I SA/Wa 689/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skarg D. S. i E. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz D. S. oraz E. G. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1965 r., nr [...] oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1965 r., nr [...], odmawiające ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w części określonej w aktach notarialnych obejmujących sprzedaż lokali nr [...],[...],[...],[...],[...] w budynku przy ul. [...] posadowionym na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie złożyli: D. S., B. M., M. M., J. T., M. S., L. N., E. G. Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], uchyli własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2014 r. w całości i jednocześnie stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lipca 1965 r. oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] maja 1965 r. odmawiające ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w części określonej w aktach notarialnych obejmujących sprzedaż lokali nr [...],[...],[...],[...],[...] w budynku przy ul. [...] posadowionym na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] wchodzącej w skład przedmiotowej nieruchomości oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Z uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] kwietnia 2014 r. skierowana została do osób zmarłych L. Z. oraz T. M., co skutkowało koniecznością jej uchylenia pomimo prawidłowych ustaleń faktycznych i prawnych. Jednocześnie organ wskazał, że w trakcie postępowania ponownie przeprowadzonego przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju ustalono, iż organy dekretowe odmawiając ustanowienia użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ulicy [...] rażąco naruszyły prawo, bowiem dotychczasowi właściciele wbrew temu, co stwierdzono w decyzjach dekretowych mogli korzystać z nieruchomości zgodnie z obowiązującym wówczas planem zagospodarowania przestrzennego. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły D. S. oraz E. G. zarzucając Ministrowi naruszenie m. in. art. 156 § 1 pkt 4 Kpa, poprzez nieustalenie wszystkich stron postępowania i skierowanie zaskarżonej decyzji do osób, które również zmarły tj. K. D. oraz W. Z. W odpowiedzi na skargi Minister wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując jednocześnie, iż w chwili wydawania decyzji nie miał wiedzy o śmierci kolejnych stron postępowania. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, połączył obie skargi do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 689/15. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 Kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że stronami toczącego się przed Ministrem postępowania byli m. in. K. D. oraz W. Z. Jak wynika zaś z nadesłanych do Sądu przy piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. odpisów skróconych aktów zgonu, K. D. zmarł w dniu [...] stycznia 2015 r., zaś W. Z. w dniu [...] grudnia 2014 r. Powyższe oznacza, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2015 r. skierowane zostało do osób zmarłych. Zauważyć co prawda trzeba, że okoliczność śmierci wskazanych strony postępowania nie była znana organowi administracji publicznej w dniu wydawania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister wskazał bowiem, że strony postępowania ustalane były na podstawie aktualnych w dacie wydania decyzji wpisów w księgach wieczystych lokali. Nie zmienia to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. Jak wyżej wskazano wydana została ona w stosunku do osób nieżyjących, które w chwili jej wydania nie miały już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.