II SA/Wa 816/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Ewa Grochowska – Jung, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi K.K. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji – oddala skargę w całości – Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 41 ust. 2 pkt 8 w związku z art. 43 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o zwolnieniu K.K. ze służby w Policji z dniem [...] lutego 2015 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zwolnienia policjanta ze służby określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W dniu [...] lipca 2012 r. K.K. przedstawiono zarzut popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k., tj. prowadzenia w dniu [...] lipca 2012 r. w ruchu lądowym pojazdu mechanicznego marki [...] w stanie nietrzeźwości, a następnie skierowano do sądu akt oskarżenia. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...] czerwca 2014 r., sygn. akt [...] uznał policjanta winnym popełnienia zarzucanego mu czynu i warunkowo umorzył postępowanie na okres 2 lat próby. Następnie Sąd Okręgowy [...] w [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 r., sygn. akt [...] zmienił powyższy wyrok w ten sposób, że uchylił orzeczenie oparte o treść art. 63 § 2 k.k., ograniczając okres na jaki został orzeczony wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do lat 2 (od dnia [...] lipca 2012 r. do dnia [...] lipca 2014 r.), zaś w pozostałej części utrzymał go w mocy. Organ wyjaśnił, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie jest wyrokiem skazującym, jednak wina policjanta co do popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, określonego w art. 178a § 1 k.k. jest bezsprzeczna i choć jej uznaniu nie towarzyszą kary oraz środki karne to czyn karalny zaistniał. Jako drugą niezbędną przesłankę do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, tj. brak możliwości pozostania funkcjonariusza w służbie organ wskazał troskę o autorytet Policji, jako zorganizowanej formacji powołanej do ochrony bezpieczeństwa obywateli oraz porządku publicznego. Popełnienie czynu o znamionach przestępstwa powoduje, że utracił on wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do pełnienia służby publicznej. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa. Już sam fakt naruszenia obowiązującego porządku prawnego, bez względu na to, jaki charakter ma to naruszenie, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom policjanta. Tak więc pozostawienie w służbie policjanta, który utracił warunki kwalifikowane do jej pełnienia oraz charakter popełnionego czynu, godziłoby w społeczny wizerunek Policji, przyczyniając się do obniżenia zaufania obywateli do tej instytucji. Organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione również inne wymagania formalne warunkujące zwolnienie policjanta ze służby. Przed podjęciem decyzji, organ I instancji zgodnie z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, wystąpił pismem z dnia [...] lutego 2015 r. do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów Komendy [...] Policji o wydanie opinii w sprawie zwolnienia K.K. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Opinia zakładowej organizacji związkowej nie została sporządzona do dnia wydania zaskarżonej decyzji, jednak zwolnienie ze służby policjanta w tym trybie jest niezależne od jej wydania. Zdaniem organu, prawidłowo nadano rozkazowi personalnemu rygor natychmiastowej wykonalności, zasadnie przyjmując, że okoliczności popełnienia przez K.K. czynu o znamionach przestępstwa nie budzą wątpliwości, co w istotny sposób narusza interes służby, tożsamy z ważnym interesem społecznym, wyrażającym się w tym, że bezpieczeństwo i porządek publiczny powinny być realizowane przez osoby spełniające wymogi określone w art. 25 ustawy o Policji oraz przestrzegające obowiązującego porządku prawnego. Skoro zatem funkcjonariusz obdarzony szczególnym zaufaniem społecznym i zobowiązany do przestrzegania prawa oraz egzekwowania właściwych zachowań członków społeczeństwa, sprzeniewierzył się powyższym zasadom to nie może pozostawać w służbie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.K. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta [...] Policji z dnia [...] marca 2015 r. oraz rozkazu personalnego Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: a) przepisu prawa materialnego, tj. art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie art. 342 § 1 k.p.k., art. 413 k.p.k. i art. 415 § 5 k.p.k. w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 25 ust. 1 powołanej ustawy, wskazując, że w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie sąd stwierdza, że oskarżony popełnił zarzucane mu przestępstwo, ale odstępuje od skazania sprawcy, to jest zarówno od przypisania mu w sposób formalny winy, jak i od wymierzenia jakiejkolwiek kary, a zatem nie utracił przymiotu nieposzlakowanej opinii niezbędnej do pełnienia służby w Policji, b) przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 138 § 1 pkt 1, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niezebrania całości materiału dowodowego i brak uzasadnienia faktycznego w świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2000 r., sygn. akt P 1/99 określającego znaczenie i skutki warunkowego umorzenia postępowania, a także art. 108 k.p.a., przez bezpodstawne nadanie rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności bez uwzględnienia interesu społecznego. Wnoszący skargę wskazał, że organy administracji publicznej nie wzięły pod uwagę, choć były nim związane, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2000 r., sygn. akt P 1/99, w którym dokonano wykładni art. 66 § 1 k.k. dotyczącego warunkowego umorzenia postępowania. Jego zdaniem warunkowe umorzenie postępowania oznacza, że jest osobą niekaraną i niewinną zarzucanego mu przestępstwa. Nie ma zatem podstaw prawnych do zwolnienia go ze służby w Policji z uwagi na popełnienie przestępstwa, bowiem przy warunkowym umorzeniu postępowania nie można mu jej przypisać. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonego rozkazu personalnego nie stwierdził, aby Komendant [...] Policji, jak i Komendant Rejonowy Policji [...] naruszyli przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, czy też przepisy postępowania administracyjnego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego stanowił przepis art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Dodatkowy wymóg do zastosowania wyżej wymienionej podstawy zwolnienia, określa przepis art. 43 ust. 3 powołanej ustawy, według którego zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i 8 może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Z analizy art. 41 i art. 25 ust. 1 ustawy o Policji wynika, że poszczególne przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby, ustawodawca wiąże z kryteriami niekaralności i nieposzlakowanej opinii, jakie muszą spełniać kandydaci ubiegający się o przyjęcie w szeregi Policji. Fakultatywna decyzja o zwolnieniu policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 tej ustawy, związana jest z utratą przez niego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek oczywistego popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, którego charakter uniemożliwia dalsze pozostawanie w służbie. Celem omawianego przepisu jest usunięcie z Policji tych policjantów, którzy w sposób oczywisty popełnili czyny o znamionach przestępstwa, a charakter tych czynów wskazuje na popełnienie ich z motywów zasługujących na szczególne potępienie w oczach opinii publicznej. W interesie tak państwa, jak i jego obywateli, leży bowiem jak najszybsze usunięcie z Policji takich funkcjonariuszy, a zatem działanie właściwych organów Policji na tej podstawie służy ochronie interesu publicznego. Należy zwrócić uwagę, że szczególny charakter służb mundurowych umożliwia odmienne i bardziej rygorystyczne, niż w przypadku pozostałych zawodów i funkcji, ukształtowanie statusu służbowego, w tym jego utraty. Wśród służb mundurowych, Policja wyróżnia się bowiem zakresem przydzielonych jej zadań, które mają charakter wieloaspektowy. Jest przede wszystkim formacją uzbrojoną służącą społeczeństwu i przeznaczoną do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Istotne znaczenie ma w praworządnym państwie umożliwienie skutecznego wykonywania przez Policję zadań z zakresu bezpieczeństwa państwa i jego obywateli. Publiczny wymiar Policji powoduje też, że w znaczącym stopniu jej działania kształtują autorytet organów państwa i zaufanie do funkcjonariuszy. Z tego właśnie względu wymagania w stosunku do policjantów muszą być tak wysokie. Oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa wynika z ustaleń postępowania karnego oraz orzeczeń sądowych stwierdzających, że K.K. dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu, Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2014 r., sygn. akt [...] uznał K.K. winnym popełnienia czynu określonego w art. 178a § 1 k.k., tj. o to, że w dniu [...] lipca 2012 r. w miejscowości [...] prowadził w ruchu lądowym pojazd mechaniczny marki [...] znajdując się w stanie nietrzeźwości (I badanie 1,39 mg/l, II badanie 1,30 mg/l, III badanie 1,25 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu), ustalając, że wina oskarżonego i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości i postępowanie warunkowo umorzył na okres 2 lat próby. W związku z apelacją wniesioną przez prokuratora i obrońcę oskarżonego od powyższego wyroku, Sąd Okręgowy [...] w [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2015 r., sygn. akt [...] utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w części dotyczącej warunkowego umorzenia postępowania. Fakt zatem popełnienia przestępstwa przez funkcjonariusza jest oczywisty. Sąd podzielił stanowisko organów, że czyn, który popełnił K.K. uniemożliwia jego pozostanie w służbie. Charakter czynu o znamionach przestępstwa z art. 178a § 1 k.k., jakiego dopuścił się skarżący, a który zawsze popełniony zostaje z winy umyślnej, w opinii społecznej postrzegany jest bowiem jako czyn o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, poddany szczególnej krytyce i napiętnowaniu, a to uzasadnia przyjęcie, iż utracił wymóg nieposzlakowanej opinii, niezbędny do bycia funkcjonariuszem Policji. Podkreślić należy, że oczywistość popełnienia czynu zabronionego może wynikać także z orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania. Sąd może bowiem warunkowo umorzyć postępowanie karne tylko wówczas, gdy wina sprawcy i okoliczności popełnienia przez niego zarzucanego mu czynu nie budzą wątpliwości. Nie ma zatem różnicy, czy bezprawność działania policjanta wynika z orzeczenia o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, czy też ustaleń poczynionych przed zakończeniem postępowania karnego. Tryb przewidziany w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji został wprowadzony nie po to, aby policjanci, w stosunku do których warunkowo umorzono postępowanie karne, mogli uniknąć jakichkolwiek sankcji służbowych. Celem omawianego unormowania było stworzenie możliwości wyeliminowania z grona funkcjonariuszy Policji także policjantów, w stosunku do których nie zapadł wprawdzie prawomocny wyrok skazujący ich za popełnienie przestępstwa, ale których bezprawność działania w świetle przepisów prawa karnego nie budzi wątpliwości i jest oczywista. Warunkowe umorzenie postępowania karnego nie wyklucza zatem możliwości rozwiązania z policjantem stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 77/14, dostępny na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej zatem sytuacji twierdzenie skarżącego, że w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 maja 2000 r., sygn. akt P 1/99, brak było podstaw do zwolnienia go ze służby, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy organ I instancji pismem z dnia [...] lutego 2015 r. wystąpił do Przewodniczącego Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów Komendy [...] Policji o wydanie opinii w sprawie zwolnienia K.K. ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, jednak do dnia wydania rozstrzygnięcia nie została ona przedstawiona. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że przepis art. 43 ust. 3 ustawy o Policji obliguje organ do zasięgnięcia opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów w przedmiocie zwolnienia ze służby na omawianej podstawie, co uczyniono, jednak nie uzależnia zwolnienia funkcjonariusza w tym trybie od wydania opinii przez organ związkowy. Należy podkreślić, że organy Policji, podejmując rozstrzygnięcie o zwolnieniu skarżącego ze służby wyjaśniły, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny, tzn. dobro Policji, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie naruszono także przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Organy administracji obu instancji wyczerpująco ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.), oceniły zebrany w toku postępowania materiał dowodowy (art. 75 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.), a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Skarżący został również poinformowany przez organ I instancji o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby w Policji oraz pouczony o przysługujących mu uprawnieniach w toku tego postępowania (dowód: pismo Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] lutego 2015 r.). Również zarzut dotyczący naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. okazał się niezasadny, bowiem organy wystarczająco uzasadniły rozkaz personalny w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazując, że w okolicznościach niniejszej sprawy pozostawanie policjanta w służbie, na którym ciąży zarzut popełnienia przestępstwa godzi w interes służby, a tym samym w interes społeczny. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżony rozkaz personalny Komendanta [...] Policji oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny organu I instancji odpowiadają prawu. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.