II SA/Gd 348/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Sądu z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Prezesa Sądu na rzecz skarżącego M. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 19 lutego 2015 r. do Prezesa Sądu Rejonowego wpłynął wniosek M. J. o udostępnienie drogą elektroniczną informacji: "ile wniosków o ukaranie z oskarżenia publicznego Straży Gminnej za wykroczenie z art. 96 § 3 kw wpłynęło do Sądu Rejonowego w roku 2013, w roku 2014 oraz do dnia rozpatrzenia niniejszego wniosku (z rozbiciem na poszczególne miesiące)". W odpowiedzi, pismem z dnia 3 marca 2015 r., Prezes Sądu Rejonowego przedstawił M. J. informację dotyczącą liczby spraw, które wpłynęły do Sądu Rejonowego o czyn z art. 96 § 3 kkw w rozbiciu na poszczególne lata i miesiące. Jednocześnie, Prezes wezwał wnioskującego do wykazania, że uzyskanie informacji dotyczącej ilości wniosków o ukaranie za czyn z art. 96 § 2 kw złożonych przez Straż Gminną, jest szczególnie ważne dla interesu publicznego - w terminie 14 dni pod rygorem odmowy udostępnienia informacji publicznej. Pismem z dnia 23 marca 2015 r. M. J. wyjaśnił, że informacje, których się domaga są niezbędną częścią materiału dowodowego przygotowywanego aktualnie zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Straż Gminną. Prezes Sądu Rejonowego, decyzją z dnia 31 marca 2015 r., odmówił wnioskodawcy udzielania żądanej informacji stwierdzając, że informacja dotycząca ilości wniosków o ukaranie za czyn z art. 96 § 2 kw złożonych przez Straż Gminną jest informacją przetworzoną a wnioskodawca nie wykazał istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, który uzasadniałby spełnienie jego żądania w zakresie udostepnienia przetworzonej informacji publicznej. Od decyzji tej M. J. wniósł, drogą elektroniczną, odwołanie, domagając się jej uchylenia i w efekcie udzielania żądanej informacji. Prezes Sądu Okręgowego, decyzją z dnia 11 maja 2015 r., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 31 marca 2015 r., w pełni podtrzymując stanowisko w niej wyrażone. Na powyższą decyzję M. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jej uchylenia. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 6 września 2015 r. skarżący wywiódł, że decyzje organów obu instancji o odmowie udostepnienia informacji publicznej są w sposób oczywisty niezasadne albowiem błędnie zakwalifikowano w nich wnioskowaną informację jako przetworzoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do treści art. 10 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782) w zakresie udzielenia informacji publicznej, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub w centralnym repozytorium przewidziano tryb wnioskowy. Forma wniosku jest dowolna: może być zarówno pisemna jak i ustna, a także elektroniczna. Na organie władzy publicznej lub innym podmiocie spoczywa wówczas obowiązek rozpatrzenia takiego wniosku na podstawie ustawowych przesłanek regulujących dostęp do informacji publicznej i w terminie wskazanym w ustawie. Pisemny wniosek składany w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie musi odpowiadać żadnym szczególnym wymogom formalnym. Nie stanowi on podania w rozumieniu art. 63 Kpa, gdyż na tym etapie postępowania nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosku nie trzeba uzasadniać, bowiem art. 2 ust. 2 tej ustawy zwalnia osobę wykonującą prawo do informacji publicznej z obowiązku wykazania interesu prawnego lub faktycznego (wyjątek dotyczy jedynie uzyskania informacji przetworzonej – art. 3 ust. 1 pkt 1). Niemniej minimalne wymogi odnośnie takiego wniosku muszą obejmować jasne sformułowanie, z którego wynika, co jest przedmiotem żądania udostępnienia informacji publicznej, niezbędne jest bowiem wykazanie, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej. Wola podmiotu korzystającego z prawa dostępu do informacji publicznej w tym przedmiocie musi być jednoznacznie wyrażona. Tylko bowiem wówczas organ, do którego skierowano wniosek ma obowiązek jego rozpatrzenia w trybie i na warunkach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zupełnie inaczej przestawia się jednakże sytuacja w przypadku wnoszenia odwołania od decyzji wydawanej w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej. Art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowi bowiem, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następuje w drodze decyzji. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 2 tej ustawy do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni, zaś uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Z powołanej regulacji jednoznacznie wynika, że do odwołania od decyzji o odmowie udostepnienia informacji publicznej lub decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ze zmianami wynikającymi z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tak więc, zgodnie z art. 63 kpa podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 1). Podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno: 1) być uwierzytelnione przy użyciu mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne; 2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru; 3) zawierać adres elektroniczny wnoszącego podanie. Mechanizmy, o których mowa w art. 20a ust. 1 tej ustawy, to: 1) kwalifikowany certyfikat, tj. certyfikat spełniający warunki określone w ustawie z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. z 2013 r. poz. 262 z późn. zm.), wydany przez kwalifikowany podmiot świadczący usługi certyfikacyjne, spełniający wymogi określone w tej ostatniej ustawie; certyfikatem jest elektroniczne zaświadczenie, za pomocą którego dane służące do weryfikacji podpisu elektronicznego są przyporządkowane do osoby składającej podpis elektroniczny i które umożliwiają identyfikację tej osoby; 2) profil zaufany ePUAP, czyli zestaw informacji identyfikujących i opisujących podmiot lub osobę będącą użytkownikiem konta na ePUAP, który został w wiarygodny sposób potwierdzony przez organ podmiotu określonego w art. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z kolei zgodnie z art. 20a ust. 2 ustawy o informatyzacji podmiot publiczny, który używa do realizacji zadań publicznych systemów teleinformatycznych, może umożliwiać użytkownikom identyfikację w tym systemie przez zastosowanie innych technologii, chyba że przepisy odrębne przewidują obowiązek dokonania czynności w siedzibie podmiotu publicznego. Pełne wykorzystywanie funkcjonalności elektronicznej platformy usług administracji publicznej, będącej systemem zarządzanym przez ministra właściwego do praw informatyzacji, wymaga posiadania jednego z narzędzi służących do potwierdzania swojej tożsamości, umożliwienia identyfikacji nas przez drugą stronę - system teleinformatyczny. Nie ma znaczenia, czy tą osobą jest pracownik podmiotu publicznego identyfikujący osobę fizyczną - interesanta, czy interesant identyfikujący pracownika administracji. Istotne jest tylko, w jaki sposób zostanie dokonany proces identyfikacji i uwierzytelnienia (upewnienie się drugiej strony, że ma do czynienia z tą osobą, za którą druga strona się podaje). Zasadniczo można użyć jednej z dwóch metod uwierzytelnienia się: za pomocą certyfikatu kwalifikowanego lub za pomocą profilu zaufanego ePUAP (zob. G. Szpor, K. Wojsyk, Komentarz do art.20(a) ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Lex On – line). Odwołanie od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 31 marca 2015 r. wniesione przez M. J. drogą elektroniczną nie spełnia wymogu z art. 63 § 2 pkt 1 kpa. Odwołanie to nie zawierało własnoręcznego podpisu. Z akt sprawy nie wynika również, aby odwołanie to zostało uwierzytelnione przy pomocy kwalifikowanego certyfikatu czy też profilu zaufanego ePUAP, choć na stworzonej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji platformie internetowej wymiany dokumentów elektronicznych ePUAP umieszczona jest Elektroniczna Skrzynka Podawcza Sądu Rejonowego. Co więcej, z akt sprawy nie wynika także, aby organ odwoławczy wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. Brak podpisu stanowi bowiem brak formalny, który może zostać usunięty w trybie art. 64 § 2 kpa . Z kolei, rozpoznanie odwołania nie podpisanego przez stronę, stanowi przypadek braku podstawy prawnej do wydania decyzji, skutkujący stwierdzeniem jej nieważności stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 kpa (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, C.H.Beck. 2005, 7 wydanie, s. 733). Decyzja wydana w związku z odwołaniem, które nie zostało podpisane narusza art. 63 § 3 kpa i naruszenie to jest rażące (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 1075/14, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Będąc zobligowany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Sąd nie miał możliwości merytorycznej oceny zarzutów skargi. O kosztach postepowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.