II SA/Po 255/15

Dnia 30 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Maria Kwiecińska Protokolant st. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 roku sprawy ze skargi A. G. kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu D. T. na akt Burmistrza Miasta L. z dnia ... 2015 roku Nr ... w przedmiocie wynagrodzenia z tytułu pełnienia funkcji kuratora; I. uchyla zaskarżony akt, II. zasądza od Burmistrza Miasta L. na rzecz skarżącego kwotę 200,- (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, Postanowieniem z dnia 19 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy w Radomiu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w sprawie z wniosku Gminy Miasta L. ustanowił, dla nieznanego z miejsca pobytu D. T., kuratora w osobie A. G., zamieszkałego w R. Pismem z dnia 22 grudnia 2014 r. skierowanym do Burmistrza Miasta L., A. G. zwrócił się o przyznanie mu wynagrodzenia za pełnione czynności i zwrot wydatków w łącznej kwocie 204,20 zł. na podstawie art. 263 § 2 k.p.a. i § 1 i 2, § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów w sprawie cywilnej w związku z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Pismem z dnia 14 stycznia 2015 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w L. (... odmówił zapłaty żądanego wynagrodzenia, Pismo powyższe zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 26 stycznia 2015 r. Pismem z dnia 2 lutego 2015 r. (data wpływu do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. – 4 lutego 2015 r.) A. G. wezwał Burmistrza Miasta L. do usunięcia naruszenia prawa - pisma z dnia 14 stycznia 2015 r. Burmistrz Miasta L. w piśmie z dnia 18 lutego 2015 r., doręczonym w dniu 3 marca 2015 r., poinformował A. G., że podtrzymuje dotychczasowe stanowisko. W dniu 5 marca 2015 r. A. G. wniósł za pośrednictwem Burmistrza Miasta L. skargę na akt organu z dnia 14 stycznia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, domagając się jego uchylenia oraz rozważenia możliwości uznania uprawnienia skarżącego do ubiegania się o przyznanie wynagrodzenia za pełnienie obowiązków kuratora i zwrot kosztów związanych z pełnieniem tej funkcji w dochodzonej wysokości. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 262 § 2 k.p.a. w zw. z § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów w sprawie cywilnej w zw. z § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie w zw. z art. 6 – 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 34 § 1 k.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej p.p.s.a.. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, odwołując się do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt I OSK 2748/12, który Sąd w niniejszym składzie w całości akceptuje, że obowiązujące przepisy nie dają podstaw do wydania decyzji lub postanowienia w przedmiocie przyznania wynagrodzenia przedstawicielowi strony ustanowionemu na podstawie art. 34 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawiciel ten jest podmiotem nie podporządkowanym służbowo i organizacyjnie organowi administracji, zaś jego rolą jest ochrona interesów strony. Mandat swój czerpie z orzeczenia sądu powszechnego, wskazującego go jako przedstawiciela strony. Jego uprawnienie do uzyskania wynagrodzenia jest nierozerwalnie związane z wykonywaniem powierzonych mu zadań, a zatem rozstrzygnięcie w tym przedmiocie pozostaje w zakresie administracji publicznej. Uprawnienie to wynika z przepisów prawa. Uznać należy zatem, że przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inne niż decyzja lub postanowienie. Dopiero takie założenie powoduje, że przedstawiciel taki uzyska możliwość obrony swych praw w drodze skargi do sądu administracyjnego. Na akt tego rodzaju nie przysługuje zażalenie, a zatem pisma przedstawiciela strony, organ administracji powinien traktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego wydanym aktem, poprzedzające wniesienie skargi na ten akt do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie uznać należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożone zostało przez skarżącego w ustawowym terminie określonym art. 52 § 3 p.p.s.a. W dalszej kolejności odnosząc się do wysokości wynagrodzenia kuratora będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym wskazać trzeba na rozważania NSA w ww. wyroku, który powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 roku (sygn. III CZP 117/88) wykluczył możliwość stosowania wprost przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 sierpnia 1982 roku w sprawie stawek, warunków przyznawania i wypłaty ryczałtu przysługującego sędziom i pracownikom sądowym za dokonanie oględzin oraz stawek należności kuratorów (Dz. U. Nr 27, poz.197) do wynagrodzenia kuratora, będącego przedstawicielem strony w postępowaniu administracyjnym. Podkreślił, że stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Ani wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych. Wprawdzie przepisy k.p.a. nie stanowią wprost o tym, że wynagrodzenie przysługuje przedstawicielowi za wykonane czynności, to jednak oparcie na tym twierdzenia, że wynagrodzenie takie w ogóle nie przysługuje nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą RP jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Jak słusznie wskazano, nie jest tak aby w rolę przedstawiciela wyznaczonego przez sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. wpisany był element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Występuje zatem w przepisach k.p.a. luka prawna, która powinna zostać wypełniona. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2006 roku (sygn. akt I FSK 93/06), wskazał, że w demokratycznym państwie prawnym jednostka nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy, w tym zwłaszcza takich, które powodują lukę w prawie naruszającą podstawowe zasady porządku konstytucyjnego. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Należy zatem odnaleźć w systemie prawa przepisy, które mogłyby stanowić oparcie dla rozstrzygnięcia wniosku przedstawiciela strony ustanowionego na zasadzie art. 34 k.p.a. w drodze analogii. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, takimi przepisami mogą być obecnie, stosowane jednak tylko odpowiednio, przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U z 2013 r., poz.1476). W myśl paragrafu pierwszego ust. 1 wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej zwanego dalej "kuratorem" nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny przepisami określającymi opłaty za czynności radców prawnych. Zgodnie z ust. 2 wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbliżej zbliżonym rodzaju. Jak wynika z ust. 3 wynagrodzenie kuratora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązującą w dniu orzekania o wynagrodzeniu. Stosownie do § 2 ust. 1 tegoż rozporządzenia kuratorowi przysługuje zwrot wydatków poniesionych przez niego w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie. W myśl ust. 2 tego paragrafu wysokość zwrotu wydatków, o których mowa w ust. 1, nie może przekraczać kwot wynikających z przepisów w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju. Skoro zatem skarżący był przedstawicielem osoby zobowiązanej zaś postępowanie zmierzało do ustalenia wysokości zobowiązania z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych uprawnionym, to w myśl rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - minimalna stawka reprezentującego stronę adwokata wynosi na podstawie § 18 pkt 1 lit. c) rozporządzenia 240 złotych. Tak więc uznać należy, że odpowiednie zastosowanie tego przepisu może być podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia dla osoby będącej przedstawicielem wyznaczonym przez sąd na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. Możliwość ta zachodzi również przy odpowiednim stosowaniu § 2 ust.1 powołanego rozporządzenia dla ustalenia wysokości zwrotu udokumentowanych wydatków poniesionych przez przedstawiciela w związku z wykonywaniem czynności w danej sprawie. Zdaniem Sądu nie ma też przeszkód, aby kierować się przesłankami wskazanymi w § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 listopada 2013 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej - o ile przedstawiciel będzie obowiązany do rozliczenia podatku od towarów i usług. W związku z powyższym, orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1p.p.s.a. Orzeczenia o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 p.p.s.a.