I SAB/Wa 104/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Anna Wesołowska (spr.) WSA Mirosław Gdesz Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi J. S., A. C., A. S., K. J. i M. J. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z dnia 30 maja 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], ozn. hip. nr [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących J. S., A. C. , A. S., K. J. i M. J. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. C., M. J., J. S., K. J. i A. S. (Skarżący), pismem z dnia 24 lipca 2014 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] (Nieruchomość). Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] (Prezydent) miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z akt administracyjnych wnioskiem z 30 maja 2011 r. Skarżący wystąpili do Urzędu Miasta [...] o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SAB/WA 80/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku z dnia 30 maja 2011 r. o odszkodowanie za ww. nieruchomość położoną w [...], przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 25 kwietnia 2012 r. wraz z uzasadnieniem i aktami sprawy Prezydent otrzymał w dniu 20 sierpnia 2012 r. Pismem z dnia 27 września 2012 r. organ poinformował strony postępowania, że prowadzone jest postępowanie zmierzające do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, a strony mogą składać pisemne wyjaśnienia i wnioski oraz dowody na poparcie stanowisk, a także zapoznać się z aktami sprawy. Pismem z dnia 15 października 2012 r. skarżący wezwali organ do wykonania wyroku Sądu z dnia 25 kwietnia 2012 r. Prezydent decyzją z dnia [...] odmówił Skarżącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego Nieruchomości. Następnie, decyzją z dnia [...] odmówił Skarżącym, przyznania odszkodowania za Nieruchomość Skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji Prezydenta. Wojewoda [....] (Wojewoda) decyzją z dnia [...] uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Pismem z dnia 2 lipca 2013 r. Skarżący wezwali organ do niezwłocznego załatwienia sprawy w zakresie złożonego wniosku o odszkodowanie za Nieruchomość. Pismem z dnia 17 września 2013 r., uzupełnionym w dniu 6 lutego 2014 r. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość. Pismami z dnia 19 października 2013 r. organ poinformował Skarżących, że prowadzone jest nadal postępowanie zmierzające do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie oraz wniósł o oddalenie skargi. W dniu 6 listopada 2013 r. (data stempla biura podawczego) do organu wpłynęły zamówione z Archiwum Państwowego w [...] kopie dokumentacji archiwalnej z akt zespołu : [...] Dyrekcja Odbudowy, sygn. [...] oraz dokumentacji bibliotecznej : sygn. [...], Spis abonamentów [...] Sieci Telefonicznej. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2014 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na niewyczerpanie przez skarżących trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a., tj. nie wniesienie zażalenia do organu wyższego stopnia. Akta sprawy zostały zwrócone do Prezydenta wraz z odpisem postanowienia w dniu 3 kwietnia 2014 r. Pismem z dnia 6 czerwca 2014 r. skarżący wezwali organ do wydania decyzji merytorycznej w sprawie a następnie wnieśli do tutejszego sądu opisaną na wstępie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta. Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i analizę zgromadzonej dokumentacji, nie było możliwe rozpatrzenie w terminie wniosku o odszkodowanie za Nieruchomość. Wskazał, że w związku z powyższym sprawa o odszkodowanie zostanie załatwiona w terminie do dnia 30 czerwca 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i analizę zgromadzonej dokumentacji oraz dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie. Wyznaczony został jednak dodatkowy termin zakończenia postępowania do dnia 30 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym w wyroku terminie. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Zarówno w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, jak i w doktrynie podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70; wyrok NSA z dnia 5 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, cbois.nsa.gov.pl), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Stwierdzenie przy tym, że w określonej dacie, a tą będzie data orzekania przez Sąd, można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymagać będzie gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego , Komentarz, Warszawa 2011 r, str. 238). Podsumowując uwagi wyżej przedstawione stwierdzić trzeba, iż przewlekłość postępowania jest stanem sprawy, którego zaistnienie Sąd ocenia bez względu na to, czy organ podjął, czy też nie dalsze czynności w sprawie, uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Wyjaśnić również należy, że zgodnie z art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem, o ile wydanie przez organ administracyjny na dzień orzekania przez Sąd żądanego rozstrzygnięcia sprawy czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, o tyle nie zwalnia to Sądu z obowiązku zbadania, czy w sprawie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego, a następnie oceny, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz rozważenia, czy zachodzą podstawy do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 1 i 2 p.p.s.a.). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że Prezydent prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób opieszały, przedłużając termin rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie z dnia 30 maja 2011 r. za Nieruchomość Od momentu złożenia wniosku o odszkodowanie tj. od dnia 30 maja 2011 r. minęło ponad 4 lata i postępowanie administracyjne nie zostało dotychczas zakończone poprzez jego rozpoznanie i wydanie ostatecznej decyzji w sprawie. Wskutek wniesionej przez Skarżących skargi na bezczynność Prezydenta [...] wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 80/12 Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Akta sprawy wraz z prawomocnym odpisem wyroku Sądu zostały zwrócone do organu w dniu 20 sierpnia 2012 r. Pomimo, wyznaczonego dwumiesięcznego terminu na załatwienie sprawy organ nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Dopiero w dniu 21 listopada 2012 r. Prezydent [...] wydał decyzję, którą odmówił Skarżącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, a następnie decyzją z dnia [...] odmówił Skarżącym przyznania odszkodowania za nieruchomość. Wskutek wniesienia przez skarżących odwołania od powyższej decyzji z dnia [...] Wojewody [...] uchylił ww. decyzję, a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Akta administracyjne wraz z decyzją organu zostały zwrócone do Prezydenta w dniu 16 kwietnia 2013 r. (data stempla organu). Ze względu na dalszą bezczynność organu skarżący pismem z dnia 17 września 2013 r. wnieśli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przedmiocie rozpoznania ich wniosku o odszkodowanie, która odrzucona została ze względu na niewyczerpanie przez Skarżących trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. Akta sprawy wraz z odpisem postanowienia Sądu zostały zwrócone do organu w dniu 3 kwietnia 2014 r. Pomimo upływu dwumiesięcznego terminu od zwrotu akt organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Z tego względu, skarżący pismem z dnia 2 lipca 2014 r. ponownie wezwali organ do wydania decyzji merytorycznej w sprawie. Brak podejmowania jakichkolwiek czynności przez organ spowodował wniesienie przez skarżących kolejnej skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym powoduje, że skarga Skarżących zasługuje na uwzględnienie. Uwzględniając stan sprawy istniejący w dniu orzekania Sąd uznał, za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z dnia 30 maja 2011 r. termin czterech miesięcy, od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W realiach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jednocześnie, że przewlekłość organu przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za Nieruchomość miała charakter rażącego naruszenia prawa, tj. w szczególności przepisu art. 35 § 1-3 kpa, który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego i art. 12 kpa statuującego zasadę szybkości postępowania. Jak to zostało wyżej podkreślone, od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie tj. 30 maja 2011 r. do dnia orzekania przez Sąd minęło ponad 4 lata, a wniosek nie został dotychczas rozpoznany. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w tym czasie organ informował skarżących pismem z dnia 27 września 2012 r., że prowadzone jest postępowanie zmierzające do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, oraz pismem z dnia 19 października 2013 r., że prowadzone jest nadal postępowanie zmierzające do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie. Pismem z dnia 20 lutego 2015 r. organ poinformował pełnomocnika skarżących, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i analizę zgromadzonej dokumentacji, nie było możliwe rozpatrzenie w terminie wniosku o odszkodowanie. Wskazał, że w związku z powyższym sprawa o odszkodowanie zostanie załatwiona w terminie do dnia 30 czerwca 2015 r. Stwierdzić zatem należy, że w toku postępowania występowały długie okresy niepodejmowania żadnych czynności w sprawie przez organ. Z tego względu sposób, w jaki Prezydent [...] prowadził niniejsze postępowanie ma charakter rażącego naruszenia przepisu art. 8, art. 12 i art. 35 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1, 2 wyroku. O zwrocie koszów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.