IV SA/Po 366/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak (spr.) WSA Maciej Busz Protokolant ref. staż. Agata Pawlicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2015 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpoznaniu zażalenia H. W. na postanowienie Wójta Gminy T. P. z dnia [...] 1istopada 2013 r., nr [...] o odmowie dopuszczenia H. W. i T. W. na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie hali usługowo-magazynowej z budynkiem socjalno-biurowym wraz z infrastrukturą techniczną i obiektami towarzyszącymi. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu [...] listopada 2013 r. Wójt Gminy T. P. wydał postanowienie o odmowie dopuszczenia H. W. i T.W. na prawach strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie hali usługowo-magazynowej z budynkiem socjalno-biurowym wraz z infrastrukturą techniczną i obiektami towarzyszącymi w miejscowości S., gmina T. P.. Dalej organ wskazał, że w dniu [...]grudnia 2013 r. na powyższe postanowienie zostało złożone zażalenie przez H.W.. Organ wskazał, że podpis T.W. nie jest autentyczny, co wynika z opinii z dnia [...]05.2014 r. i z dnia [...]06.2014 r. przeprowadzonych na podstawie ekspertyz kryminalistycznych z zakresu badań dokumentów mgr H. N. przygotowanych na zlecenie Prokuratury Rejonowej P.-G. w P.. Organ podniósł, iż postępowanie zażaleniowe jest oparte w pełni na zasadzie skargowości. W odniesieniu do zażaleń przyjęta jest reguła, że służy ono jedynie wówczas, gdy przepis kodeksu wyraźnie upoważnia do wniesienia tego środka zaskarżania. Organ wyjaśnił, iż żaden przepis szczególny nie wprowadza tutaj wyjątku i nie przewiduje rozwiązań wskazujących na możliwość wniesienia zażalenia od przedmiotowego postanowienia. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro obowiązujące w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia przepisy procedury administracyjnej nie przewidują samoistnego środka zaskarżenia tego typu postanowień to środek ten nie przysługuje, a pouczenie organu I instancji było błędne. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła H. W.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżąca wskazała, że jako właściciel działki [...] zwróciła się do Wójta Gminy o uznanie jej za stronę postępowania w przypadku gdy będzie powstawać inwestycja na działce [...] położonej w S.( budowa wiaduktu), której to inwestycji dotyczą postanowienia z dnia [...]grudnia 2013 r., [...] oraz pismo Urzędu Gminy z dnia [...] grudnia 2013 r. Skarżąca podniosła, iż Wójt Gminy odmówił uznania jej za stronę. Jednakże w postanowieniu tym mowa jest tylko o budowie hali usługowo magazynowej natomiast Wójt nie odniósł się do inwestycji budowy mostu na działce [...] a inwestycja ta została zaplanowana z wykorzystaniem działki [...], która jest jej własnością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.– dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego stwierdzające niedopuszczalność zażalenia, czyli akt administracyjny o charakterze stricte procesowym. Oznacza to, iż Sąd objął kontrolą tylko to postanowienie, pozostawiając poza swoją oceną postanowienie wydane przez organ I instancji. Innymi słowy - zadaniem sądu w niniejszym postępowaniu sądowym było sprawdzenie czy w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy administracyjnej istniały podstawy do stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skarżącej na postanowienie Wójta Gminy o odmowie dopuszczenia na prawach strony w postępowaniu. Podstawę materialnoprawną podjętego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 134 Kpa zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Regulacja ta w myśl art. 144 Kpa ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. W kontrolowanej sprawie zaszedł przypadek przedmiotowej niedopuszczalności środka zaskarżenia, z racji tego, iż obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie uznania za stronę postępowania. Sąd podziela, zatem w tym zakresie stanowisko Kolegium przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Według przepisu art. 141 § 1 Kpa wydawane w toku postępowania administracyjnego postanowienia mogą być bowiem zaskarżane w drodze zażalenia tylko w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie – kiedy kodeks tak stanowi. Skarżąca zakwestionowała w drodze zażalenia postanowienie odmawiające jej statusu strony w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Analiza przepisów ogólnych postępowania administracyjnego jak też ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz.1227 ze zm.) stanowiących materialnoprawną podstawę prowadzonego postępowania jednoznacznie wskazuje, że w żadnym z tych aktów nie przewidziano możliwości zakwestionowana w drodze zażalenia postanowienia w przedmiocie uznania lub odmowy uznania danego podmiotu za stronę postępowania. Co więcej, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują wprost możliwości wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia danego podmiotu do udziału w postępowaniu jako strony. Podstawy do wydania takiego postanowienia nie da wywieść się z przepisu art. 28 Kpa. Z kolei w art. 31 § 2 Kpa przewidziano wydanie postanowienia o dopuszczeniu do udziału w sprawie ale tylko w odniesieniu do organizacji społecznej i po spełnieniu szeregu warunków. Natomiast obowiązujący od 11 kwietnia 2011 r. przepis art. 61a Kpa dotyczy odmowy wszczęcia postępowania, gdy żądanie jego wszczęcia złożone zostało przez osobę nie będącą stroną postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje więc orzekania w formie postanowienia, czy też jakiegokolwiek innego aktu o uznaniu danego podmiotu za stronę już toczącego się postępowania (wszczętego z urzędu lub na wniosek innej strony). Skoro Kpa nie określił formy orzekania o dopuszczeniu danego podmiotu do udziału w postępowaniu jako strony, to nie jest możliwym wnoszenie środka zaskarżenia na takie rozstrzygnięcie. O braku możliwości wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia danego podmiotu do udziału w postępowaniu jako strony świadczy także utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, w myśl którego w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego brak jest podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest stroną postępowania.(zob. wyrok NSA w Warszawie z 2 czerwca 2011r. sygn. akt II OSK 953/10, wyrok WSA w Gdańsku z 29 września 2011r. sygn. akt III SA/Gd 295/11- dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl,). W tym miejscu wskazać należy, że błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia nie może tworzyć takiego uprawnienia dla zainteresowanego podmiotu, bowiem w sposób rażący naruszałoby to konstytucyjne zasady praworządności i równości obywateli wobec prawa (art. 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Z uwagi więc na fakt, iż na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia zażalenie nie przysługuje, postanowienie organu II instancji okazało się prawidłowe, a Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę H. W. i orzekł jak w sentencji. Na marginesie, ubocznie należy wskazać, iż w aktach sprawy znajduje się jeszcze drugie zażalenie T. W.. Fakt, że jego podpis okazał się podrobiony automatycznie nie oznacza, że nie złożył on zażalenia. Organ zatem winien wezwać żalącego się do podpisania zażalenia, a w razie nie uzupełnienia tego braku w części go dotyczącego pozostawić zażalenie bez rozpoznania (art.64 kpa).