II SA/Gd 124/15
WyrokWSA w Gdańsku2015-06-17
Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Dorota Jadwiszczok, Katarzyna Krzysztofowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanej po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych została wydana prawidłowo, uwzględniając konieczność ustalenia stanu faktycznego dotyczącego zakresu i czasu wykonania robót?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że decyzja organu nadzoru budowlanego została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ organ nie ustalił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących wykonania instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej na poddaszu. W konsekwencji decyzję uchylono i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia z obowiązkiem uzupełnienia materiału dowodowego i uwzględnienia wcześniejszego prawomocnego wyroku sądu.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie robót budowlanych na poddaszu budynku mieszkalnego zgłoszonych przez B. K. i A. K. W toku postępowania stwierdzono odstępstwa od zgłoszenia i nakazano wstrzymanie robót oraz rozbiórkę części obiektu. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, jednak WSA w Gdańsku uchylił ją w części dotyczącej instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej, wskazując na brak dostatecznych ustaleń co do czasu ich wykonania i legalności. Sprawa wróciła do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 stycznia 2015 r. w części dotyczącej nakazu rozbiórki instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej oraz zasądził od organu na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Gross po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi B. K. i A. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 stycznia 2015 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidanie na rzecz skarżących B. K. i A. K. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomieniem z dnia 2 listopada 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych wykonywanych na poddaszu budynku mieszkalnego na działce nr [...], przy ul. S. w W., na podstawie zgłoszenia z dnia 20 maja 2010 r. złożonego do Starosty przez B. K. i A. K. Zgłoszenie dotyczyło robót budowlanych polegających na remoncie poddasza nieużytkowego poprzez: powiększenie istniejących otworów okiennych w elewacji frontowej i tylnej bez naruszania konstrukcji nadproża, zgodnie z załącznikiem graficznym, wymianę istniejących okien na PCV, wbudowanie okien dachowych typu Velux bez naruszania konstrukcji dachu i zmianę pokrycia dachowego z papy na blachodachówkę, bez zmiany konstrukcji dachu, które to zgłoszenie zostało przyjęte przez Starostę bez sprzeciwu.
W toku postępowania administracyjnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", nakazał B. K. i A. K. wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych realizowanych na poddaszu ww. budynku mieszkalnego przy ul. S. oraz nakazał przedłożenie w terminie 30 dni inwentaryzacji wykonywanych robót budowlanych wraz z oceną stanu technicznego wykonywanych robót i oceną ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w wyniku oględzin przeprowadzonych w dniu 8 września 2011 r. stwierdzono, iż przedmiotowe roboty są w trakcie realizacji i prowadzone są z odstępstwami od rysunków załączonych do ww. zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych.
W dniu 28 lutego 2012 r. do organu nadzoru budowlanego wpłynęła inwentaryzacja robót budowlanych, zaś decyzją z dnia 6 marca 2012 r. - działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na inwestorów obowiązek wykonania robót budowlanych określonych w przedłożonej inwentaryzacji w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem w terminie do dnia 31 sierpnia 2012 r.
Na skutek odwołania J. P., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 12 lipca 2012 r. - uchylił ww. decyzję organu pierwszej instancji z dnia 6 marca 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w sprawie winno toczyć się w trybie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, oraz że wydana decyzja nie określa zakresu wykonanych robót, nie określa jakie odstępstwa od ww. zgłoszenia zostały dokonane przez inwestorów, jak też w konsekwencji nie ustala, czy i jakie roboty winny być wykonane aby doprowadzić je do stanu zgodnego z prawem.
Na skutek kolejnych interwencji A. P. i J. P. podnoszących, że na strychu nadal są prowadzone roboty budowlane, w dniu 5 października 2012 r. sporządzony został protokół oględzin robót budowlanych realizowanych na poddaszu budynku mieszkalnego przez K. H. Organ pierwszej instancji
- postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. wstrzymał mu prowadzenie robót budowlanych oraz nakazał przedłożenie inwentaryzacji wykonanych robót wraz z oceną stanu technicznego, natomiast Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższe postanowienie w całości oraz umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania K. H. prowadzenia robót budowlanych. Organ odwoławczy stwierdził, że K. H. nie posiada żadnych uprawnień do nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, postępowanie naprawcze winno być zatem kontynuowane w stosunku do inwestorów B. i A. K.
Po stwierdzeniu, że roboty budowlane są nadal kontynuowane, mimo wydania postanowienia o ich wstrzymaniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 14 sierpnia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 50a ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, nakazał B. i A. K. rozbiórkę części obiektu budowlanego, to jest ścianek działowych i instalacji: elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej, wykonanych na przedmiotowym poddaszu.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji powołał się na postanowienie z dnia 31 stycznia 2012 r. - wstrzymujące B. i A. K. prowadzenie robót budowlanych. Podał, że w trakcie oględzin przeprowadzonych
w dniu 5 października 2012 r. stwierdził, że podczas realizacji robót polegających na remoncie poddasza na podstawie zgłoszenia dokonano następujących zmian: odstąpiono od powiększenia otworów okiennych poddasza, okna dachowe - zamiast zamontowania w połaci dachu, zostały zamontowane w płaszczyźnie skośnej do połaci dachu (z dodatkową obudową okien), zamiast zastosowania na pokrycie dachu blachodachówki zamiennie zastosowano styropapę. Ponadto wykonano roboty budowlane, które nie były przedmiotem zgłoszenia: wydzielono pomieszczenia za pomocą ścianek działowych, a także wykonano instalacje: elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną. Organ pierwszej instancji wskazał też, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż wydzielenie pomieszczeń i wykonanie ww. instalacji na poddaszu budynku mieszkalnego nastąpiło po wydaniu postanowienia o wstrzymaniu robót z dnia 31 stycznia 2012 r., bez wymaganego pozwolenia lub zgłoszenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. i J. P. stwierdzili, że nie kwestionują orzeczonej rozbiórki, lecz odwołanie uzasadniają tym, że decyzja nadal nie uwzględnia podnoszonego przez nich problemu nielegalnego przecięcia i podwyższenia dachu.
Odwołanie od tej samej decyzji wnieśli również B. i A. K. podnosząc, że roboty budowlane dotyczące instalacji elektrycznej, kanalizacyjnej i wodociągowej zostały wykonane podczas remontu w 2002 r. Stwierdzili też, że od dnia dostarczenia decyzji z dnia 6 marca 2012 r., która nakładała na właścicieli obowiązek wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, wstrzymanie robót z dnia 31 marca 2012 r. stało się nieaktualne. Ścianki działowe powstały po otrzymaniu decyzji z dnia 6 marca 2012 r., więc nie mogą być traktowane jako wykonane wbrew postanowieniu nakazującemu wstrzymanie robót budowlanych.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 26 września 2013 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", oraz na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że inwestor w odniesieniu do zgłoszenia odstąpił od wykonania pokrycia dachowego z blachodachówki i powiększył istniejące otwory okienne w elewacji budynku. Ponadto wykonane zostały dodatkowo roboty budowlane polegające na przebudowie poddasza na cele mieszkalne, które polegały na: wydzieleniu pomieszczeń ściankami działowymi, wykonaniu instalacji kanalizacyjnej, wodociągowej, elektrycznej i centralnego ogrzewania wraz z podejściami do urządzeń budowlanych. Odnośnie zakresu robót budowlanych wykonanych po wydaniu postanowienia z dnia 31 stycznia 2012 r. o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, organ drugiej instancji powołał się na złożoną przez skarżących w lutym 2012 r., w wykonaniu obowiązku nałożonego decyzją z dnia 6 marca 2012 r., inwentaryzację wykonanych robót budowlanych. Organ stwierdził, że z treści opracowanej inwentaryzacji wynika, iż dotychczas wykonane prace ograniczyły się do remontu dachu wraz z wbudowaniem okien oraz wymiany stolarki drewnianej na PCV. Powyższa inwentaryzacja, jak to ustalił organ odwoławczy, świadczy o tym, że roboty budowlane związane z wykonaniem instalacji i ścianek działowych na poddaszu (objęte zaskarżoną decyzją) wykonane zostały po otrzymaniu w dniu 1 lutego 2012 r. postanowienia z dnia 31 stycznia 2012 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. Również protokół z dnia 5 października 2012 r. sporządzony przy udziale odwołujących się i podpisany bez żadnych uwag świadczy o tym, że ścianki działowe i instalacje zostały wykonane już po wstrzymaniu robót.
Organ drugiej instancji - odnosząc się do treści odwołania B. i A. K. wskazał, że powoływana przez nich decyzja z dnia 6 marca 2012 r. została uchylona. Wykonywanie robót budowlanych (ścianek działowych) w okresie, gdy decyzja ta nie była ostateczna, gdyż wniesiono od niej odwołanie, stanowi samowolę budowlaną i obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki wykonanych w tym czasie robót na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na skutek skargi B. i A. K., wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 806/13, uchylił ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2013 r., nr [...].
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że niespornym jest, iż w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji - postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r., wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane, nakazał skarżącym wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych realizowanych na poddaszu budynku.
Sąd zważył, że przepis art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 ww. ustawy. Organy stwierdziły, że roboty budowlane są prowadzone z odstępstwami od dokonanego zgłoszenia. W takim przypadku podstawą dla legalizacji wykonanych robót stanowią przepisy art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane, które prawidłowo zostały wskazane przez organy nadzoru. Jednakże, odnosząc to ustalenie do rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że organy administracji nie ustaliły stanu faktycznego sprawy w sposób umożliwiający prawidłowe zastosowanie regulacji przewidzianych w powoływanym przepisie art. 50a pkt 2a ustawy – Prawo budowlane.
Zdaniem Sądu organ odwoławczy niedostatecznie wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Fakt wykonywania robót - mimo ich wstrzymania, winien być udokumentowany, nie może się opierać na prawdopodobieństwie naruszenia stosownego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Konieczne jest zatem wszechstronne i ostateczne ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Ustalenie tych okoliczności jest warunkiem umożliwiającym podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia.
Sąd uznał przy tym, że w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśnione zostało wykonanie ścianek działowych na poddaszu po doręczeniu skarżącym postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Prawidłowo organ drugiej instancji ustalił też, że wykonanie robót budowlanych - mimo tego, że decyzja z dnia 6 marca 2012 r. była nieprawomocna - powoduje, że roboty wykonane po wstrzymaniu prowadzenia robót są samowolą budowlaną, o ile podlegają regulacjom prawa budowlanego tzn. wymagają uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Zatem stanowisko skarżących, że w wyniku wydania nieprawomocnej decyzji z dnia 6 marca 2012 r. o nałożeniu obowiązków wykonania robót budowlanych, przestało obowiązywać postanowienie dotyczące wstrzymania robót, jest niezasadne.
Odnosząc się natomiast do pozostałego zakresu robót objętych decyzją wydaną na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane i dotyczących nakazania rozbiórki instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej, Sąd uznał, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. W szczególności organ nie rozpoznał w sposób dostateczny zarzutu skarżących, że instalacje te zostały wykonane wcześniej, przed rozpoczęciem robót objętych zgłoszeniem, oraz że skarżący posiadali pozwolenie na ich wykonanie. Zdaniem Sądu, organ nie ustalił, czy w rozpoznawanej sprawie doszło do przebudowy poddasza w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane poprzez wykonanie urządzeń technicznych związanych z poddaszem, zapewniających możliwość jego użytkowania, czy też tylko konserwacji tych urządzeń, czy też instalacje, o których mowa w postanowieniu, zostały wykonane ponownie. Koniecznym zatem jest ustalenie zakresu prac dotyczących ww. instalacji, o których mowa w zaskarżonej decyzji, wykonanych po wstrzymaniu robót. Sąd zaznaczył przy tym, że to skarżący
- dla rozpoznania powyższego zarzutu i oceny prawdziwości twierdzeń zawartych w skardze i odwołaniu, winni przedłożyć organowi powoływane pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych (instalacji) na poddaszu z uwagi na obowiązek inwestora przechowywania dokumentów dotyczących budowy oraz będącą w ich posiadaniu dokumentację, obrazującą czy i jaki zakres robót dotyczący instalacji został wykonany.
Sąd wskazał również na treść art. 52 ustawy – Prawo budowlane i wyjaśnił, że w sytuacji gdy inwestor (K. H.) nie miał o prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, prawidłowo organy - jako adresata decyzji - uznały właścicieli budynku.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego - decyzją z dnia 22 stycznia 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz
art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 sierpnia 2013 r. w części dotyczącej nakazu rozbiórki instalacji: elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej, wykonanych na poddaszu i w odniesieniu do tych instalacji stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane (pkt 1) oraz utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie (pkt 2).
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że działając na podstawie
art. 136 k.p.a. zlecił organowi I instancji uzupełnienie materiału dowodowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przekazał mu protokół z ustaleń faktycznych spisany przy udziale A. K. i K. H. A. P. i J. P. - mimo prawidłowego zawiadomienia - nie uczestniczyli w oględzinach. W protokole tym stwierdzono, że roboty budowlane, polegające na wydzieleniu na poddaszu pomieszczeń ściankami działowymi oraz wykonaniu instalacji: elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej, zostały wykonane w okresie pomiędzy 31 stycznia 2012 r. a 5 października 2012 r. W zakresie daty wykonanych robót uczestniczący w ustaleniach A. K. - właściciel budynku i K. H. - inwestor robót nie wnieśli żadnych uwag. Podczas oględzin nie przedłożyli także żadnego dowodu legalności wykonanych robót, tj. zgłoszenia zamiaru wykonania ww. robót do organu architektoniczno-budowlanego, ani pozwolenia na budowę, do okazania których zobowiązał Sąd w wyroku wydanym w tej sprawie.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że dla pozyskania dowodu legalności opisanym wyżej robót wystąpił do Starostwa Powiatowego z prośbą o udzielenie informacji, czy B. i A. K. zgłosili w 2002 r. lub w innych latach zamiar wykonania robót remontowych budynku lub remontu poddasza, a ponadto czy uzyskali pozwolenie na przebudowę poddasza tego budynku i przesłanie archiwalnych akt.
Pismem z dnia 29 października 2014 r. Starostwo Powiatowe poinformowało, że w archiwum Starostwa odnaleziono od 2002 r. niżej wymienione dokumenty związane z wykonywanymi robotami budowlanymi w budynku mieszkalnym na działce nr [...] w W.:
- zgłoszenie robót budowlanych z dnia 24 lipca 2002 r. polegające na wymianie ośmiu okien, wymianie tynków wewnątrz budynku, wymianie podłóg, wymianie wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej,
- pozwolenie na budowę z dnia 9 września 2002 r. zewnętrznej i wewnętrznej instalacji gazowej dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego,
- zgłoszenie robót budowlanych z dnia 13 lipca 2006 r. polegających na wymianie stolarki okiennej i drzwiowej w ramach istniejących otworów, odgrzybianiu ścian zewnętrznych i wewnętrznych oraz dociepleniu ścian budynku, izolacji przeciwwilgociowej fundamentów, izolacji i wymianie podłóg na parterze budynku,
- pozwolenie na budowę z dnia 28 lipca 2006 r. wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym,
- zgłoszenie robót budowlanych z dnia 20 maja 2010 r. polegających na remoncie poddasza nieużytkowego: powiększenie istniejących otworów okiennych w elewacji frontowej i tylnej bez naruszania konstrukcji nadproża , wymianie istniejących okien z PCV, wbudowaniu okien dachowych typu Velux bez naruszania konstrukcji dachu, zmianie pokrycia dachowego z papy na blachodachówkę bez zmiany konstrukcji dachu,
- zgłoszenie robót budowlanych z dnia 3 października 2013 r. polegających na utwardzeniu placu kostką, ułożeniu płyt ażurowych typu Meba na drodze wjazdowej i za domem oraz wykonaniu nawierzchni schodów przy furtce i ścieżki do domu z kostki, wykonaniu opaski wokół budynku z kostki i wymianie zardzewiałych rynien na budynku.
Dodatkowo, na wniosek organu odwoławczego, B. i A. K. przekazali mu wycofany z organu architektoniczno-budowlanego projekt architektoniczno-budowlany przebudowy i adaptacji poddasza nieużytkowego na cele mieszkalne opracowany w dniu 28 kwietnia 2008 r.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że Starostwo Powiatowe nie wydało pozwolenia na przebudowę poddasza, ale zgłoszenia zamiaru wykonania robót dotyczyły między innymi wymiany istniejącej wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej w budynku (zgłoszenie z dnia 24 lipca 2002 r.). Organ stwierdził też, że w projekcie architektoniczno-budowlanym przebudowy poddasza na cele mieszkalne z kwietnia 2008 r., przedłożonym przez inwestorów, w punkcie 5. dotyczącym rozwiązań techniczno-instalacyjnych do opisu inwestycji wraz z zagospodarowaniem, znajduje się zapis: "Dla poddasza poddanego przebudowie oraz adaptacji na cele mieszkalne przewiduje wykorzystanie istniejących instalacji wodnych, kanalizacyjnych oraz elektrycznych".
Zdaniem organu odwoławczego pozyskane dokumenty, tj. zgłoszenie robót budowlanych z dnia 24 lipca 2002 r. polegających m. in. na wymianie wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz projekt przebudowy poddasza na cele mieszkalne z dnia 28 kwietnia 2008 r. dają podstawę do uznania, że instalacje na poddaszu omawianego budynku objęte nakazem rozbiórki zostały wykonane przed wstrzymaniem robót budowlanych postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r.
Przytaczając zawartą w art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane definicję pojęcia przebudowy organ odwoławczy stwierdził, że wydzielenie z poddasza nieużytkowego pomieszczeń ściankami działowymi kartonowo - gipsowymi na ruszcie metalowym spowodowało zmianę parametrów użytkowych i technicznych nieużytkowanego poddasza w tym budynku, co daje podstawę do stwierdzenia, że w tym przypadku inwestor dokonał przebudowy poddasza w rozumieniu ww. przepisu (tj. bez zmiany kubatury, wysokości, długości i liczby kondygnacji), która wymagała pozwolenia na budowę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Prowadzenie zaś robót budowlanych, pomimo zakazu ich wykonywania, zainicjowało postępowanie wpadkowe oparte na treści art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Organ odwoławczy wskazał, że mając na względzie "ustalony powyżej stan faktyczno-prawny wykonanych robót", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej nakazu rozbiórki instalacji wykonanych na poddaszu budynku i w odniesieniu do tych instalacji stwierdził brak podstaw do zastosowania przepisów art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. Natomiast utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części.
Odnosząc się do treści odwołania A. i J. P. organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji będzie analizował kwestie związane z podniesieniem konstrukcji dachu po zakończeniu procedury wpadkowej wynikającej z art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Natomiast odnosząc się do treści odwołania B. i A. K. organ poinformował, że decyzja z dnia 6 marca 2012 r. została w trybie odwoławczym uchylona i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wykonywanie robót budowlanych (ścianek działowych) w okresie, gdy decyzja organu pierwszej instancji nie była ostateczna (wniesiono odwołanie), w sytuacji gdy roboty budowlane zostały wcześniej wstrzymane, stanowi samowolę budowlaną i obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki wykonanych w tym czasie robót na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
W skardze na powyższą decyzję B. K. i A. K. wnieśli o uchylenie punktu drugiego zawartego w niej rozstrzygnięcia, stwierdzając, że w ich ocenie decyzja została wydana pomijając prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 806/13 uchylający nakaz rozbiórki ścianek działowych. Zaznaczyli, że w wyroku tym wskazano, że w rozpatrywanej sprawie w sposób dostateczny wyjaśnione zostało wykonanie ścianek działowych na poddaszu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że w wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał, że w sposób prawidłowy wyjaśnione zostało przez organ nadzoru budowlanego wykonanie ścianek działowych na poddaszu po doręczeniu stronie postanowienia o wstrzymaniu robót.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, polega zatem na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika zaś, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – dalej jako "ustawa – Prawo budowlane", zgodnie z którym właściwy organ - w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem, którym mowa w art. 50 ust. 1 cyt. ustawy, nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Rzeczą organów rozpatrujących przedmiotową sprawę było zatem ustalenie, jakie roboty budowlane były prowadzone na poddaszu przedmiotowego budynku w okresie po doręczeniu stronom w dniu 1 lutego 2012 r. postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2012 r. o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Rozpatrując ponownie sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, a także organ, którego działalność była przedmiotem zaskarżenia, związani są zatem nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd, który poprzednio rozpoznawał sprawę, ale również wyrażonymi w orzeczeniu tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami co do dalszego postępowania (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 161/08, Baza Orzeczeń LEX nr 393265). Przy czym ocena prawna, o jakiej mowa powyżej, dotyczyć może nie tylko wykładni prawa materialnego, ale także braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1177/97, Baza Orzeczeń LEX 47301).
Zawarte w art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzenie, że: "ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza zatem, że ilekroć dana sprawa ponownie jest przedmiotem rozpoznania przez sąd, jest on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II OSK 427/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 r., sygn. akt III RN 130/97, OSNAPiUS z 1999 r., nr 1, poz. 2 z aprobującą glosą B. Adamiak, OSP z 1999 r., nr 5, poz. 101). Przez "ocenę prawną" rozumie się przy tym wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawa oraz sposobu ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt II OSK 427/09 oraz we wskazanym w tym orzeczeniu wyroku z dnia 22 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 527/97, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W powoływanym powyżej wyroku z dnia 8 października 2009 roku, sygn. akt II OSK 427/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "(...) obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracyjnym i na sądzie może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku pierwotnego w drodze rewizji nadzwyczajnej (...)".
W związku z powyższym wskazać należy, że przedmiotowa sprawa była już rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który prawomocnym wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 806/13, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 września 2013 r., utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 sierpnia 2013 r., na mocy której organ pierwszej instancji nakazał skarżącym rozbiórkę części przedmiotowego obiektu budowlanego, to jest rozbiórkę ścianek działowych i instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej wykonanych na poddaszu tego budynku.
Zgodnie z omówionym powyżej przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dokonując badania legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, Sąd miał zatem obowiązek dostosowania się do oceny prawnej, wyrażonej w tym wyroku, którego strony nie zaskarżyły i który jest prawomocny.
W wyroku z 9 kwietnia 2014 r. Sąd - uchylając decyzję organu odwoławczego z dnia 26 września 2013 r., uznał, że nie zostały wyjaśnione istotne dla sprawy okoliczności, dające podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast prawidłowo organy - jako adresata decyzji - wskazały właścicieli przedmiotowego budynku, to jest skarżących B. i A. K. W ocenie Sądu, w związku z tym, iż organy stwierdziły, że roboty budowlane w przedmiotowym budynku były prowadzone z odstępstwami od dokonanego zgłoszenia, to prawidłowo uznały, że podstawą dla legalizacji wykonanych robót stanowią przepisy art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane. Organy nie ustaliły jednak stanu faktycznego sprawy w sposób umożliwiający prawidłowe zastosowanie regulacji przewidzianych w art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane. W szczególności, organ odwoławczy - z naruszeniem art. 7 i art. 80 k.p.a. - niedostatecznie wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy. Fakt wykonywania robót mimo ich wstrzymania, winien być – zdaniem Sądu - udokumentowany oraz konieczne jest wszechstronne i ostateczne ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Z wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. wynika nadto, że Sąd uznał, iż w toku postępowania prawidłowo ustalone i wyjaśnione zostało, iż po doręczeniu skarżącym postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych wykonane zostały ścianki działowe na poddaszu. Wbrew zatem twierdzeniom zawartym w rozpoznawanej obecnie skardze B. i A. K., powyższy wyrok z dnia 9 kwietnia 2014 r. nie stanowił "uchylenia nakazu rozbiórki ścianek działowych". Sąd w tymże wyroku jednoznacznie przesądził, że wykonanie ścianek działowych po wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych stanowi samowolę budowlaną, o ile podlega regulacjom prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu obecnie rozpoznającego niniejszą sprawę, organ odwoławczy, kierując się oceną prawną kwestii wykonania ścianek działowych na poddaszu przedmiotowego budynku zawartą w ww. wyroku, prawidłowo uznał, że podlegają one nakazowi rozbiórki i w konsekwencji prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, iż wydzielenie z poddasza nieużytkowego pomieszczeń ściankami działowymi (wraz z pozostałymi robotami budowlanymi wykonanymi na tym poddaszu) stanowiło przebudowę, która wymagała pozwolenia na budowę właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej. Ustalenie to znajduje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz zgodne jest z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa materialnego.
Z art. 3 pkt 7 ustawy - Prawo budowlane wynika, że przez roboty budowlane rozumie się budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.
Zgodnie zaś z art. 3 pkt 7a ustawy - Prawo budowlane, przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.
W doktrynie wskazuje się, że przebudowa oznacza zmianę układu funkcjonalnego istniejącego obiektu budowlanego mogącego dotyczyć zarówno elementów konstrukcyjnych jak i wypełniających np. związaną ze zmianą sposobu użytkowania obiektu (por. Z. Niewiadomski, Prawo budowlane, Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2007, str. 537)
Z materiału dowodowego sprawy wynika, że celem prowadzonych przez inwestorów robót budowlanych w obrębie (dotąd nieużytkowego) poddasza przedmiotowego budynku jest – w ich całokształcie - zmiana sposobu jego użytkowania z nieużytkowego na mieszkalne. Wskazuje na to zakres prac wykonanych przez inwestorów na poddaszu, ustalony w trakcie oględzin w dniach 5 października 2012 r. i 30 listopada 2012 r., a obejmujący m. in.: wymianę elementów więźby na nowe elementy, ocieplenie połaci dachowych, wbudowanie w połać dachową czterech okien połaciowych, wymianę okien poddasza na nowe PCV, wydzielenie pomieszczeń ściankami działowymi, ułożenie płytek ceramicznych na schodach i korytarzu poddasza, pomalowanie ścian, obudowanie elementów więźby dachowej, ułożenie wykładzin podłogowych, zamontowanie drzwi wewnętrznych oraz grzejników.
Zakres opisanych prac, jak również sporządzona w trakcie ww. oględzin dokumentacja zdjęciowa, jednoznacznie pozwalają stwierdzić, jak uczyniły to organy, że celem prowadzonych prac jest przystosowanie dotychczas nieużytkowego poddasza budynku do celów mieszkalnych. W protokole oględzin z dnia 5 października 2012 r. stwierdzono, że realizowane roboty mają związek ze zmianą sposobu użytkowania: dotychczasowe poddasze nieużytkowe przebudowywane jest na pomieszczenia mieszkalne. Protokół podpisany został bez uwag m.in. przez skarżącego A. K.
Dodatkowo w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 17 września 2014 r. (w trybie art. 136 k.p.a.) stwierdzono, że zrealizowane roboty budowlane spowodowały zmianę parametrów użytkowych i technicznych istniejącego poddasza nieużytkowego oraz że inwestor dokonał przebudowy poddasza bez wymaganego pozwolenia na budowę. Protokół został podpisany bez uwag przez inwestora A. K.
Z powyższego wynika, że na skutek realizowanych robót budowlanych nastąpiła zmiana sposobu użytkowania samodzielnej części przedmiotowego budynku, stanowiącej jego poddasze, z poddasza nieużytkowego na mieszkalne. Oznacza to, że wykonane roboty budowlane doprowadziły do zmiany parametrów użytkowych poddasza budynku. Spełniają zatem definicję przebudowy zawartą w art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane. Konsekwencją takiej kwalifikacji robót budowlanych jest zaliczenie robót budowlanych, polegających na wykonaniu ścianek działowych na poddaszu przedmiotowego budynku, do wymagających uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. W odniesieniu do robót budowlanych polegających na przebudowie części budynku przepisy ustawy – Prawo budowlane nie przewidują zwolnienia z wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Wykonanie powyższych ścianek działowych, w świetle całokształtu realizowanej przez inwestorów inwestycji, wymagało zatem pozwolenia na budowę, a jego brak uzasadniał nakaz ich rozbiórki, jako wykonanych samowolnie po dacie doręczenia inwestorom postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych, na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
Wyjaśnić przy tym należy, że w ocenie Sądu, postępowanie uregulowane
w ww. przepisie ma charakter incydentalny w stosunku do postępowania naprawczego prowadzonego na podstawie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane. Obejmuje ono bowiem co do zasady pewien wyodrębniony czasowo zakres robót budowlanych wykonanych po wstrzymaniu ich prowadzenia na podstawie art. 50 tej ustawy. Jednakże dla oceny rodzaju wykonanych w tym czasie prac i zakwalifikowania ich do określonej metody reglamentacji prawnobudowlanej, nie można abstrahować od całokształtu wykonywanych prac, a zatem również tych, które inwestor rzeczywiście zrealizował do czasu wydania i doręczenia postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Dopiero bowiem pełna ocena stanu faktycznego realizowanej inwestycji pozwala na właściwą kwalifikację robót wykonywanych w warunkach określonych w art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
W odniesieniu do pozostałego zakresu robót, objętych zaskarżoną decyzją, polegających na wykonaniu instalacji elektrycznej, wodociągowej i kanalizacyjnej Sąd uznał, że organ odwoławczy z naruszeniem art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nadal nie dokonał prawidłowych ustaleń w celu wyjaśnienia, w jakim czasie zostały one zrealizowane. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. uznał sprawę za niedostatecznie wyjaśnioną, w szczególności w odniesieniu do zarzutu skarżących, że instalacje zostały wykonane przed rozpoczęciem robót objętych zgłoszeniem oraz że posiadali oni pozwolenia na ich wykonanie, a ponadto w odniesieniu do prawidłowego zakwalifikowania wykonania ww. instalacji czy to jako przebudowy poddasza w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane poprzez wykonanie urządzeń technicznych związanych z poddaszem, zapewniających możliwość jego użytkowania, czy to tylko konserwacji tych urządzeń, czy to wreszcie ich ponownego wykonania. Sąd uznał w konsekwencji za konieczne ustalenie zakresu prac dotyczących ww. instalacji wykonanych po wstrzymaniu robót.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została bez zgromadzenia materiału dowodowego wystarczającego dla zrealizowania wskazań zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 kwietnia 2014 r., a tym samym dla prawidłowego ustalenia, czy wykonanie na poddaszu przedmiotowego budynku ww. instalacji winno być objęte, czy też nie, nakazem rozbiórki na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane.
W toku oględzin przeprowadzonych w dniu 17 września 2014 r., zleconych w trybie art. 136 k.p.a. przez organ odwoławczy, organ pierwszej instancji ustalił, potwierdzając dotąd poczynione ustalania w sprawie, że zarówno roboty budowlane polegające na wykonaniu ścianek działowych, jak i wykonaniu instalacji na poddaszu przedmiotowego budynku, zostały zrealizowane w okresie pomiędzy 31 stycznia 2012 r. a 5 października 2012 r. Protokół oględzin przeprowadzonych w tym dniu został podpisany bez uwag przez skarżącego A. K. Organ odwoławczy do tych oględzin się nie odniósł, natomiast odmiennie ustalił, zdaniem Sądu co najmniej przedwcześnie, że instalacje na poddaszu omawianego budynku objęte nakazem rozbiórki zostały wykonane przed wstrzymaniem robót budowlanych postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2012 r. W ocenie Sądu za takim ustaleniem nie przemawia jedynie dokonane przez organ odwoławczy powołanie się na dokumenty w postaci zgłoszenia robót budowlanych z dnia 24 lipca 2002 r. oraz wycofanego przez inwestorów z organu architektoniczno – budowlanego projektu przebudowy poddasza na cele mieszkalne z dnia 28 kwietnia 2008 r. Należy podkreślić, że ustalenia mające na celu wykazanie, czy spełnione zostały przesłanki nakazu rozbiórki z art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, powinny bowiem polegać przede wszystkim na wyjaśnieniu zakresu rzeczywiście zrealizowanych robót budowlanych na poddaszu przedmiotowego budynku po dacie doręczenia postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. Oznacza to również konieczność szczegółowego ustalenia, jaki jest przebieg ww. instalacji, to jest w którym miejscu zostały one położone. Dopiero bowiem po tym ustaleniu, oraz dokładnym przeanalizowaniu dokumentów załączonych do wskazywanego przez organ odwoławczy zgłoszenia, organ II instancji mógłby ustalić, czy przedmiotowe instalacje stanowią roboty budowlane objęte treścią tego zgłoszenia lub innych dokumentów wskazanych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie ustalił tych kwestii, na skutek czego z dokumentacji uznanej przez organ odwoławczy za miarodajną nie sposób wywnioskować, czy dotyczy ona rzeczywiście zrealizowanych instalacji, których wykonanie stwierdzono w toku przedmiotowego postępowania. Ponadto organ odwoławczy - powołując się na zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia 24 lipca 2002 r., przeoczył, że (jak sam wskazał) dotyczyło ono jedynie wymiany wewnętrznej instalacji wodno-kanalizacyjnej, podczas gdy w sprawie chodzi także o instalację elektryczną. Rozbieżności w tym zakresie organ nie wyjaśnił. Wycofany przez inwestorów projekt przebudowy poddasza z dnia 28 kwietnia 2008 r. również nie dawał podstaw do stwierdzenia, że instalacje elektryczne oraz wodno-kanalizacyjne, istniejące według autora projektu na poddaszu przedmiotowego budynku są tymi samymi instalacjami, których istnienie stwierdzono w toku postępowania będącego przedmiotem sprawy. Nie stanowi on bowiem nawet dowodu na to, że takie instalacje rzeczywiście tam istniały. Materiał dowodowy dotychczas zgromadzony przez organ odwoławczy nie dawał zatem podstaw do ustalenia, że instalacje: elektryczna, wodociągowa i kanalizacyjna, zostały wykonane przed datą doręczenia inwestorom postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 stycznia 2012 r. o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych prowadzonych na poddaszu przedmiotowego budynku. Ponadto organ odwoławczy, na skutek dowolnego ustalenia wykonania instalacji przed wstrzymaniem robót budowlanych, odstąpił od poczynienia ustaleń w zakresie kwalifikacji tych robót zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku tutejszego Sądu z dnia 9 kwietnia 2014 r., w szczególności w odniesieniu do definicji przebudowy zawartej w art. 3 pkt 7a ustawy – Prawo budowlane.
Powyższe pozwala stwierdzić, że w sprawie – poza naruszeniem art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - doszło do naruszenia
art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej, wynikającą z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), a następnie ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy nie tylko nie zebrał i nie rozważył materiału dowodowego w sposób kompletny i rzetelny, lecz także przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Weryfikacja materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy nosi bowiem w ocenie Sądu znamiona arbitralności, a motywy rozstrzygnięcia nie zostały wyczerpująco oraz przekonująco wyjaśnione przez organ odwoławczy. Wskazane uchybienia mają przy tym istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem dopiero prawidłowe ustalenia, co do daty wykonania instalacji na poddaszu przedmiotowego budynku, pozwolą na właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego, to jest art. 50a pkt 2 ustawy – Prawo budowlane, a jednocześnie na pełną realizację wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. Dlatego też zaskarżoną decyzję należało wyeliminować z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że z uwagi na opisane powyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku
z art. 202 § 2 i art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od organu solidarnie na rzecz skarżących kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (wpisu sądowego od skargi).
Uchylenie zaskarżonej decyzji skutkuje powrotem postępowania w niniejszej sprawie do etapu postępowania przed organem drugiej instancji, w toku którego organ ten będzie zobowiązany dokonać dokładnych i wyczerpujących ustaleń faktycznych w celu uzupełnienia materiału dowodowego we wskazanym przez Sąd zakresie, z uwzględnieniem treści art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło