V SA/Wa 996/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 września 2015 r. sprawy ze skargi M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem uchyla zaskarżoną decyzję Po rozpatrzeniu odwołania M. w W. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty [...] z dnia [...] września 2014 r. o sygn. [...] w przedmiocie żądania zwrotu kwoty 7875 zł dotacji pochodzącej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości jak w zaległościach podatkowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy w/w rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji SKO przywołało m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Organ I instancji zażądał od M. zwrotu kwoty 7875 zł dotacji pochodzącej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia wskazał, że na podstawie stosownych umów prowadzony przez M. Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]" miał działać prawidłowo do końca 2013 r. Dnia [...] grudnia 2013 r. wpłynęło pismo informujące, że w dniach [...],[...],[...],[...],[...], [...] grudnia 2013 r. warsztat będzie funkcjonował w ograniczonym zakresie, tj. zajęcia będą prowadzone przez pracownię gospodarstwa domowego. W ramach jej działalności uczestnicy będą porządkować pomieszczenia i stołówkę. W dniu [...] grudnia 2013 r. pracownicy Warsztatu powiadomili PCPR, że w powyższym dniu zostało wywiezione wyposażenie warsztatu, a na zajęcia zgłosił się jeden uczestnik, który zaraz opuścił placówkę, ponieważ nie było możliwości prowadzenia zajęć. Dnia [...] grudnia 2013 r. pracownicy PCPRu dokonali sprawdzenia realizacji umowy obowiązującej do dnia [...] grudnia 2013 r. i ustalili, że w placówce nie było ani wyposażenia ani żadnych uczestników, przez co stwierdzić należało, że M. nie realizował umowy obowiązującej do [...] grudnia 2013 r. – nie prowadził Warsztatu Terapii Zajęciowej "[...]" i wydatki za okres od [...] grudnia 2013 r. do [...] grudnia 2013 r., wykazane w sprawozdaniu rocznym M. zaliczone zostały do wydatków niekwalifikowalnych, a co za tym idzie na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, podlegają zwrotowi. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł pełnomocnik M. w W. Wskazuje w nim, że żądanie zwrotu kwoty 7875 zł pochodzących ze środków PFRON jest bezzasadne. W związku z tym, że z dniem [...] grudnia 2013 r. M. przestał być podmiotem prowadzącym Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]" to zobowiązany był zabezpieczyć wyposażenie warsztatu i przekazać klucze do lokalu właścicielowi budynku (w tym zakresie Starosta skrócił termin z [...].12.2013 r. na [...].12.2013 r., godz. 8 rano). Ponadto funkcjonowanie Warsztatu w okresie od [...]-[...].12.2013 r. odbywało się w ograniczonym zakresie nie tylko z powodu rozpoczęcia przygotowań do likwidacji działalności z dniem [...].12.2013 r., ale również z powodu świąt Bożego Narodzenia, które wpływały na mniejszą frekwencję. Brak uczestników nie oznacza jednak, że warsztat nie funkcjonował i nie mógł prowadzić działalności, a brak jest dowodów na to, że placówka w tym czasie odmówiła przyjęcia uczestników do Warsztatu i nie wywiązała się z zawartych umów. Do [...].12.2013 r. pozostawał w pełnej dyspozycji. Uznając bezzasadność wniesionego odwołania SKO zacytowało w pierwszej kolejności mający zastosowanie w sprawie art. 49e ustawy z 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. SKO przypomniało, że na podstawie umowy z [...].12.2003 r. (później wielokrotnie aneksowanej) między Zarządem Powiatu w O. a M. w W. utworzono Warsztat Terapii Zajęciowej z 4 rodzajami grup, obejmujący 22 uczestników, na co powiat przekazał środki z PFRON i własne środki. Jednostką upoważnioną do bezpośredniej realizacji umowy został Zarząd Rejonowy P. w O. W dniu [...] listopada 2004 r. została zawarta umowa (również wielokrotnie aneksowana) między Zarządem Powiatu a M. w sprawie finansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych Warsztatu Terapii Zajęciowej, w której wskazano, co może być dofinansowane ze środków PFRON (m.in. wynagrodzenia pracowników, energia, dowóz uczestników). Dofinansowanie ze środków PFRON w 2013 r. wyniosło 325512 zł, a ze środków własnych powiatu 36168 zł (na podstawie umowy z [...].04.2007 r., wielokrotnie aneksowanej). W dniu [...].09.2013 r. Zarząd Powiatu w O. wypowiedział M. w W. umowy z [...].11.2004 r. i z [...].04.2007 r. z dniem [...] grudnia 2013 r., wskazując, że Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]" winien prawidłowo funkcjonować do końca roku 2013. Pismem z dnia [...].12.2013 r. Zarząd Rejonowy P. w uzgodnieniu z M. w W. poinformował, że w dniach [...], [...], [...], [...], [...] i [...] grudnia 2013 r. Warsztat będzie funkcjonował w ograniczonym zakresie – zajęcia prowadzone będą jedynie przez pracownię gospodarstwa domowego i w ramach jej działalności uczestnicy WTZ będą porządkować pomieszczenia i placówkę, co jest podyktowane względami techniczno-organizacyjnymi wynikającymi z faktu zakończenia działalności WTZ i obowiązkiem zdania lokalu do [...].12.2013 r. W dniu [...].12.2013 r. Starosta wystosował pismo, w którym wskazał, że na [...].12.2013 r. wyznaczył spotkanie w budynku warsztatu w sprawie przejęcia Warsztatu Terapii Zajęciowej do dalszej realizacji nowemu podmiotowi. Jednocześnie podkreślił, że z uwagi na fakt, że Warsztat będzie nadal funkcjonował w tym budynku nie ma potrzeby opróżniania lokalu, a klucze zostaną przekazane nowemu podmiotowi. W dniu [...].12.2013 r. dwoje pracowników WTZ poinformowało organ I instancji, że wywiezione zostało wyposażenie pracowni WTZ, a na warsztaty w tym dniu przybyła jedna osoba, która opuściła warsztat, ponieważ nie było możliwości prowadzenia w tym dniu zajęć w pracowni gospodarstwa domowego. W dniu [...] grudnia 2013 r. w trakcie wizyty w siedzibie WTZ Dyrektor PCPR wraz z pracownikiem stwierdzili, że pomieszczenia zostały opróżnione i z dniem [...] grudnia 2013 r. działalność WTZ została zlikwidowana. Dnia [...].03.2014 r. organ I instancji wezwał M. w W. do zwrotu kwoty 8.750 zł wraz z odsetkami (7875 zł ze środków PFRON i 875 zł ze środków własnych powiatu [...]) jako kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W piśmie z [...].04.2014 r. M. w W. wskazał, że WTZ działał do [...].12.2013 r., a jedynie w dniach [...],[...],[...],[...],[...] i [...] grudnia 2013 r. uczestnicy mogli korzystać z jednej pracowni, ale personel był gotowy do realizacji zajęć. To, że uczestnicy nie skorzystali z tej możliwości (okres przedświąteczny, dojazd we własnym zakresie) nie stanowi, że WTZ zaprzestał swej działalności. Zdaniem organu odwoławczego powyższe uzasadnia twierdzenie organu I instancji, że w niniejszej sprawie zaszły podstawy do wydania decyzji żądającej zwrotu dotacji za okres od [...]-[...] grudnia 2013 r. jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Co prawda organ I instancji został zawiadomiony o ograniczeniach w pracy WTZ "[...]" w tym okresie, ale informacje uzyskane od pracowników WTZ i wizytacja pracowników organu I instancji w miejscu prowadzenia WTZ wprost dowodzi, że od [...] grudnia 2013 r. do końca okresu wypowiedzenia, czyli do [...] grudnia 2013 r. Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]" nie funkcjonował w sposób przewidziany w umowie z [...] grudnia 2003 r., a więc w tym okresie nie była prowadzona działalność rehabilitacyjna i nie odbywała się terapia zajęciowa. Twierdzenia odwołującego się M., że w tym okresie personel był gotów do realizacji zajęć w zestawieniu z opróżnieniem warsztatu z potrzebnych do funkcjonowania i terapii sprzętów nie zasługują na uwzględnienie, tym bardziej, że [...] grudnia 2013 r. na warsztaty przybył jeden z uczestników, ale z uwagi na niemożność prowadzenia zajęć opuścił placówkę. Skoro zatem w tym terminie Warsztat Terapii Zajęciowej "[...]" nie funkcjonował w przewidziany umową sposób, to część dotacji udzielonej przez PFRON na 2013 r. (z ogólnej kwoty 325512 zł), która została przyznawana na realizacje konkretnych celów, winna podlegać zwrotowi jako wydana niezgodnie z przeznaczeniem, na co zezwala wprost art. 49e ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Decyzję SKO w O. zaskarżył M. w W. Skarżący podniósł, że pismem z dnia [...].12.2013 r. Zarząd Rejonowy P. w O. w uzgodnieniu z M. w W. powiadomił Starostę Powiatu, że w dniach od [...].12.2013 r. do [...].12.2013 r. (w tym sześć dni wolnych od pracy) Warsztat Terapii Zajęciowej będzie funkcjonował w ograniczonym zakresie – zajęcia będą prowadzone przez pracownie gospodarstwa domowego i w ramach zajęć uczestnicy WTZ będą porządkować pomieszczenia placówki, co jest podyktowane względami techniczno-organizacyjnymi wynikającymi z faktu zakończenia prowadzenia WTZ przez M. z dniem [...].12.2013 r. i obowiązkiem zdania lokalu. Skarżący podkreślił, iż wyposażenie WTZ stanowiło własność materialną M. i nie mogło zostać bezumownie pozostawione nowemu podmiotowi prowadzącemu (nikt z taką propozycją nie wystąpił). Starosta Powiatowy [...] dwoma pismami z dnia [...].12.2013 r. wyznaczył dzień [...].12.2013 r. (poniedziałek) godzinę 8.00 rano, jako termin przekazania kluczy do lokalu WTZ, tym samym naruszył termin zakończenia wiążącej strony umowy na dzień [...].12.2013 r., jednostronnie skracając go o pełne dwa dni robocze ([...].12.2013 r. i [...].12.2013 r.). W ocenie skarżącego SKO nie uwzględniło faktu naruszenia prawa przez starostę i naruszenie to usankcjonowała. Z treści skargi wynika, iż skarżący zmierza do jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje Wniesienie skargi skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Przepis art. 49e ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 127/2011 poz. 721 – tekst jedn.), na który powołuje się organ odwoławczy jako na podstawę podjętego rozstrzygnięcia, stanowi, że: 1) Środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. 2) Zwrotu, o którym mowa w pkt 1 dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodującej obowiązek zwrotu. 3) Jeżeli środki Funduszu zostały wypłacone w wysokości niższej od należnej, kwotę stanowiącą różnicę między kwotą należną a kwotą wypłaconą wypłaca się wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych w terminie 3. miesięcy od dnia przedłożenia żądania wypłaty tej kwoty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek jej wypłacenia. 4) Odsetek nie nalicza się w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. Zdaniem sądu okoliczności sprawy nie wskazują w sposób jednoznaczny na to, aby skarżący dopuścił się zarzucanych mu nieprawidłowości i to w całym wskazanym przez organ okresie. Trzeba bowiem pamiętać, że zastrzeżenia organu dotyczące funkcjonowania prowadzonego przez skarżącego Warsztatu Terapii Zajęciowej "[...]" (dalej: WTZ) odnosiły się do końca 2013 r., a więc do okresu specyficznego, gdy chodzi o faktyczną możliwość realizacji zadania. Teza powyższa jest tym bardziej uprawniona, że zdaniem organu skarżący nie prowadził WTZ jedynie w okresie od [...] grudnia do [...] grudnia tegoż roku. Jeśli więc zastrzeżenia dotyczą jedynie w/w okresu to trzeba przypomnieć, iż na dzień [...] grudnia 2013 r. (wtorek) przypadała Wigilia, zaś na dwa kolejne dni, tj. [...] i [...] grudnia (środa i czwartek) Święta Bożego Narodzenia. Kolejnym dniem świątecznym była niedziela [...] grudnia 2013 r. Jeśli do tego dodamy, iż począwszy od "nowego" 2014 r. WTZ miał prowadzić inny podmiot (już nie skarżący), a starosta pismem z dnia [...] grudnia 2013 r. powiadomił skarżącego o konieczności przekazania kluczy do lokalu, w którym odbywały się zajęcia w dniu [...] grudnia 2013 r. o godz. 8:00 (w poniedziałek), to jawi się pytanie, czy i w jaki sposób skarżący mógł realizować umowę w dni świąteczne oraz w dniu [...] i [...] grudnia 2013 r. i czy przynajmniej po części realizacji umowy nie uniemożliwił tenże starosta. Skarżący podnosi również w sposób przekonujący, iż wyposażenie WTZ stanowiło jego własność i nie mogło zostać pozostawione nowemu podmiotowi bez żadnej umowy dotyczącej korzystania z niego, tym bardziej, że nikt nie wystąpił z jakąkolwiek propozycją w tym zakresie. Powyższe oznacza także i to, że skarżący powinien mieć czas i faktyczne możliwości oddania lokalu w związku z zakończeniem prowadzenia przez niego działalności (WTZ) w należytym stanie, tzn. chociażby uprzątniętego z przedmiotów stanowiących jego własność. Organ nie wskazuje, czy i kiedy skarżący mógł to zrobić, a nadto dlaczego zarzucił mu brak prowadzenia zajęć także w dni ustawowo wolne od pracy. Uczyni to ponownie rozpoznając sprawę. Mając powyższe na względzie sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. Niejako na marginesie powyższego sąd wskazuje, iż organ odwoławczy w żaden sposób nie wykazał i nie uzasadnił wysokości kwoty, która jego zdaniem powinna być przez skarżącego zwrócona.