I SAB/Wa 436/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi I. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] ozn. hip. jako "[...]", w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] polegającą na nierozpoznaniu jej wniosku o zwrot nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, sprecyzowanym następnie poprzez wskazanie, iż wnioskodawca wnosi o odszkodowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że postępowanie w sprawie toczy się od dnia [...] sierpnia 1992 r., kiedy to skarżąca złożyła swój pierwszy wniosek. Następnym wnioskiem – datowanym na dzień [...].11.2009 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie odszkodowania na podstawie przepisu art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 261, poz. 2603). W związku z brakiem podejmowania przez organ czynności mających na celu zakończenie postępowania, w dniu 25 listopada 2014 r. skarżąca wystąpiła do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta [...]. W dniu [...] lutego 2015 r. Wojewoda [...] wydał postanowienie nr [...], którym uznał zażalenie przez I. D. za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin na załatwienie sprawy. Prezydent [...] wbrew nałożonemu na niego zobowiązaniu nie podjął jednak merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżąca podniosła, że Prezydent [...] pozostaje nadal w bezczynności w prowadzeniu postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość[...], położoną przy ul. [...] ozn. hip. jako "[...]" zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami a obecnie – ze względu złożony charakter postępowania - trwa analiza przedmiotowej dokumentacji. Jednocześnie Prezydent [...] wyjaśnił, iż pismem z dnia [...].06.2015 r. zawiadomił strony postępowania, iż z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonych dowodów oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku skarżącej w terminie oraz poinformował strony, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 30 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym w nim terminie. Na wstępie należy wskazać, że o bezczynności organu można mówić w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) – dalej "k.p.a.", jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Celem skargi na bezczynność jest niejako "przymuszenie" organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza natomiast do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie pierwszy swój wniosek z dnia [...] sierpnia 1992 r. skarżąca złożyła w dniu [...] sierpnia 1992 r., o czym świadczy prezentata Urzędu Rejonowego w [...] zamieszczona na ww. piśmie z adnotacją "wpływ [...].08.92". Wniosek ten dotyczył zwrotu nieruchomości, tj. "działek gruntu nr [...] i [...], wchodzących w skład nieruchomości [...] we wsi [...] nr dominialny [...], gminy [...], położonej w [...]". Od tego momentu zaczął biec termin do załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej. Z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Mając na uwadze konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, którego zebranie z uwagi na specyfikę sprawy nie rzadko wymaga poszukiwań dokumentów w archiwach, sprawę przedmiotową należy kwalifikować jako skomplikowaną, dla której ustawodawca przewiduje dwumiesięczny termin na jej załatwienie. Tym samym na gruncie niniejszej sprawy dwumiesięczny termin z art. 35 § 3 k.p.a. do załatwienia sprawy zaczął swój bieg od dnia 28 sierpnia 1992 r. Bezspornym jest również, że organ nie zakończył postępowania administracyjnego. Podkreślenia wymaga, iż skarżąca wyczerpała tryb poprzedzający wniesienie skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 52 p.p.s.a., bowiem pismem z dnia 25 listopada 2014 r. skierowała do organu wyższej instancji, to jest Wojewody [...], zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Organ I instancji jednakże nie zastosował się do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...], którym organ wyższej instancji uznał zażalenie na bezczynność wniesione przez I. D. za uzasadnione, obligując Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia ww. postanowienia, tj. do dnia 6 kwietnia 2015 r. Na uwagę ponadto zasługuje, iż Prezydent [...] nie podjął w terminie żadnej czynności, która mogłaby ewentualnie powodować wstrzymanie biegu terminu na załatwienie sprawy. Sąd dostrzega, iż organ podejmował określone działania, tj. pismami z dnia [...].08.2007 r. i z dnia [...].11.2007 r. wystąpił o przekazanie akt własnościowych dot. nieruchomości, pismami z dnia [...].09.2009 r. i z dnia [...].12.2009 r. zwrócił się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] z prośbą o przysłanie rozliczenia dawnej nieruchomości hipotecznej (hip. [...] we wsi [...] nr dom. [...], gminny [...], dz. Nr [...] i [...]) w odniesieniu do obecnych działek ewidencyjnych wraz z zaznaczeniem hipoteki na zasadniczej mapie miasta, pismem z dnia [...].10.2009 r. organ zwrócił się do I. D. o przekazanie danych następców prawnych - spadkobierców dawnych właścicieli hipotecznych przedmiotowej nieruchomości oraz określenie adresów wszystkich stron postepowania, pismem z dnia [...].11.2009 r. Prezydent [...] zwrócił się do K. M. o przekazanie postanowienia o nabyciu spadku po L. H. M. W., pismem z dnia [...].11.2009 r. zwrócił się do stron postępowania o przekazanie aktualnych wypisów z hipotek wywodzących się z nieruchomości będących przedmiotem postępowania, zaś pismem z dnia [...].09.2013 r. organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] z prośbą o przekazanie dokumentacji dot. realizacji inwestycji na tej części nieruchomości hipotecznej, która wchodzi obecnie w skład dz. ew nr [...], [...], [...], [...], [...], [...]oraz [...] z obrębu [...]. Jednakże wszystkie ww. czynności zostały podjęte już po upływie ustawowego terminu na załatwienie sprawy. Tym samym nie można w przedmiotowym przypadku mówić o ewentualnym wstrzymaniu biegu terminu na załatwienie sprawy z przyczyn niezależnych od organu, albowiem wstrzymanie biegu terminu może mieć miejsce tylko w przypadku jeżeli termin ten nie upłynął. W niniejszej sprawy dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął zaś jeszcze w latach 90-ych XX wieku. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku o odszkodowanie należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem Prezydentowi [...] trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy, liczonego od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponieważ Sąd jest również zobligowany do oceny wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., dokonując pod tym kątem oceny sprawy uznać należało, że przekroczenie terminów na załatwienie niniejszej sprawy nosi cechy rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. O kwalifikowanym naruszeniu tych przepisów świadczy to, że organ znacznie przekroczył maksymalny 2-miesięczny termin ustawowy na załatwienie sprawy. Sąd postanowił wymierzyć organowi z urzędu grzywnę w wysokości 2000 zł. Zdaniem Sądu, grzywna w tej wysokości jest uzasadniona tym, że sprawa jest rozpatrywana już ponad 20 lat. W okresie między latami 1992-2007 nie było prowadzone nawet postępowanie wyjaśniające, zaś po 2007 r. było ono prowadzone przewlekle. Organ, poza dwoma przypadkami, nie informował nigdy stron postępowania o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Z kolei dwie sytuacje, w których organ zawiadomił strony o powyższym miały miejsce po tym jak skarżąca wniosła zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie i obecnie – jak strona złożyła skargę na bezczynność organu do Sądu. Do dnia wydania przez Sąd wyroku sprawa nie została załatwiona, a organ nie wskazał z jakich konkretnych, obiektywnych przyczyn pozostaje w bezczynności. Bardzo duża ilość spraw z zakresu odszkodowań nie może bowiem stanowić przyczyny nierozpoznania w terminie sprawy zainicjowanej wnioskiem złożonym w 1992 roku. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.