane osoby. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych do powyższych aspektów w ogóle się nie odnosi, a jedynie stwierdza, iż skarżący nie wystąpili o ochronę ani nie domagali się ochrony ich własnych danych osobowych. W kontekście powyższych danych, zawartych w dokumentach sprawy, powyższe twierdzenie organu nie jest prawdziwe. Skarżący w piśmie inicjującym postępowanie wyraźnie wskazali na nie tylko społeczny aspekt sprawy (co zostało omówione wyżej) ale także na aspekt osobisty. Zatem wskazali na swój interes prawny polegający na prawie do żądania aby GIODO dokonało kontroli legalności przetwarzania przez pracowników SKO w P. danych osobowych skarżących poza siedzibą SKO, wynoszenia przez pracowników SKO dokumentów zawierających dane osobowe skarżących do miejsc zamieszkania tych pracowników. Interes ten wiąże się wprost z obowiązkami GIODO wskazanymi np. w art. 12, art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych. Nadto interes ten określony został wprost w przepisie art. 1 tej ustawy. Powyższe wskazuje, iż skarżący mają przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa postępowaniu w zakresie legalności przetwarzania ich danych osobowych, jako że sprawa ta wprost dotyczy ewentualnego naruszenia przetwarzania ich właśnie danych. W tym zakresie sprawa wymagała przynajmniej wstępnego wyjaśnienia przez organ. Dlatego organ powinien zwrócić się do skarżących w jakich konkretnie działaniach upatrują naruszenie ich danych osobowych, czy te działania nadal trwają oraz wystąpić do Prezesa SKO w P. o nadesłanie stosownych wyjaśnień, jak to na ogół Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych czyni w rozpatrywanych sprawach. Należało także dokonać oceny materiału znajdującego się w protokołach rozprawy karnej pod kątem zasad regulujących ochronę danych osobowych. Należało ocenić jaki wpływ ma na niniejszą sprawę wyrok Sądu karnego, który potwierdza winę skarżących co do popełnienia zarzucanego im czynu i w tym zakresie wiąże swoimi ustaleniami co do faktów inne organy, a także ocenić jak się ma przypisany oskarżonym tym wyrokiem czyn, do przedmiotu niniejszej sprawy, zainicjowanej wnioskiem skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r. Dopiero po uzyskaniu wyjaśnień oraz analizy przedstawionego materiału dowodowego zawartego w załącznikach do wniosku z dnia [...] czerwca 2013 r. (wyrok w sprawie karnej, protokoły z przesłuchań ze sprawy karnej) organ będzie mógł zając konkretne stanowisko w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, iż poza pismami składanymi przez skarżących oraz postanowieniami organu, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie powziął w niniejszej sprawie żadnych działań, nawet w celu wstępnego zbadania sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na obecnym etapie sprawy, bez dokonania powyższych czynności nie można zająć w niniejszej sprawie żadnego stanowiska, a tym bardziej wydać postanowienia w trybie art. 61a § 1 Kpa. Takie działanie organu naruszyło treść art. 7, art.8, z związku z art. 1, art. 12 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Z tych też powodów zaskarżone oraz je poprzedzające postanowienia musiały zostać uchylone. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych ponownie przystępując do rozpatrywania wniosku skarżących z dnia [...] czerwca 2013 r. powinien mieć na uwadze wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku, co do podjęcia i wykonania czynności niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy, a w zakresie kosztów postępowania – art. 200.