I SAB/Wa 498/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 r. sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków z dnia [...] stycznia 1948 r. i z dnia [...] maja 1949 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ulicy [...] oznaczonej hip. NR [...] i NR [...] dotyczących części nieruchomości nieobjętej decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] września 2014 r. NR [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. pismem z 5 czerwca 2015 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. pod nazwą "[...]" rej. hip. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych przedmiotowa nieruchomość, na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przeszła na własność gminy W. Dawny właściciel nieruchomości – W. Z. wnioskami z 29 stycznia 1948 r. i 25 maja 1949 r. wystąpił o ustanowienie prawa własności czasowej do ww. gruntu. Pismem z 10 sierpnia 1994 r. następca prawny byłego właściciela – S. Z. wystąpił o wydanie zaświadczenia dotyczącego przedmiotowej nieruchomości wskazując, że do dnia dzisiejszego nie rozpoznano złożonego wniosku dekretowego. W roku 2002 organ podjął czynności ukierunkowane na ustalenie kręgu stron postępowania. I tak pismem z 11 marca 2002 r. wystąpił do Centralnego Biura Adresowego o wskazanie miejsca zamieszkania W. Z. (byłego właściciela gruntu), ewentualnie jego następców prawnych. W dniu 16 kwietnia 2002 r. wystąpił do Urzędu Miasta G. o wskazanie aktualnego adresu S. Z. W odpowiedzi z 6 maja 2002 r. uzyskano informację że ww. Urząd nie posiada adresu tej osoby. Wobec tego w dniu 7 czerwca 2002 r. zwrócono się do Biura Rzecznika Prasowego Urzędu Gminy W. o umieszczenie w lokalnej gazecie ukazującej się na terenie [...] ogłoszenia informującego o poszukiwaniu adresów ww. osób. W dniu 2 lipca 2002 r. do Urzędu Gminy W. wpłynęło pismo S. Z. ponaglające do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, złożonego przez byłego właściciela. W odpowiedzi z 18 lipca 2002 r. organ poinformował stronę o stanie prawnym nieruchomości oraz zobowiązał do przedłożenia aktualnego wykazu działek należących w dniu 21 listopada 1945 r. do W. Z. wchodzących w skład "[...]"[...]. Pismem z 12 marca 2013 r. I. O. (następca prawny S. Z.) wystąpiła do Urzędu W. o wskazanie, czy w odniesieniu do m.in. nieruchomości pochodzącej z dawnej "[...]" składane były wnioski, pisma, czy wydawano jakieś decyzje, postanowienia. Wobec braku odpowiedzi, pismem z 6 czerwca 2013 r. wniosek ponowiła. Urząd W. Biuro Gospodarki Nieruchomościami pismem z 20 czerwca 2013 r. wystąpił do Delegatury tego Biura w [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowego gruntu oraz o rozliczenie nieruchomości w obecnych działkach ewidencyjnych, nadesłanie decyzji komunalizacyjnych oraz informacji o przeznaczeniu nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego i sposobie jego zagospodarowania. Wobec braku odpowiedzi pismem z 20 listopada 2013 r. wezwanie ponowiono. W dniu 27 stycznia 2014 r. uzyskano odpowiedź, że nie ma możliwości nadesłania żądanych dokumentów. I. O. pismem z 2 grudnia 2013 r., ponowionym w dniu 4 lutego 2014 r. wystąpiła o zwrot m.in. przedmiotowej nieruchomości oraz o udzielenie informacji, jakie działania podjęto w odniesieniu do wniosku W. Z. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do ww. gruntu. W odpowiedzi z 10 marca 2014 r. poinformowano wnioskodawczynię, że z uwagi na brak całości dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia wniosku dekretowego z 25 maja 1949 r., w szczególności ustalenia granic przedmiotowych nieruchomości, brak jest możliwości dotrzymania kodeksowych terminów załatwienia sprawy. Stosownie do kompletowanej dokumentacji wydawane będą decyzje administracyjne. Jednocześnie wezwano I. O. do nadesłania dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości. W tej samej dacie organ wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przesłanie map dawnych nieruchomości hipotecznych wskazanych we wniosku I. O. z 4 lutego 2014 r. W dniu 12 października 2014 r. I. O. podtrzymała swoje wnioski o zwrot m.in. przedmiotowej nieruchomości, wskazując że dostarczyła już organowi wszystkie posiadane dokumenty. Prezydent W. decyzją z [...] września 2014 r. odmówił następcom prawnym W. Z. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...] i [...] ozn. hip. Nr [...] i Nr [...], wydzielonego z "[...]" rej. hip. Nr [...], nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Organ wskazał jednocześnie, że w stosunku do pozostałej części tej nieruchomości wnioski z 29 stycznia 1948 r. i 25 maja 1949 r. rozpatrzone zostaną w terminie późniejszym. Wobec dalszej bezczynności organu, następcy prawni byłego właściciela w dniu 15 kwietnia 2015 r. wnieśli zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie, natomiast pismem z 5 czerwca 2015 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta W. W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo, iż wnioski dekretowe złożone zostały w 1948 i 1949 r., organ w dniu 16 września 2014 r. wydał decyzję jedynie w odniesieniu do części przedmiotowego gruntu. Do dnia dzisiejszego sprawa nie została jednak zakończona, mimo złożenia w dniu 15 kwietnia 2015 r. zażalenia na niezałatwienie jej w terminie. Organ ignoruje również obowiązki nałożone na niego przepisem art. 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując na wydaną w sprawie decyzję z [...] września 2014 r. oraz toczące się w jej następstwie postępowanie odwoławcze, skutkujące przekazaniem akt administracyjnych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W tej sytuacji w ocenie organu, zwłoka w rozpoznaniu wniosków dekretowych powstała ze względu na brak niezbędnej dokumentacji oraz skomplikowany charakter sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent W. do dnia wyrokowania przez sąd administracyjny nie rozpoznał w całości wniosków o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości, złożonych przez W. Z. w dniu 29 stycznia 1948 r. i 25 maja 1949 r. Od momentu złożenia ww. wniosków minęło więc ponad 65 lat. Zdaniem Sądu był to czas wystarczający na zgromadzenie dokumentacji niezbędnej dla wydania merytorycznego rozstrzygnięcia, tym bardziej że organ był wielokrotnie ponaglany przez następców prawnych byłego właściciela. W tej sytuacji niezrozumiałe jest dla Sądu uzasadnianie swojej bezczynności koniecznością przekazania akt administracyjnych Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. najpierw z odwołaniem od decyzji z [...] września 2014 r., a następnie z zażaleniem skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie. Jest to o tyle istotne, że dysponując wcześniej dokumentacją sprawy, organ decyzją z [...] września 2014 r. orzekł jedynie co do części wniosku dekretowego. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent W., nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa, a to ze względu na długość prowadzonego postępowania, brak realnych i skutecznych prób jego zakończenia oraz znaczne przekroczenie terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych, niniejsze postępowanie zainicjowane zostało wnioskami z 29 stycznia 1948 r. i 25 maja 1949 r. i do dnia dzisiejszego nie zostało w całości zakończone. Już samo zestawienie ww. dat wskazuje na rażące naruszenie prawa, tym bardziej, że z akt nie wynika, aby do 2002 r. (kiedy to podjęto próby odnalezienia następców prawnych byłego właściciela nieruchomości) podejmowano jakiekolwiek czynności zmierzające do rozpoznania ww. wniosków, mimo że pismem z 10 sierpnia 1994 r. S. Z. wystąpił do organu o ich rozpoznanie. Nie poskutkowały również kolejne pisma ponaglające do zakończenia postępowania, a ostatnie z nich skutkowało wezwaniem z 18 lipca 2002 r., którym zobowiązano ww. osobę do przedłożenia aktualnego wykazu działek należących w dniu 21 listopada 1945 r. do W. Z. wchodzących w skład "[...]" [...]. Przez okres kolejnych 11 lat organ nie podjął żadnej czynności zmierzającej do rozpoznania wniosków dekretowych W. Z. Dopiero bowiem złożony przez I. O. w dniu 19 marca 2013 r. (data prezentaty organu) wniosek o zwrot nieruchomości, zmobilizował organ do rozpoczęcia gromadzenia materiału dowodowego w sprawie. Mimo jednak upływu tak długiego czasu, decyzją z [...] września 2014 r. rozpoznano wniosek dekretowy odnoszący się do przedmiotowej nieruchomości jedynie w części. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc niniejsze postępowanie nawet raz nie poinformował stron o przyczynach niedotrzymania terminu oraz przewidywanym terminie załatwienia sprawy, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 K.p.a. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, wskazują w sposób jednoznaczny, że brak rozstrzygnięcia sprawy decyzją merytoryczną było wynikiem niepodejmowania przez Prezydenta W. działań zmierzających do zakończenia postępowania w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z tych też względów Sąd doszedł do przekonania, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy.