I OW 113/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta i Gminy Skępe o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Skępe a Starostą Lipnowskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku Z. S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości postanawia wskazać Starostę Lipnowskiego jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE. Wnioskiem z dnia 18 maja 2015 r., Burmistrz Miasta i Gminy Skępe, działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Burmistrzem Miasta i Gminy Skępe a Starostą Lipnowskim poprzez wskazanie Starosty Lipnowskiego jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Burmistrz stwierdził, że Z. S., pismem z dnia 5 marca 2015 r., wystąpił do Starosty Powiatowego o oddanie nieruchomości – działki nr 52/1, położonej w Skępem, pow. lipnowski. Starosta, zawiadomieniem z dnia 15 kwietnia 2015 r., przekazał pismo Burmistrzowi Miasta i Gminy Skępe uznając, że właściwym w sprawie oddania nieruchomości jest Burmistrz. Pismem z dnia 20 kwietnia 2015 r. Burmistrz wezwał Z. S. do wskazania nieruchomości, której zwrotu żąda, wskazując, że w ewidencji dotyczącej miasta Skępe nie figuruje nieruchomość o nr ew. 52/1. W odpowiedzi z dnia 27 kwietnia 2015 r. Z. S. stwierdził, że działka miała nr 52/1. Dodał, że żąda zwrotu nieruchomości na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Burmistrz ustalił, że przejęcie nieruchomości nastąpiło zarządzeniem Naczelnika Gminy Skępe, nr [...], z dnia [...] marca 1980 r., na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 ze zm.). Stwierdził, że art. 142 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) wskazuje, jako organ właściwy do wydania decyzji o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, o zwrocie odszkodowania i zwrocie nieruchomości zamiennej, a także o rozliczeniach z tytułu zwrotu, starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Przepis ten ma również zastosowanie do zwrotu nieruchomości, w przypadku ich przejęcia lub nabycia na rzecz Skarbu Państwa na podstawie m.in. ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. W tej sytuacji Burmistrz wniósł o wskazanie Starosty Lipnowskiego jako organu właściwego. Pismem z dnia 15 czerwca 2015 r. Z. S. zwrócił się o jak najszybsze rozpatrzenie wniosku. Niezależnie od tej prośby zawarł w piśmie uwagi dotyczące przebiegu postępowania. Stwierdził, że sprawa ciągnie się od 2010 r. W tej sprawie wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 174/13. Po tym wyroku Burmistrz odesłał sprawę do Starostwa Powiatowego w Lipnie. Starosta przedłużał czas załatwiania. Pani Wojewoda zorganizowała spotkanie, w którym wzięli udział jej prawnicy, po którym wszyscy doszli do wniosku, że sprawę ma rozliczyć Burmistrz. Zgodnie z tymi ustaleniami, Starosta przesłał decyzję o załatwieniu tej sprawy przez Burmistrza. Stwierdził, że wskazywanie jako dowodu jego pisma z dnia 20 kwietnia 2015 r. jest kłamstwem, gdyż od 2010 r. wysłał kilka, a może kilkanaście pism o różnej treści. W odpowiedzi na wniosek Starosta Lipnowski stwierdził, ze podtrzymuje swoje stanowisko, według którego, w sprawie z wniosku Z. S. o zwrot działki nr 52/1 właściwy jest Burmistrz Miasta i Gminy Skępe. Ustalił, że powyższa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa zarządzeniem Naczelnika Gminy Skępe, nr [...], z dnia [...] marca 1980 r., w sprawie ustalenia granic terenów budowlanych przejmowanych na cele budownictwa mieszkaniowego we wsi Skępem wydanym na podstawie art. 8, 9 ust. 3 i 13 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1970 r. w sprawie zasad przejmowania terenów budowlanych na obszarach wsi. Grunty zostały następnie podzielone i przeznaczone dla zaspokajania potrzeb mieszkaniowych mieszkańców Skępego. Część wydzielonych działek stanowi obecnie własność osób fizycznych, po dokonaniu sprzedaży aktami notarialnymi, zaś grunty pod drogami stanowią własność Gminy. Starosta odnotował jeszcze, że postanowieniem Naczelnika Gminy Skępe, z dnia [...] stycznia 1984 r., ustalono odszkodowanie za wywłaszczone działki nr 52/3 i 52/8. Starosta Lipnowski przytoczył dalej treść art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika właściwość starosty w sprawach zwrotu nieruchomości. Jednak po analizie materiału dowodowego uznał, że okoliczności faktyczne i prawne wskazują na brak możliwości fizycznego zwrotu nieruchomości, której zwrotu domaga się Z. S. Niemożliwe jest także orzekanie o odszkodowaniu za nią, gdyż zostało ono ustalone decyzją Naczelnika w Skępem z dnia [...] czerwca 1983 r., nr [...]. Starosta przywołał treść art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a następnie stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z opisaną wyżej okolicznością. Starosta podsumował, że nie ma podstaw prawnych do rozpatrywania wniosku o zwrot nieruchomości, ponieważ zwrot nie jest możliwy. Z tego powodu uważa się za organ niewłaściwy do jego rozpatrywania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Żądanie dotyczy rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego, o którym mowa w art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Przez spory kompetencyjne należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej (organ jednostki samorządu terytorialnego i organ administracji rządowej (art. 22 § 2 K.p.a.), jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). W niniejszej sprawie doszło do negatywnego sporu kompetencyjnego. Z wniosku Z. S. z dnia 5 marca 2015 r., doprecyzowanego pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r., wynika, że domaga się on zwrotu nieruchomości. Nieruchomość ta została przejęta na własność Państwa na podstawie art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216 ze zm.). Sprawa o zwrot takiej nieruchomości jest rozstrzygana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 216 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio m.in. do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi. Częścią rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami jest art. 142. Zgodnie zaś z art. 142 ust. 1, o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w drodze decyzji. Oznacza to, że w niniejszej sprawie właściwy jest Starosta Lipnowski. Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Starostę w odpowiedzi na wniosek stwierdzić należy, że właściwości Starosty nie wyłącza ewentualny brak podstaw do zwrotu nieruchomości. Nie można mieszać dwóch odmiennych instytucji procesowych: badania przez organ swojej właściwości (art. 19 K.p.a.) i załatwienia sprawy administracyjnej (art. 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 K.p.a.). O tym, czy zachodzą pozytywne przesłanki zwrotu nieruchomości lub negatywne przesłanki takiego zwrotu, w tym przypadku upatrywane przez Starostę w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozstrzyga właściwy organ w drodze decyzji po wszczęciu postępowania i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Załatwienie sprawy administracyjnej, w tym także sprawy zwrotu nieruchomości przejętej na własność Państwa na podstawie art. 8 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi, nie może nastąpić poprzez wyartykułowanie przez organ odmowy uznania swojej właściwości do załatwienia sprawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.