IV SAB/Wa 134/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Nawrot (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Anna Szymańska, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. C., Z. C., M. C., K. C., J. C. i J. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku skarżących Z. C., Z. C., M. C., K. C., J. C. i J. C. z dnia [...] stycznia 2012 roku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent Miasta W. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz skarżących Z. C., Z. C., M. C., K. C., J. C. i J. C. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 18 listopada 2014 r. J. C., J. C., K. C., M. C., Z. C. i Z. C. (dalej "skarżący", "strona skarżąca") reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezydenta W. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W dniu 25 stycznia 2012 r. skarżący złożyli do Urzędu Miasta W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami, wniosek o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną w W/ przy ul. [...]. Następnie w dniu 12 marca 2012 r. strona skarżąca złożyła zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność organu administracji, a z kolei Urząd Miasta W. skierował do wnioskujących pismo informujące o dużej ilości wniosków, co powoduje niemożność rozpoznania wniosku w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za nieuzasadnione. W dniu 19 lipca 2012 r. skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu administracji - Prezydenta W., która została oddalona wyrokiem z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 366/12. Prezydent W. (dalej również jako "organ I instancji"), postanowieniem nr [...], z dnia [...] sierpnia 2012 r., działając z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z dnia [...] marca 1950 r., nr [...]. Skarżący w dniu 30 sierpnia 2012 r. złożyli zażalenie na powyższe postanowienie organu I instancji, które zostało przekazane do Wojewody [...] w dniu [...] listopada 2012 r. Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...], z dnia [...] lutego 2013 r. uchylił postanowienie Prezydenta W. o zawieszeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 marca 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 9/13 rozpoznając kolejną skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zwrot nieruchomości - odrzucił skargę. W dniu 28 maja 2013 r. skarżący złożyli ponownie zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność organu I instancji w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie, a następnie w dniu 18 listopada 2014 r. skierowali zapytanie do Prezydenta W. w sprawie złożonego zażalenia. Z kolei w dniu 4 lutego 2014 r. Wojewoda zwrócił się do organu I instancji z prośbą o przesłanie akt dotyczących postępowania w sprawie złożonego wniosku o odszkodowanie, swój wniosek ponowił w dniu 6 marca 2014r. Skarżący w dniu 18 marca 2014 r. zmodyfikowali złożony wniosek na bezczynność organu administracji, w ten sposób że zaskarżyli przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie dotyczącej nieruchomości położonej W. przy ul. [...]. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., Wojewoda [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w sprawie dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] za uzasadnione wyznaczył organowi I instancji termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Akta do organu I instancji zostały zwrócone w dniu 8 maja 2014 r. Strona skarżąca w dniu 4 października 2014 r. skierowała do Prezydenta W. wezwanie poprzedzające skargę na bezczynność wraz ze stanowiskiem merytorycznym w sprawie, wskazując rygor skierowania skargi na bezczynność z rażącym naruszeniem prawa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. skarżący podkreślili, iż sprawa została wszczęta wnioskiem z dnia 25 stycznia 2012 r. i nie została rozstrzygnięta dotychczas, zaś wszystkie czynności miały charakter pozorowany, a organ nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, jednocześnie informując, że postępowanie w spawie zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2015 r. do czasu zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] z dnia [...] stycznia 1986 r. znak [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Jednocześnie do akt toczącego się postępowania sądowego wpłynęło postanowienie Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. uchylające w całości postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2015 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania ( k: 42-44 akt) i jednocześnie postanowienie Nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. o podjęciu zawieszonego postępowania administracyjnego (k: 39-40 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a tego artykułu. W myśl art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej takim środkiem jest zażalenie w trybie art. 37 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż skarżący przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, dopełnili wymogu wyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Poza sporem jest, że strona skarżąca kilkakrotnie wnosiła zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie w terminie sprawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. uznając zażalenie za uzasadnione wyznaczył Prezydentowi W. 3-miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia od daty doręczenia postanowienia. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji albo do dokonania czynności dokonania. Jednocześnie sąd stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenie postępowania. Zgodnie z § 1a sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odniesieniu do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem wystąpiła po stronie Prezydenta W. przewlekłość postępowania w rozpoznaniu wniosku strony skarżącej, który został złożony w dniu 25 stycznia 2012 r. Analiza akt sprawy przedstawionych Sądowi wskazuje, że organ I instancji nie podejmował działań zmierzających do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Jedynymi działaniami organu I instancji było wydawanie dwukrotnie z urzędu - postanowień o zawieszeniu postępowania: w dniu [...] sierpnia 2012 r. i w dniu [...] lutego 2015 r., nadto było to działanie w sytuacji złożenia przez skarżących zażalenia na bezczynność organu I instancji. Postanowienia o zawieszeniu postępowania były z kolei uchylane przez organ odwoławczy. Istotne jest również, co podkreślić należy, że Prezydent W. ze znacznym opóźnieniem przekazywał akta Wojewodzie [...] w przypadku złożenia zażalenia na bezczynność organu I instancji. W rezultacie Prezydent W. nie rozpoznał wniosku skarżących w wyznaczonym przez Wojewodę [...] terminie 3 miesięcy (postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r.) Zwrócić należy uwagę, iż przepis art. 149 p.p.s.a., stanowi o instytucji bezczynności i przewlekłości postępowania. Nie mniej skoro ustawodawca odróżnia dwie niezależne od siebie instytucje: bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, to każda z nich ma inne zadanie, inny jest cel jej zastosowania i zakres ochrony, której strona może domagać się od sądu administracyjnego. Rozgraniczając zakres skarg na bezczynność i przewlekłość postępowania (art. 149 p.p.s.a.), dla przyjęcia "bezczynności", będzie to niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § pkt 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 maja 2012 r., sygn. II OSK 1031/12 stwierdził, iż nowelizacja ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez dodanie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania, wymagać będzie reinterpretacji pojęcia "bezczynności", poprzez ograniczenie jego rozumienia do niewydania decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy, Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Strona skarżąca w skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezydenta W. uznała, że czynności podejmowane przez organ miały charakter pozorowany, nadto że postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] potwierdzające przewlekłe prowadzenie sprawy zostało zignorowane. Analiza akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wskazuje, że od daty wydania przez Wojewodę [...] postanowienia wyznaczającego termin na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie nie wystąpiły żadne obiektywne, usprawiedliwione przeszkody uniemożliwiające zachowanie tego terminu. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r., wydanym z urzędu zawiesił postępowanie. Przypomnieć należy, iż postanowienie to zostało uchylone przez Wojewodę [...]. W tych okolicznościach nie można podzielić stanowiska Prezydenta W. zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, że w związku z zawieszeniem postępowania skarga powinna podlegać oddaleniu. Dodać należy, że stosownie do art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy. Realizacja zasady ogólnej szybkości postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwiania sprawy (art. 35 i 36 k.p.a.). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów k.p.a. Nie można przyjąć, że działał on w sprawie wnikliwie i szybko oraz, że na bieżąco prawidłowo prowadził sprawę. W ocenie Sądu działania te ukierunkowane były na przedłużanie postępowania, z naruszeniem obowiązujących procedur, nie doprowadzając do zakończenia postępowania lecz przeciwnie, znacząco wpłynęły na zwłokę w załatwieniu sprawy. Z powyższego wynika, że skarga na przewlekłe postępowanie jest uzasadniona. Biorąc pod uwagę powyższe oraz treść art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobligowany był, uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiązać organ do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu wyroku wraz z aktami sprawy. W punkcie II Sąd stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, zaś w punkcie III, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Nadto Sąd odstąpił od wymierzenia grzywny organowi. W świetle powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1 a p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.