I SA/Wa 1352/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-22
Skład orzekający: Agnieszka Miernik, Marta Kołtun, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo zastosowały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (w szczególności art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.) do wznowienia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych, zamiast przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wyjaśniły wystarczająco podstaw zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do wznowienia postępowania w sprawie świadczeń rodzinnych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych przewiduje szczególny tryb zmiany lub uchylenia decyzji (art. 32 ust. 1), który ma pierwszeństwo przed przepisami K.p.a. Stosowanie K.p.a. jest dopuszczalne jedynie w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Organy nie wykazały, że w sprawie nie zachodziły przesłanki z ustawy o świadczeniach rodzinnych, co skutkuje naruszeniem przepisów prawa procesowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła świadczeń rodzinnych przyznanych M. L. na dzieci. Po przyznaniu świadczeń organ pierwszej instancji (Burmistrz) wznowił postępowanie, stwierdzając, że wnioskodawca nie ujawnił dochodu z renty. Po ponownym rozpatrzeniu uchylono pierwotną decyzję i odmówiono świadczeń za część okresu, a przyznano za pozostały. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący kwestionował sposób wyliczenia dochodu rodziny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] października 2013 r., nr [...] przyznającej świadczenia rodzinne na dzieci wraz z dodatkami za wskazane okresy oraz w określonej wysokości.
Decyzja Kolegium została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z dnia 14 października 2013 r. M. L. wystąpił o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego.
Powołaną decyzją z dnia [...] października 2013 r. Burmistrz [...] przyznał:
1) zasiłek rodzinny na dziecko: H. L. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie - na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.;
2) zasiłek rodzinny na dziecko: W. L. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie - na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.;
3) zasiłek rodzinny na dziecko: S. L. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 w wysokości [...] zł jednorazowo;
4) zasiłek rodzinny na dziecko: K. L. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 w wysokości [...] zł jednorazowo.
Postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Burmistrz [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r., wskazując że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] października 2013 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który ją wydawał. Burmistrz powziął bowiem wiadomość, że wnioskodawca przy składaniu ww. wniosku nie ujawnił dochodu uzyskanego z tytułu renty, którą otrzymał na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. - miesięcznie w wysokości [...] zł na okres od 25 lipca 2013 do 31 sierpnia 2014 r.
Decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] Burmistrz [...], w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego: uchylił wyżej powołaną decyzję z dnia [...] października 2013 r. (pkt I decyzji); odmówił świadczeń rodzinnych (pkt II decyzji), tj:
1) zasiłku rodzinnego na dziecko: H. L. wraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
2) zasiłku rodzinnego na dziecko: W. L. wraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
3) zasiłku rodzinnego na dziecko: S. L. - na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
4) zasiłku rodzinnego na dziecko: K. L. na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.;
oraz przyznał świadczenie rodzinne (pkt III decyzji), tj:
1) zasiłek rodzinny na dziecko: H. L. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie - na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r.,
2) zasiłek rodzinny na dziecko: W. L. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie - na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r.
3) zasiłek rodzinny na dziecko: S. L. w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 w miesiącu wrześniu 2014 r. w wysokości [...] zł jednorazowo,
4) zasiłek rodzinny na dziecko – K. L. na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 w miesiącu wrześniu 2014 r. w wysokości [...] zł jednorazowo.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], w wyniku odwołania M. L., uchyliło decyzję z dnia [...] listopada 2014 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Kolegium stwierdziło, że w sposób nienależyty wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy, co mogło mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. Z odwołania oraz treści decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2013 r. wynika bowiem, że przed uzyskaniem prawa do renty M. L. zaprzestał pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. W związku z tym, obowiązkiem Burmistrza było wyjaśnienie w jakim okresie M. L. pobierał świadczenie rehabilitacyjne, w jakiej wysokości, a następnie ocena czy zachodzą przesłanki do uznania zaprzestania pobierania tego świadczenia za dochód utracony oraz czy ewentualna utrata dochodu ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Burmistrz [...] orzekł ponownie o uchyleniu w całości decyzji z dnia [...] października 2013 r. (pkt I decyzji), odmówił przyznania świadczeń rodzinnych (pkt II decyzji), tj.:
1) zasiłku rodzinnego na dziecko: H. L. wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
2) zasiłku rodzinnego na dziecko: W. L. wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej - okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
3) zasiłku rodzinnego na dziecko: S. L. w wysokości [...] zł na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
4) zasiłku rodzinnego na dziecko: K. L. w wysokości [...] zł na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r.,
oraz przyznał (pkt III decyzji):
1) zasiłek rodzinny na dziecko: H. L. w wysokości [...] zł na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie,
2) zasiłek rodzinny na dziecko: W. L.w wysokości [...] zł na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej w wysokości [...] zł miesięcznie,
3) zasiłek rodzinny na dziecko: S. L. w wysokości [...] zł na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 w wysokości [...] zł jednorazowo,
4) zasiłek rodzinny na dziecko: K. L. w wysokości [...] zł na okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2014/2015 w wysokości [...] zł jednorazowo.
