IV SA/Wa 219/15
WyrokWSA w Warszawie2015-06-19
Skład orzekający: Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Aneta Dąbrowska, Anita Wielopolska-Fonfara
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada do Spraw Uchodźców była zobowiązana do rozpatrzenia w odwołaniu także kwestii udzielenia zgody na pobyt tolerowany oraz czy jej zaniechanie stanowi podstawę do uchylenia decyzji odmownej w sprawie nadania statusu uchodźcy?Ratio decidendi
Rada do Spraw Uchodźców, rozpatrując odwołanie od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydanej przed 1 maja 2014 r., była zobowiązana do ponownego rozpoznania całej sprawy, w tym do rozważenia zasadności udzielenia pobytu tolerowanego. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
V. N. wraz z rodziną złożył wniosek o nadanie statusu uchodźcy w Polsce, który został odmówiony przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił niewłaściwą ocenę dowodów, brak rozpatrzenia wniosku o pobyt tolerowany oraz błędną ocenę ryzyka prześladowań w kraju pochodzenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Rady do Spraw Uchodźców i stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi V. N. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].11.2014 r., nr [...], Rada do Spraw Uchodźców (zwana dalej Radą), po rozpatrzeniu odwołania V.N. (zwanego dalej skarżącym) od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (zwanego dalej Szefem Urzędu) z dnia [...].04.2014 r. – utrzymała tę decyzję w mocy.
Szef Urzędu w swym zaskarżonym rozstrzygnięciu: 1. odmówił nadania statusu uchodźcy;
2. odmówił udzielenia ochrony uzupełniającej;
3. postanowił wydalić cudzoziemców z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.
Niniejsza decyzja, poza skarżącym, objęła również:
• M. A., ur. [...] listopada 1979 r.,
• K. N., ur. [...] lutego 2011 r.,
• T. N., ur. [...] lipca 2004 r.,
• R. N., ur. [...] kwietnia 2002 r.,
• E. N., ur. [...] marca 2000 r.,
• S. N., ur. [...] stycznia 2006 r.,
• M. N., ur. [...] listopada 2012 r.
Organ I. instancji ustalił, że V. N. jest żonaty, ma wykształcenie średnie, w kraju pochodzenia od 1973 r. do września 2013 r. zamieszkiwał we wsi [...], w Republice [...], był bezrobotny. Oświadczył, że wraz z małżonką są zdrowi, nie cierpią na choroby przewlekłe, są pełnosprawni. Wskazał, że jego małoletnie dzieci, które objęte są jego wnioskiem uchodźczym, są zdrowe. Aplikant posługiwał się paszportem zagranicznym wydanym w sierpniu 2013 r. oraz paszportem wewnętrznym z maja 2004 r. wydanym przez Oddział Spraw Wewnętrznych [...] Rejonu, w [...] Republice, w którym znajduje się potwierdzenie zameldowania we wsi [...], w Republice [...].
V. N. oświadczył, iż w kraju pochodzenia nie brał zbrojnego udziału w działaniach wojennych. Nie był nigdy zatrzymany, aresztowany, ani skazany wyrokiem sądu. Wskazał, iż był poddany przemocy: Bito mnie i grożono wielokrotnie. Pytano o ludzi, z którymi pracowałem (akta, str. 20).
Przez ostatnie 10 lat zamieszkiwał w [...]. W latach 1998 r.-1999 r. pracował w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (gdzie zajmował się kontrolą zgłoszeń dotyczących naruszeń, doprowadzaniem przestępców na przesłuchania i do sądu, oraz łagodzeniem buntu w więzieniach i łapaniem uciekinierów). Od końca 2011 r. do września 2012 r. pracował na budowach w [...], w [...]. Przed wyjazdem z kraju pochodzenia był bezrobotny. Wskazał, że w latach 2001-2003 i w 2007 r. był wielokrotnie zatrzymany przez federalnych: pytali, czy walczyłem [...] oraz o kontakty [...] wyjaśniałem, że nie walczyłem tylko pracowałem w strukturach [...] [...] straszył i mnie strzelając do mnie, jedna z kul zraniła mnie w nogę [...]
Później 2-3 lata było spokojnie [...] W 2007 r. znowu to samo, znowu o to pytali, czy znam kogoś, kto ze mną pracował, a teraz walczy. Bili mnie. Trzymali około czterech dni w [...], nie wiem gdzie, bo zawieźli z workiem na głowie. Tak samo potem wypuszczali. Później już był spokój-(akta., str. 39).
Z zeznań V. N. wynika – jak podkreślił Szef Urzędu - iż podstawowym powodem, w związku z którym zdecydował się na opuszczenie kraju pochodzenia, w 2013 r., były obawy o własne bezpieczeństwo związane z rutynowymi kontrolami jego osoby, jakim był poddawany w [...] i w [...]: [...] zatrzymało mnie na ulicy, kazali pokazać paszport, zaprowadzili na komisariat, zdjęli odciski palców, mówili, że podobny jestem do terrorysty [...] W [...] około 7 razy pobierali mi odciski palów, robili osobistą kontrolą, pytali o rany. Musiałem się tłumaczyć. [...] Jeśli by mnie zabito w czasie jakiegoś zatrzymania, to dzieci pozostałyby bez ojca. Mogliby mnie chcieć zatrzymać i zabić po to, żeby osiągnąć dobry wynik, jeśli nie powiedziałbym, z kim pracowałem w strukturach - (akta, str. 38-39).
Szef Urzędu rozpatrując niniejszą sprawę stwierdził, że nie w wypadku cudzoziemca nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających jego obawy przed indywidualnym prześladowaniem w rozumieniu ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Wnioskodawca, w ocenie organu I. instancji, nie wykazał w wystarczająco przekonywujący sposób uzasadnionej - w sposób zobiektywizowany- obawy przed prześladowaniem. Nie zmienia tej oceny przywołanie przez niego okoliczności uczestnictwa w I kampanii wojennej (styczeń 1995 r.-sierpień 1995), rocznej pracy w [...] (1998-1999) oraz zatrzymań i poddania go przemocy podczas przesłuchań w latach 2001- 2003 i w 2007 r. Należy podkreślić, że udział Zainteresowanego w szturmie [...], krótkotrwała praca w [...] i zatrzymania jego osoby w latach 2001-2003 oraz w roku 2007 są istotnie oddalone w czasie od momentu wyjazdu Wnioskodawcy z kraju pochodzenia (w 2013 r.) i nie mogą być uznane za bezpośredni powód tego wyjazdu. Aplikant nie wskazał, żeby kiedykolwiek później był poddawany przemocy. Tak więc powyższe wydarzenia nie kształtowały w sposób istotny jego sytuacji bezpieczeństwa w ostatnich latach.
Kontrole jakim był poddawany w kraju pochodzenia miały charakter incydentalny i krótkotrwały. Stanowiły element działania operacyjnego.
Organ uznał, że cudzoziemiec wyjechał z kraju pochodzenia z innych przyczyn, niż prześladowanie i również dlatego nie jest on uchodźcą w rozumieniu cyt. ustawy. Mając na względzie, iż małżonka cudzoziemca nie miała własnych, odrębnych od cudzoziemca problemów w kraju pochodzenia, organ I. instancji uznał, iż ona również nie jest zagrożona prześladowaniem. Wobec tego, zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy, odmówił im nadania statusu uchodźcy. Stwierdził także, iż w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, nie istnieje ryzyko orzeczenia wobec cudzoziemca kary śmierci lub wykonania egzekucji, gdyż Sąd Konstytucyjny [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r., wprowadził bezterminowe moratorium na orzekanie i wykonywanie kary śmierci, które będzie obowiązywać aż do momentu zniesienia kary śmierci w drodze ustawowej. Ponadto Cudzoziemiec nie zgłaszał obaw przed orzeczeniem wobec niego kary śmierci. Brak jest również podstaw, aby sądzić, iż w razie powrotu W/wym. do kraju pochodzenia, wystąpi w stosunku do jego osoby rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy poprzez stosowanie tortur, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. V. N. nie był nigdy aresztowany, sądzony. Wskazał, iż w latach 2001-2003 oraz w 2007 r. był poddany przemocy podczas przesłuchań, jednakże pomiędzy w/wym. zdarzeniami, a wyjazdem Aplikanta z kraju pochodzenia w kwietniu 2013r. brak jest związku przyczynowo - skutkowego.
Ponadto, nie jest on osobą poszukiwaną przez władze rosyjskie ani nie stanowi obiektu ich zainteresowania, więc nic nie wskazuje na to, aby w przyszłości miał zostać poddany takiemu nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu.
Małżonka cudzoziemca wraz z małoletnimi dziećmi również nie doświadczyła zdarzeń o charakterze nieludzkiego lub poniżającego traktowania.
Opisując aktualną sytuację w kraju pochodzenia cudzoziemca powołał się na aktualne informacje opracowane w latach 2013 – 2014. Konkludując stwierdził, że zastosowanie ma przepis art. 20 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy, w oparciu o który należy odmówić cudzoziemcom udzielenia ochrony uzupełniającej. Zgodnie z art. 97 ust. 1 pkt 1 i la cytowanej ustawy cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,, jeżeli jego wydalenie:
1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 i 285, z 1995 r. Nr 36, poz. 175, 176 i 177, z 1998 r. Nr 147, poz. 962 oraz z 2002 r. Nr 127, poz. 1084);
1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz 11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu.
W ocenie organu I. instancji, V. N. istnienia którejkolwiek spośród ww. przesłanek nie wykazał, a powody którymi motywował swój wyjazd z [...], nie mogą zostać zakwalifikowane jako zasadna podstawa do udzielenia mu zgody na pobyt tolerowany.
W ocenie Szefa Urzędu, cudzoziemiec nie przedstawił jakiegokolwiek wiarygodnego dowodu na to, że na terytorium [...] władze państwowe lub inne podmioty określone w art. 16 ust. 1 pkt 2-3 cyt. ustawy podejmowały działania krzywdzące wobec niego lub osób mu najbliższych, które miałyby związek z obecnym wyjazdem z [...].
Zdaniem organu I. instancji, brak jest przesłanek uzasadniających twierdzenie, że w przypadku wydalenia cudzoziemca do [...], zagrożone będzie którekolwiek z jego praw wymienionych w art. 97 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy. Z całokształtu sprawy nie wynika również, by stan zdrowia cudzoziemca, bądź jego małżonki uniemożliwiał wydalenie ich z terytorium RP. Z analizy całokształtu sprawy, zdaniem Szefa Urzędu, nie wynika również, aby jego wydalenie z terytorium RP mogło spowodować naruszenie prawa do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji Rzymskiej o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, bowiem niniejsza decyzja obejmuje także żonę aplikanta i małoletnie dzieci. Aplikant we wniosku uchodźczym wskazał, iż jego dzieci są zdrowe. Na terytorium RP przebywają od września 2013 r. Trudno uznać, iż jest to czas wystarczający do zaistnienia na tyle silnych związków społecznych czy edukacyjnych z RP, iż ich powrót do kraju pochodzenia stanowić może naruszenie ich rozwoju psychofizycznego.
Zdaniem Szefa Urzędu, wydalenie Wnioskodawcy wraz z jego małoletnimi dziećmi, nie narusza praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11), w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu którejkolwiek z osób objętych działaniem tej konwencji.
Na skutek odwołania cudzoziemca, wraz z pismem go uzupełniającym, od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].04.2014 r.
1. o odmowie nadania statusu uchodźcy,
2. o odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej,
Rada do Spraw Uchodźców utrzymała tę decyzje w mocy, podając, że dodatkowo odnosi się ona do najmłodszych dzieci cudzoziemca
- M. N., ur. [...].11.2012 r.,
- S. N., ur. [...].07.2014 r.
Ustosunkowując się do oświadczeń złożonych przez cudzoziemca w toku postępowania, Rada stwierdziła, iż nie wykazał on wiarygodnych faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej. Pojęcie uzasadnionej obawy mieści w sobie założenie, że okoliczności sprawy są wiarygodne. Tymczasem strona nie była w stanie w sposób logiczny i spójny przedstawić swojej historii. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wyłonił się wewnętrznie zgodny obraz, na podstawie którego można by racjonalnie przyjąć istnienie podstaw do nadania mu statusu uchodźcy.
Zdaniem Rady, zeznania strony dotyczące zatrzymania go, są ogólnikowe. Cudzoziemiec nie podał nawet dokładniejszych dat najść, mimo ich zasadniczego dla sprawy znaczenia. Bez trudu otrzymał paszport. Składając wniosek o nadanie statusu uchodźcy jednoznacznie oświadczył, że nie było przeciwko niemu prowadzone postępowanie sądowe, że nie był skazany wyrokiem. Opis rzekomo zadawanych mu tortur, ma niewiele wspólnego ze znanymi Radzie opisami tortur, zawartymi w zeznaniach wielu obywateli [...], narodowości [...].
Rada uznała zarzuty odwołania za całkowicie bezpodstawne. W uzasadnieniu skargi mimo ilości podniesionych w skardze zarzutów, brak jest faktycznie ich uzasadnienia. Strona ograniczyła się do ogólników.
Zdaniem Rady, postępowanie w sprawie prowadzone było właściwie, w oparciu o dostępne możliwości ustalenia stanu faktycznego i odpowiednio zastosowane przepisy zarówno prawa materialnego, jak też postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do nadesłanych przez cudzoziemca pism, mających uzasadniać wniosek i podniesione w nim okoliczności dotyczące stanu zdrowia małoletniej córki –S. N. – Rada stwierdziła, że stan zdrowia i deklarowana chęć życia w Polsce nie są przesłankami do nadania statusu uchodźcy.
We wniesionej skardze cudzoziemiec działając w imieniu własnym, swej żony i małoletnich dzieci zarzucił zaskarżonej decyzji:
a) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
■ art. 7 w zw. z art. 15 oraz art. 77 § 1 K.p.a.), tzn. zasady dążenia do prawdy materialnej w postępowaniu administracyjnym poprzez wydanie decyzji wyłącznie na wybiórczo potraktowanym materiale dowodowym i brak odniesienia się do argumentów zawartych w odwołaniu,
■ art. 80 K.p.a., tzn. zasady swobodnej - nie zaś dowolnej - oceny dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, poprzez dowolne uznanie, że materiał zebrany w sprawie świadczy o niewiarygodności skarżącego
■ art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom (w szczególności zeznaniom skarżącego) odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,
■ art. 6 K.p.a. w związku z art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 513 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach – (Dz. U. z 2013 r., oz. 1650) poprzez nieorzeczeniu w decyzji organu II. instancji o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany,
b) naruszenie przepisów prawa materialnego, ti.:
■ art. 13 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. Poz. 680 ze zm. - dalej: u.u.c.o.), poprzez odmowę uznania, że okoliczności sprawy (przede wszystkim represje stosowane wobec mnie] wskazują, że posiadam uzasadnioną obawę przed prześladowaniem w kraju pochodzenia,
■ art. 97 ust. 1 pkt 1 u.u.c.o. - wyłącznie przez organ I. instancji. Organ II. instancji w ogóle nie rozpatrzył sprawy w tym aspekcie poprzez odmowę uznania, że okoliczności sprawy (przede wszystkim represje stosowane wobec skarżacego) wskazują, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz jego prawo do wolności od tortur albo nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania
Skarżący zarzucił, że Rada do Spraw Uchodźców w żadnym punkcie nie wskazała, na jakiej podstawie mogła uznać zeznania skarżącego za niewiarygodne. W tym kontekście skarżący podniósł, że:
(i) fakt, iż jego zeznania dotyczące zatrzymania nie zawierają szczegółów dowodzą jedynie tego, że przesłuchanie przez organ I instancji było niepoprawnie przeprowadzone, bez odpowiedniej wnikliwości. (to pracownik organu prowadził rozmowę), jeśli Rada ds. Uchodźców miała wątpliwości związane z zatrzymaniami skarżącego, powinna była albo sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, albo przeprowadzić przesłuchanie uzupełniające w ramach postępowania dowodowego;
(ii) fakt, że skarżący otrzymał paszport, bynajmniej nie oznacza braku prześladowań ze strony władz pochodzenia. Na marginesie można zauważyć, że sama Rada niejednokrotnie sama stawała na podobnym stanowisku;
(iii) podobnie okoliczność, że przeciwko skarżącemu nie było prowadzone oficjalne postępowanie sądowe, ani że nie był skazany wyrokiem, bynajmniej nie stanowi o braku prześladowań w kraju pochodzenia ani o nieuzasadnionej obawie takich prześladowań w przyszłości, gdyż bardzo często w [...], a zwłaszcza w [...] prześladowania ze strony władz mają charakter nieoficjalny. Wskazują na to liczne raporty międzynarodowe;
(iv) wobec tego nie tylko dowolnością w ocenie dowodów, ale wręcz aberracją jest stwierdzenie, że opis tortur ma niewiele wspólnego ze znanymi Radzie opisami tortur. To właśnie pozaprocesowe zatrzymania i stosowanie przemocy fizycznej i psychicznej są najczęściej stosowanymi prześladowaniami - a wręcz torturami - w [...].
W skardze zarzucono, że organ w ogóle nie odniósł się do argumentacji zawartej w odwołaniu. Nie wskazał przy tym, jakie dokładnie argumenty uznał za ogólnikowe. Podczas gdy w odwołaniu zostały zawarte przynajmniej dwa konkretne zarzuty:
(i) nieuznanie przez organ I. instancji przemocy stosowanej wobec skarżącego za prześladowania w rozumieniu Konwencji Genewskiej, naruszające prawo skarżącego do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz jego prawo do wolności od tortur albo nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. (ii) pominięcie wyjaśnień skarżącego odnoszących się do braku powiadomienia o stosowaniu przemocy właściwym służbom kraju pochodzenia.
Nierozpatrzenie tych okoliczności doprowadziło do braku kontroli wykładni prawa materialnego (w szczególności art. 13 i art. 97 ust. 1 u.o.o.o.), dokonanej prze Organ I instancji w stosunku do okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie skarżącego zasadnicze znaczenie miało naruszenie przez Radę art. 6 K.p.a. w związku z 48 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2013 r., poz. 1650) w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie. Norma prawna wynikająca z powołanych dwóch przepisów stanowi, że do postępowań w sprawie o nadanie statusu uchodźcy:
(i) których nie zakończono do dnia 1 maja 2014 roku decyzją ostateczną,
(ii) a które zostały wszczęte przed tym dniem,
- organy obu instancji - przy odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej - winny orzec o udzieleniu zgody na pobyt tolerowany, jeśli zachodzą przesłanki wymienione w art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach).
Tymczasem Rada w ogóle nie zastosowała cyt. normy prawnej, czym w sposób ewidentny naruszyła przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy (nieorzeczenie o udzieleniu pobytu tolerowanego w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do tego na mocy prawa).
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie. Przyznała, że organ odwoławczy zobowiązany był także do rozważenia przesłanek pobytu tolerowanego i jego stanowisko nie powinno się ograniczać do podzielenia stanowiska I instancji. Jednocześnie wyraził przekonanie, że mimo zarzuconych uchybień, zaskarżona decyzja ostatecznie odpowiadała prawu. Nie było bowiem przesłanek do objęcia cudzoziemca ochroną międzynarodową.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna.
Należy mieć na uwadze, że decyzja Szefa Urzędu z dnia [...].04.2014 r. rozstrzygnęła o:
1. odmowie nadania statusu uchodźcy;
2. odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej;
3. wydaleniu cudzoziemca wraz z rodziną z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany.
Wobec tego, w myśl art. 15 K.p.a., obowiązkiem organu odwoławczego było ponowne rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Tego obowiązku jednakże Rada nie dopełniła.
Jak trafnie podniosła skarga, sprawa niniejsza została wszczęta pod rządami ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w brzmieniu sprzed wejścia w życie jej nowelizacji wynikającej z ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2013 r., poz. 1650 – art. 484) .
Wobec tego rozpoznanie przez Radę wniesionego odwołania skarżącego, uzupełnionego pismem procesowym z dnia [...].06.2014 r., wiązało się z koniecznością uwzględnienia art. 6 K.p.a. w związku z 48 ust. 1 pkt 2 ustawy w zw. z art. 513 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.
Jak przyjął bowiem ustawodawca, do spraw, których nie zakończono do dnia 1 maja 2014 roku decyzją ostateczną, a które zostały wszczęte przed tym dniem, należało stosować przepisy dotychczasowe (także w zakresie właściwości organów rozstrzygających). Rada zobowiązana była więc także do rozważenia zasadności odmowy przyznania pobytu tolerowanego (zgody na pobyt ze względów humanitarnych) i skontrolowania prawidłowości orzeczenia o wydaleniu cudzoziemców z terytorium RP (zobowiązania do powrotu). Kwestie te jednak pominęła, o czym poza uzasadnieniem jej rozstrzygnięcia, świadczy także sentencja tej decyzji. Sugeruje ona, że odwołanie rozpoznane zostało jedynie w zakresie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej. Tej ostatniej zresztą zaskarżona decyzja tylko bardzo ogólnikowo poświęciła nieco miejsca. Taki zakres rozstrzygania Rady znajdowałby uzasadnienie, gdyby postępowanie to zostało wszczęte po 1 maja 2014 roku. Pozostałe, wymienione zagadnienia pozostają bowiem obecnie w gestii właściwych komendantów oddziału Straży Granicznej lub komendantów placówki Straży Granicznej, a organem wyższego stopnia jest Szef Urzędu.
W tym stanie rzeczy, Rada uwzględniając przepisy intertemporalne, zobowiązana była do dokonania kontroli decyzji I. instancji w zakresie szerszym niż uczyniła przedmiotem swych rozważań. Uchybienia tego nie konwaliduje próba odniesienia się do kwestii przyznania cudzoziemcowi pobytu tolerowanego, podjęta w odpowiedzi na skargę. Nadto nie mogło też prowadzić do oddalenia skargi stwierdzenie Rady, że mimo podniesionych uchybień trafnie organ odwoławczy uznał, że nie zachodziły podstawy do objęcia skarżącego żadną z form ochrony międzynarodowej. Trzeba również mieć na względzie, że Rada nie odniosła się do części decyzji I. instancji, rozstrzygającej o wydaleniu cudzoziemca, choć w orzecznictwie utrwalił się już pogląd, że rozstrzygnięcie przez Szefa Urzędu w tym przedmiocie było nieuprawnione i nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach. Stanowisko takie prezentowane było i obszernie uzasadniane również w rozstrzygnięciach Rady. Reasumując, stwierdzić należy, że Rada przy odmowie nadania statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej cudzoziemcowi, winna była orzec także w przedmiocie udzielenia zgody na pobyt tolerowany, oceniając ponownie po Szefie Urzędu, czy zachodziły przesłanki wymienione w art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach), w szczególności w zakresie ewentualnego narażenia na poniżające traktowanie w razie powrotu, czy naruszenia praw dziecka określonych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. w kontekście poważnych problemów zdrowotnych najmłodszej córki cudzoziemca.
Rada nie zastosowała wskazanej normy prawnej - art. 513 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (nie dała temu wyrazu w treści uzasadnienia swej decyzji) - czym w sposób ewidentny naruszyła przepis prawa materialnego, a zarazem przepisy postępowania w postaci art. 15 K.p.a., art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.pa., poprzez uchylenie się od ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Wobec wskazanego uchybienia, przedwczesne stało się rozważanie pozostałych zarzutów skargi.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a także art. 152 P.p.s.a, - orzekł jak w sentencji.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, organ odwoławczy ponownie rozstrzygając wniesione odwołanie, uwzględni ustalenia i ocenę prawną wyrażoną w nim przez Sąd, w szczególności mając na względzie treść przepisu art. 513 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1650).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło