III SA/Gd 628/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2015 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia 26 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 marca 2015 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2010 r. Nr 217 poz. 1427) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), odmówił wymeldowania R. L. z pobytu stałego – z lokalu nr 1[...] przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła K. L. podając, że R. L. nie mieszka w przedmiotowym lokalu od ponad 3 lat. Wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2013r. Sąd Rejonowy w S. oddalił powództwo R. L. o przywrócenie posiadania spornej nieruchomości. Organ ustalił, że R. L. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego, jednak nie opuścił go w sposób dobrowolny i trwały, ponieważ wyraża wolę zamieszkiwania z nim. W 2011r. po powrocie z pracy za granicą zastał wymienione zamki w drzwiach. Nie został wpuszczony do lokalu i od tego czasu nie mieszka w miejscu pobytu stałego. W związku z powyższym organ uznał, że nie zachodziły przesłanki wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Odwołanie od w/w rozstrzygnięcia wniosła K. L.. Wojewoda decyzją z dnia 26 maja 2015 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 35 ustawy o ewidencji ludności, uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o wymeldowaniu R. L. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S.. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie należało ustalić, czy R. L. mieszka w miejscu pobytu stałego, czy opuścił je w sposób dobrowolny i trwały. O braku dobrowolności można mówić wówczas, gdy osoba zameldowana bez własnej winy i wbrew swojej woli zostaje niedopuszczona do lokalu w wyniku działania osób trzecich i nie może mieszkać w nim w sposób stały. Wówczas przysługuje jej prawo wystąpienia do sądu z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Na podstawie zebranego materiału dowodowego organ odwoławczy ustalił, że Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2013r. oddalił powództwo R. L. o ochronę naruszonego posiadania spornego lokalu. Z uzasadnienia wyroku wynika, że powództwo zostało złożone dwa lata po terminie naruszenia posiadania, czyli roszczenie wygasło. Zdaniem organu świadczy to o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu, tym bardziej, że stan niezamieszkiwania R. L. trwa od około 4 lat, a z akt sprawy nie wynika, aby od momentu naruszenia posiadania lokalu ponownie w nim zamieszkał. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji pochopnie orzekł o odmowie wymeldowania R. L. tylko z uwagi na korzystne zakończenie jego sprawy o eksmisję oraz orzeczenie Sądu przyznające mu prawo wyłącznego korzystania z pokoju znajdującego się w spornym lokalu. Okoliczność, że R. L. ma prawo korzystania z pokoju nie może być jedyną przesłanką uzasadniającą odmowę jego wymeldowania, skoro nie mieszka on w tym lokalu od około 4 lat. Zameldowanie na pobyt stały w danym lokalu nie ma nic wspólnego z koniecznością posiadania do niego tytułu prawnego, a wyłącznie z przebywaniem w danym lokalu z zamiarem pobytu stałego. R. L. na mocy orzeczenia sądu ma prawo zajmować wskazany w wyroku pokój, znajdujący się w przedmiotowym lokalu, ale nie oznacza to, że musi mieć w tym lokalu zameldowanie, skoro w nim nie mieszka. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że pomimo posiadania przez R. L. uprawnień do lokalu nie może mieć on w nim zameldowania, ponieważ od około 4 lat swoje interesy życiowe koncentruje poza tym lokalem. Korzystnie zakończone dla niego sprawy o eksmisję czy ustalenie nieistnienia stosunku prawnego potwierdzały jedynie, że posiada on tytuł prawny do spornego lokalu, nie mogły mieć natomiast wpływu na przedmiotowe postępowanie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pojęcie pobytu stałego związane jest z faktycznym przebywaniem pod danym adresem z zamiarem stałego pobytu, co oznacza, że w tym lokalu dana osoba posiada tzw. centrum życiowe. Ustalono, że centrum życiowym R. L. nie jest sporny lokal, zatem utrzymywanie zameldowania w tym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. R. L. w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody, wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie: – art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności, poprzez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie zostały spełnione przesłanki do wymeldowania; – art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., przez nieuwzględnienie wyników pierwszego postępowania, w szczególności pominięcie faktu, że skarżący nie opuścił przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny, ponieważ K. L. utrudnia skarżącemu przebywanie w lokalu. W uzasadnieniu skarżący podał, że wymeldowanie na podstawie przepisu art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności nie stanowiło wystarczającej podstawy faktycznej do wymeldowania. Skarżący twierdzi, że była żona utrudnia mu dostęp do lokalu. Zmieniła zamki w drzwiach, nęka powództwami. Zdaniem skarżącego rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu winna nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie stosowanego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Natomiast w sprawie na podstawie zebranego materiału dowodowego nie można było uznać, że wyprowadzenie się skarżącego z lokalu miało charakter dobrowolny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności ( jt. z 2015 r. , poz.388 ) organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Nie budzi obecnie żadnych wątpliwości, że zameldowanie ma charakter ściśle ewidencyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się natomiast, że opuszczenie miejsca pobytu stałego ( opuszczenie lokalu) musi mieć charakter dobrowolny , by można było dokonać wymeldowania. W niniejszej sprawie skarżący twierdził, że nie opuścił miejsca zameldowania dobrowolnie, bowiem była żona wymieniła zamki w drzwiach, uniemożliwia mu dostęp do lokalu , a on sam nigdy nie złożył deklaracji o opuszczeniu miejsca zamieszkania. Organ odwoławczy uznał natomiast , że zachowanie skarżącego, który przez dłuższy czas nie domagał się przywrócenia posiadania lokalu, należy uznać za dobrowolne opuszczenie lokalu. W sprawie niesporne było, że skarżący nie zamieszkuje w spornym lokalu i że nie ma w nim swoich rzeczy. Skarżący wskazywał, że około kwietnia 2011 r., po powrocie z pracy za granicą, zastał wymienione zamki w drzwiach. Zgłosił ten fakt na Policję, jednak była żona nie wpuściła go do mieszkania. Skarżący dopiero po dwóch latach wniósł pozew przeciwko byłej żonie o przywrócenie naruszonego posiadania. Sąd Rejonowy w S., oddalając wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2013 r. sygn. akt I C 238/13 powództwo R. L. przeciwko K. L. o przywrócenie posiadania stwierdził, że choć strony nie były zgodne co do tego, czy R. L. dobrowolnie zrezygnował z zamieszkiwania w lokalu, czy też został pozbawiony posiadania, to zdarzenie, kiedy to R. L. wrócił z zagranicy z kontraktu i zamek w drzwiach był zmieniony, stanowiące podstawę faktyczną żądania przywrócenia posiadania, miało miejsce dwa lata wcześniej. Z powodu upływu rocznego, zawitego terminu do dochodzenia roszczenia o przywrócenie posiadania Sąd oddalił powództwo. Skarżący, mimo że twierdził, że żona uniemożliwia mu dostęp do lokalu, nie wskazał na żadne konkretne zdarzenia, mające miejsce od kwietnia 2011r. ( kiedy to miałaby mieć miejsce interwencja Policji bezpośrednio następująca po odkryciu przez skarżącego, że nie może dostać się do mieszkania) - do czasu wystąpienia z powództwem o przywrócenie posiadania - świadczące o faktycznym dążeniu skarżącego do zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Zauważyć też należy, że ze zgromadzonego materiału dowodowego ( choćby zeznania syna stron) wynika , że skarżący już w czasie trwania postępowania rozwodowego , które zakończyło się wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt II C 4328/08, orzekającym rozwód, jedynie w przedmiotowym mieszkaniu "pomieszkiwał". Z akt sprawy wynika też, że to skarżący wystąpił z pozwem o orzeczenie rozwodu, że wynajął pokój w mieszkaniu sąsiadującym z mieszkaniem, w którym był zameldowany i że związany jest z kobietą mieszkającą w tym samym domu. Stwierdzić należy, że skarżący przez około dwa lata nie czynił żadnych realnych starań, by zamieszkać w przedmiotowym lokalu, czego nie należy bynajmniej utożsamiać ze staraniami w uzyskaniu jedynie dostępu do lokalu czy zachowania prawa do lokalu. Jeszcze raz podkreślenia wymaga okoliczność, akcentowana przez organ odwoławczy, że zameldowanie w jakimś lokalu związane jest z przebywaniem w nim, nie zaś z prawem do lokalu. Złożenie sprzeciwu przez R. L. od wyroku zaocznego orzekającego wobec niego eksmisję służyło ochronie jego prawa do lokalu – w przypadku podziału majątku byłych małżonków podziałowi mogłoby podlegać prawo do lokalu- nie zaś uzyskaniu faktycznego do tego lokalu dostępu. Na marginesie wskazać trzeba, że powództwo o eksmisję zostało oddalone z tego względu, że zostało oparte na przesłankach znanych sądowi, który wcześniej uregulował sposób korzystania przez strony z mieszkania. Pozew o przywrócenie posiadania , zmierzający do uzyskania realnego dostępu do lokalu, skarżący złożył dopiero po upływie roku od uprawomocnienia się wyroku oddalającego pozew o eksmisję ( co nastąpiło w dniu 17 kwietnia 2012 r. - adnotacja na wyroku). O dobrowolności opuszczenia lokalu nie decyduje jedynie to, w jakich okolicznościach doszło do zaprzestania zamieszkiwania w lokalu, ale także to, jakie faktyczne starania, świadczące o chęci zamieszkiwania w tym lokalu czyni strona, pozbawiona możliwości zamieszkiwania w lokalu, w którym jest zameldowana. Okoliczności te muszą przy tym obiektywnie świadczyć o chęci zamieszkiwania w lokalu , do którego dostęp został utracony, nie zaś być jedynie deklaracją takiej chęci strony. Zasadnie w okolicznościach niniejszej sprawy argumentuje zatem organ odwoławczy, że wystąpienie skarżącego z pozwem o przywrócenie posiadania w dwa lata po zaprzestaniu zamieszkiwania w lokalu świadczy o dobrowolności opuszczenia tego lokalu przez skarżącego. Istotne jest bowiem, przy ocenie dobrowolności opuszczenia lokalu, zachowanie strony przede wszystkim w czasie bezpośrednio następującym po zdarzeniu, które zamieszkiwanie udaremniło, nie zaś zachowania, które od tego zdarzenia dzieli znaczny odstęp czasowy. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, organ odwoławczy prawidłowo doszedł do przekonania, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny. Prawidłowo też organ odwoławczy ocenił, że opuszczenie lokalu przez skarżącego ma charakter trwały, bowiem skarżący od czterech lat w przedmiotowym lokalu nie mieszka i lokal ten nie stanowi jego centrum życiowego. Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo uznał, że materiał dowodowy został zgromadzony w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, lecz organ pierwszej instancji wyprowadził z niego błędnie wnioski, opierając się na deklaracjach skarżącego o chęci zamieszkiwania w lokalu i korzystnych dla skarżącego wyrokach. Organ odwoławczy słusznie argumentuje, że wyroki sądów- regulujące sposób korzystania z lokalu czy oddalające pozew o eksmisję - potwierdzają jedynie prawo skarżącego do lokalu, czego nie można utożsamiać z faktycznym przebywaniem w lokalu. Jeżeli skarżący nie tylko uzyska dostęp do lokalu, , ale i w nim na stałe zamieszka, zasadne będzie ponowne zameldowanie skarżącego w przedmiotowym lokalu jako miejscu pobytu stałego. Na marginesie jedynie, nawiązując do zarzutów skargi stwierdzić należy, że pozew o eksmisję został złożony nie – jak wskazuje skarżący - przez jego byłą żonę , ale przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w S., działającego na rzecz K. L. , Ł. L. i Ag. L., z powołaniem się na wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 30 maja 2011 r. sygn. akt II K 413/09, w którym skarżący został uznany za winnego znęcania się nad byłą żoną. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.