Od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r. odwołanie wniósł M. L. kwestionując stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie prawidłowości wyliczenia dochodu rodziny.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, albowiem w dniu wydania decyzji z dnia [...] października 2013 r. Burmistrz [...] nie posiadał wiedzy o uzyskaniu przez M. L. dochodu z tytułu renty, który miał wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Kolegium wyjaśniło, że M. L. uzyskał następujące świadczenia, których płatnikiem był Zakład Ubezpieczeń Społecznych: 1) zasiłek chorobowy od 29 kwietnia 2012 r. do 27 października 2012 r.; 2) świadczenie rehabilitacyjne od 28 października 2012 r. do 24 lipca 2013 r., 3) rentę od 25 lipca 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. Ponadto, od 1 stycznia 1999 r. wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, nieprzerwanie do chwili obecnej (działalność nigdy nie została zamknięta ani zawieszona). Kolegium stwierdziło, podzielając w tym zakresie ustalenia organu pierwszej instancji, że w roku 2012 członkowie rodziny osiągnęli następujące dochody (pomniejszone o podatek, składki na ubezpieczenie społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne): M. L. - [...] zł, K. L. - [...] zł. Razem - dochód za 2012 r. wyniósł [...] zł a miesięcznie na członka rodziny [...] zł. Od 25 lipca 2013 r. do dnia 31 sierpnia 2014 r. M. L. uzyskał uprawnienia do renty z ZUS. Zatem, w okresie uzyskiwania uprawnień do świadczeń od listopada 2013 r. do sierpnia 2014 r. do miesięcznego dochodu rodziny za 2012 r. należało dodać dochód uzyskany, tj. dochód z tytułu renty w wysokości [...] zł, co wynika z art. 3 pkt 24 lit. d) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1456). Wówczas dochód członka rodziny za okres od 1 listopada 2013 r. do 31 sierpnia 2014 r. wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego określoną w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. W świetle bowiem powyższego przepisu zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 574,00 zł.
Ponadto, Kolegium podniosło, że przy wyliczaniu dochodu rodziny za okres poprzedzający okres świadczeniowy organ zobowiązany jest także uwzględnić tzw. utratę dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 23) ustawy, ilekroć mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną m.in: a) (...), c) utratą zatrudnienia, d) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672, z późn. zm.), h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wskazany katalog okoliczności stanowiących "utratę dochodu" ma charakter zamknięty a zatem nie może być rozszerzany w wyniku wykładni. W tym miejscu organ odwoławczy wyjaśnił (powołując się na orzecznictwo sądowe), że prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej mieści się w definicji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zawartej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej potraktować zatem należy jako utratę innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c) ustawy. Zatem, gdyby M. L. zawiesił działalność gospodarczą wówczas takie zawieszenie działalności należałoby potraktować jako utratę innej pracy zarobkowej i wpływałoby na ocenę przy wyliczeniu dochodu. Niepodejmowanie faktycznie pracy w ramach prowadzonej działalności nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, albowiem zawieszenie działalności nie zostało przez wnioskodawcę zgłoszone i zaewidencjowane w stosownych rejestrach. Jednocześnie Kolegium podniosło, że ustawa o świadczeniach rodzinnych traktuje utratę zatrudnienia jako określony stan prawny a nie stan faktyczny polegający na nieświadczeniu pracy, czy nie wykonywaniu czynności związanych z zarejestrowaną działalnością gospodarczą. Brak jest zatem podstaw także dla dokonania rozszerzającej wykładni art. 3 pkt 23 lit. h) ustawy, który dotyczy zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Z tego powodu dochód z tytułu wypłaty wnioskodawcy zasiłku chorobowego oraz świadczenia rehabilitacyjnego został uznany jako dochód osiągnięty w ramach trwającej nieprzerwanie "innej pracy zarobkowej", tj. prowadzonej działalności gospodarczej, a nie jako dochód utracony (co podnosi M. L.).
Organ odwoławczy wskazał także, że analogicznie należy potraktować zasiłek macierzyński oraz zasiłek chorobowy, który otrzymała K. L., tj. nie mogą zostać potraktowane jako utracone dochody w świetle ustawy, albowiem nie ustały w związku z utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Natomiast, wobec faktu, że dochód z tytułu renty przysługiwał M. L. do 31 sierpnia 2014 r., należało uznać go w świetle art. 3 pkt 23 lit. d) ustawy od 1 września 2014 r. za dochód utracony. W konsekwencji, za okres od 1 września 2014 r. do 31 października 2014 r. dochód rodziny wyniósł [...] zł, co stanowiło podstawę do przyznania świadczeń rodzinnych, zasiłków rodzinnych na dzieci wraz z dodatkami.
Ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wystąpił M. L., nie zgadzając się ze stanowiskiem organów administracji w przedmiocie ustalenia dochodu rodziny, uprawniającego do świadczeń rodzinnych.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że z ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wynika, że świadczenie rehabilitacyjne jest kontynuacją zasiłku chorobowego. Z ustawy tej wynika także, że wykonując pracę zarobkową straciłby prawo do zasiłku chorobowego. Wobec tego skarżący podkreślił, że aby nie utracić prawa do zasiłku chorobowego i rehabilitacyjnego nie wykonywał faktycznie pracy zarobkowej, a więc ją utracił – czyli została spełniona przesłanka wynikająca z art. 3 pkt 23 lit. h) ustawy o świadczeniach rodzinnych, który mówi o przypadku uznawanym za utratę dochodu. Dalej wskazał, że w okresie przebywania na zasiłku chorobowym, a później na rehabilitacyjnym prowadził działalność gospodarczą ale tylko ze względu na konieczność objęcia jego rodziny ubezpieczeniem zdrowotnym. Stąd też działalności gospodarczej nie zamykał i nie zawieszał. Z też względu, w jego ocenie zasiłek rehabilitacyjny powinien być zaliczony jako dochód utracony. Ponadto podniósł, że obliczanie przez organ dochodu w taki sposób, iż do wartości średniej za ubiegły rok dodaje się dochód za poszczególny miesiąc stoi w sprzeczności z zasadami matematyki i daje błędny wynik.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z kolei, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych.
Materialnoprawną podstawę decyzji Burmistrza [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114) – dalej: "ustawa", tj.: art. 20 ust. 3, art. 4, art. 5 ust. 1 i 4b, art. 6, art. 8 pkt 4a i pkt 6, art. 12a, art. 14, art. 24 ust. 1. Ponadto, organ przywołał art. 104, 145 § 1 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r, poz. 267) – dalej: "k.p.a.".
Z kolei, w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2014 r., nr [...], którym to organ zainicjował przedmiotowe postępowanie administracyjne, tj. wznowił postępowanie w sprawie ustalenia uprawnień do świadczeń rodzinnych na dzieci na okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. Burmistrz wskazał, że chodzi o przesłankę wynikającą z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zaś wznowione postępowanie prowadzone jest w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na ten tryb prowadzenia przedmiotowego postępowania zwrócił także uwagę organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji.
W ocenie organów obu instancji o zasadności wszczęcia postępowania w powyższym trybie świadczy okoliczność, że w dniu [...] września 2014 r. przy składaniu wniosku przez M. L. na kolejny okres zasiłkowy 2014/2015 wnioskodawca dołączył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września o przyznaniu renty. Oznacza to, że strona składając poprzedni wniosek z dnia [...] października 2013 r. o zasiłek rodzinny nie ujawniła uzyskania dochodu z tego tytułu. Tym samym wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne i dowody nie znane organowi pierwszej instancji w dniu wydawania decyzji z dnia [...] października 2013 r. w przedmiocie przyznania na dzieci: H. L., W. L., S. L., K. L. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami.
Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie nie wyjaśniły jednak wystarczająco podstaw zastosowania art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. prowadzenia niniejszego postępowania w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 32 ust. 1 tej ustawy stanowi, że "Organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń." W ust. 2 tego przepisu ustawodawca wskazał, że sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie dostrzegły jednak, że ustawodawca umożliwił stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dopiero w przypadkach nieuregulowanych w tej ustawie. Tak więc, art. 32 ust. 1 ustawy przewiduje jako szczególny, a zatem korzystający z pierwszeństwa, tryb zmiany i uchylenia decyzji. Znajduje on zastosowanie gdy po wydaniu decyzji uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, albo gdy pobrano nienależnie świadczenie rodzinne. Oznacza to, że przepisy tegoż kodeksu dochodzą do głosu wyłącznie wówczas, gdy chodzi o sytuacje inne niż unormowane przepisami tej ustawy. Wprawdzie z orzecznictwa sądowoadministracyjnego jednoznacznie wynika, że w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane (w niniejszej sprawie okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r.) to brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych decyzji przyznającej świadczenie, jednakże przyjmuje się też, że w takim wypadku znajduje zastosowanie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia.
Skoro więc organy orzekające nie oparły się w niniejszej sprawie o zawartą w ustawie regulację prawną nienależnego świadczenia a odwołały się do przepisów k.p.a. (art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) to oznacza, że nie zachodzi w ich ocenie przypadek opisany w ustawie o świadczeniach rodzinnych (wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia – art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy). Tej oceny, zarówno w zaskarżonej decyzji jak i ją poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji, tj. co do zasadności prowadzenia postępowania wyłącznie w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, trudno się doszukać.
Ta materia, zdaniem Sądu, wymaga wyjaśnienia co skutkuje uchyleniem decyzji obu instancji. W konsekwencji, z uwagi na powyższą przyczynę uchylenia decyzji Sąd nie bada zarzutów dotyczących ustalenia dochodu rodziny za okres uprawniający do świadczeń rodzinnych. Nie mniej jednak podniesienia wymaga, że na podstawie decyzji organu pierwszej instancji trudno ocenić prawidłowość jego wyliczenia. I tak, z decyzji tej nie wynika wysokość zasiłku rodzinnego wchodzącego w skład dochodu M. L. wynoszącego (zdaniem organów) [...] zł. To samo dotyczy drugiego elementu dochodu, tj. dopłaty do kredytu. Ponadto, organ nie wskazał z jakich dokumentów dane te konkretnie wynikają. Jednocześnie, wbrew pierwotnym zaleceniom zawartym w decyzji Kolegium z dnia [...] marca 2015 r., Burmistrz nie ustalił także okresu pobierania i wysokości otrzymanego przez wnioskodawcę świadczenia rehabilitacyjnego. Tak dokonane ustalenia faktyczne zostały utrzymane w mocy przez organ odwoławczy z jedynym uzupełnieniem co do okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Jednocześnie, organ odwoławczy zaliczył do dochodu także otrzymane przez M. L. świadczenia rehabilitacyjne, jednakże również nie wskazując w jakiej wysokości. Wobec powyższego, Sąd zauważa, że powyższe niejasności przy ewentualnej kontroli prawidłowości wyliczenia dochodu rodziny uprawniającego do świadczeń rodzinnych uniemożliwiłyby ocenę poprawności jego ustalenia.
Powyższe pozwala Sądowi orzekającemu stwierdzić, że przy wydaniu zaskarżonych decyzji zostały naruszone przepisy prawa procesowego - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło