II SA/Wa 892/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi I. T. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie w całości. Komendant Główny Policji postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2015 r., działając na podstawie art. 134, art. 123 kpa oraz art. 6a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez I. T. od decyzji Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie cofnięcia uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że Komendant [...] Policji decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. orzekł o cofnięciu I. T. uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, przyznanego na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. Przedmiotowe orzeczenie zostało przez organ I instancji wysłane stronie w dniu [...] stycznia 2015 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej i przechowywane w tym urzędzie, jednak nie zostało przez stronę podjęte w terminie. W ocenie organu sposób doręczenia decyzji Komendanta [...] Policji wypełnia dyspozycję przepisu art. 42 § 1 i 44 kpa. Organ wyjaśnił bowiem, że przesyłkę zawierająca sporną decyzję nadano za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu [...] stycznia 2015 r. a zawiadomienie o możliwości jej odbioru przez stronę pozostawiono w dniu [...] stycznia 2015 r. i w dniu [...] stycznia 2015 r. Zwrot nieodebranej przesyłki nadawcy nastąpił w dniu 06 lutego 2015 r. Tym samym, zgodnie z dyspozycją art. 44 § 4 kpa doręczenie uważa się za dokonane w dniu 06 lutego 2015 r. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę ustaloną powyżej datę doręczenia orzeczenia organu I instancji, należy uznać, że odwołanie od decyzji Komendanta [...] Policji, które wpłynęło w dniu 23 lutego 2015 r., zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa co powoduje jego bezskuteczność. Organ dodał też, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ani też nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Organ stwierdził również, że nie może zostać uznane za skuteczne późniejsze doręczenie stronie spornego orzeczenia w miejscu pracy. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi I. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła ona o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca podkreśliła, że niezwłocznie po uzyskaniu informacji, że Wydział [...] Komendy [...] Policji prowadzi w jej sprawie postępowanie administracyjne, zgłosiła, że ma problemy z odbiorem korespondencji w miejscu zamieszkania (W. ul. [...]), oraz jako adres do kierowania do niej korespondencji wskazała adres miejsca pracy tj. Wydziału [...] Komendy [...] Policji w W. przy ul. [...], (dodatkowo w celu ułatwienia kontaktu podała numer telefonu oraz nr fax-u). Skarżąca stwierdziła, że Kodeks Postępowania Administracyjnego dopuszcza takie rozwiązanie i brak jest jakiejkolwiek wykładni by organy prowadzące postępowania kierowały tylko i wyłącznie korespondencję na adres zameldowania strony, a strona nie mogła wskazać innego adresu korespondencyjnego niż adres zamieszkania. Dalej skarżąca wskazała, że o prawidłowym zgłoszeniu przez nią innego adresu do korespondencji niż adres zamieszkania świadczy przesyłana do niej na adres miejsca pracy korespondencja, taka jak: zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nr [...] z dnia [...] września 2014 r., pismo [...] w sprawie przedłużenia postępowania z dnia [...] października 2014 r., decyzja nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2014 r. o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego nr [...] z dnia [...].09.2014 r., pismo [...] o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia [...] listopada 2014 r., potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...].12.2014 r., pismo [...] dotyczące przesłania odwołania skarżącej do Naczelnika [...] Policji KGP z dnia [...] lutego 2015 r. Wszystkie te pisma zostały doręczone do Wydziału [...] czyli miejsca pracy, a to w ocenie skarżącej potwierdza fakt, iż był to wskazany przez nią adres do korespondencji. Skarżąca wyraziła zdziwienie dlaczego decyzja organu I instancji została jej przesłana na adres zamieszkania pomimo wskazania przez nią innego adresu do korespondencji, skoro wcześniejsze pisma, jak i późniejsze przesyłane były na adres miejsca pracy. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrywana pod tym kątem skarga I. T. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest ustalenie, czy decyzja organu I instancji została właściwie stronie doręczona. Strony pozostają bowiem w sporze co do adresu, na który winna być skierowana powyższa przesyłka. Organ twierdzi, że w sprawie doszło do doręczenia zastępczego, tymczasem skarżąca podnosi, że w trakcie postępowania informowała osobę prowadzącą postępowanie w jej sprawie o adresie do korespondencji, tj. o doręczaniu jej korespondencji na adres miejsca pracy. Zgodnie z art. 42 § 1 pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Natomiast art. 41 kpa stanowi, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, w tym adresu elektronicznego (§ 1). W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Z powyżej cytowanych przepisów wynika, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie ustanawiają wiążącej organ prowadzący postępowanie kolejności miejsc, w których doręczenie ma nastąpić. Nie oznacza to jednak, że organ może pomijać oświadczenie strony, co do adresu do korespondencji. W sytuacji natomiast gdy adres ulegnie zmianie – strony, ich przedstawiciele i pełnomocnicy są obowiązani do zawiadamiania organu o każdej zmianie swego adresu, która zaszła w toku postępowania. Obowiązek określony w art. 41 powstaje od daty wszczęcia postępowania lub zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego. W doktrynie podkreśla się też, że organ administracji publicznej nie jest obowiązany badać z urzędu, czy adres mu znany jest adresem aktualnym. Przepis art. 41 § 1 ustanawia bowiem domniemanie prawidłowości doręczenia pod dotychczasowym adresem, jeżeli strona, jej przedstawiciel lub pełnomocnik zaniedbali obowiązek zawiadomienia organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie o zmianie adresu w toku postępowania (por. A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do art. 41 Kodeksu postępowania administracyjnego" [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071)", publ. LEX nr 430570). Jednak obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie jest pouczenie strony przy pierwszym doręczeniu o treści art. 41 kpa. Zastosowanie bowiem art. 41 § 2 kpa jest możliwe jedynie wówczas, gdy strona została prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku normowanego w art. 41 § 1. Wynika to z ogólnej zasady określonej w art. 9 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 563/14, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać, że z akt nie wynika, by organ pouczył skarżącą o treści art. 41 kpa i skutkach zaniedbania obowiązku wynikającego z 41 ust. 2 kpa. Tymczasem skarżąca wskazała, że poinformowała osobę prowadzącą postępowanie administracyjne w jej sprawie, o tym by korespondencję doręczać jej na adres miejsca pracy, ponieważ ma problem z odbiorem korespondencji w miejscu zamieszkania. Co prawda, w aktach administracyjnych brak jest dokumentu, z którego bezpośrednio wynikałby ten fakt, jednak część korespondencji w sprawie (zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego nr [...] z dnia [...] września 2014 r., pismo [...] w sprawie przedłużenia postępowania z dnia [...] października 2014 r., decyzja nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2014 r. o umorzeniu w całości postępowania administracyjnego nr [...] z dnia [...].09.2014 r., pismo [...] o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia [...] listopada 2014 r., potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia decyzji nr [...] Komendanta [...] Policji z dnia [...].12.2014 r., pismo [...] dotyczące przesłania odwołania skarżącej do Naczelnika [...] Policji KGP z dnia [...] lutego 2015 r.) została doręczona skarżącej na adres jej miejsca pracy, tj. do Wydziału [...]. Nie ulega też wątpliwości, że część korespondencji do skarżącej była też kierowana przez organ na jej adres zamieszkania. Zatem w ocenie Sądu, postępowanie organu, w tym doręczanie przesyłek na dwa różne adresy, przy oświadczeniu skarżącej, co do adresu do korespondencji jest nieprawidłowe. Trudno bowiem w takiej sytuacji dojść do wniosku, że doręczenie decyzji organu I instancji na adres inny, niż wskazany przez skarżącą, jest doręczeniem prawidłowym i skutecznym. Odnosząc się natomiast do zarzutu organu, że strona wskazała swój adres zamieszkania w trakcie postępowania dowodowego, należy wskazać, że taka sytuacja miała miejsce, jednak, jak zauważył organ, skarżąca podała swój adres zamieszkania, a nie adres do korespondencji. Konkludując, w ocenie Sądu, organ przedwcześnie uznał, że doręczenie decyzji organu I instancji na adres zamieszkania skarżącej w trybie art. 44 kpa, było skuteczne. Nie wyjaśnił on bowiem w postępowaniu administracyjnym, ani też w wydanym rozstrzygnięciu z jakiego powodu korespondencja do skarżącej była prowadzona na dwa różne adresy. Nie podjął też żadnych czynności, by kwestię tę ostatecznie wyjaśnić i ustalić jeden, aktualny adres do korespondencji. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wytyczne Sądu, ustali jaki był w postępowaniu adres do korespondencji skarżącej, a następnie ponownie ustali datę skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.