II SA/Bd 1280/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu prawa jazdy oddala skargę. W następstwie rozpatrzeniu wniosku skarżącego B. L. o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B, Starosta I. decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 10 ust.1 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 155 ze zm.) odmówił zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kat. B. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżącemu w dniu [...] zostało wydane prawo jazdy kat. B, C, CE. Postanowieniem z dnia [...] Prokuratura Rejonowa w P. zatrzymała ww. dokument, a Sąd Rejonowy w R., Wydział II Karny wyrokiem z dnia [...], Od powyższej decyzji B. L. wniósł odwołanie. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i wydania prawa jazdy kategorii "B", skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego niewłaściwą interpretację i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności przez uznanie, że osoba, której sąd powszechny nie pozbawił uprawnień do prowadzenia pojazdów określonych w prawie jazdy jako kat. "B", nie może otrzymać stosownego dokumentu potwierdzającego fakt posiadania uprawnień w tym zakresie, pomimo ustawowego obowiązku jego posiadania. W ocenie B. L. organ niezasadnie odmówił zwrotu wymaganego dokumentu stwierdzającego bezsporne posiadanie przez skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów silnikowych objętych kategorią prawa jazdy "B" wykraczając tym samym poza zakres obowiązywania zakazu. Po rozpatrzeniu ww. odwołania, Samorządowej Kolegium Odwoławcze w B. (SKO) decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm. ), orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji, odnosząc się do zarzutu skarżącego naruszenia przepisów prawa materialnego podkreślił, że na mocy ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 970), od 25 października 2014r. zmianie uległa treść m.in. treść art. 12 ust. 2 ustawy, rozszerzając zakaz, o którym mowa w tym przepisie również na sytuacje zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oraz przywrócenia uprawnienia w zakresie odpowiednich kategorii prawa jazdy. W efekcie dokonanej zmiany osobie, wobec której orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów kat. A, A1, A2 i AM, nie może zostać zwrócone prawo jazdy obejmujące uprawnienia w zakresie kat. B lub B1. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I intonacji. Skarżący zarzucił SKO: - naruszenie prawa materialnego, tj. przepisu art. 10 ust.1 w zw. z art. . 12 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami, poprzez niewłaściwą jego interpretację i niewłaściwe zastosowanie, do stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności przez uznanie, że osoba, której sąd powszechny nie pozbawił uprawnień do prowadzenia pojazdów określonych w prawie jazdy jako kategoria "B", nie może otrzymać stosownego dokumentu potwierdzającego fakt posiadania uprawnień w tym zakresie, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 ppkt a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, poprzez odmowę wydania wymaganego prawem dokumentu stwierdzającego, bezsporne posiadanie przez skarżącego uprawnienia do prowadzenia pojazdów silnikowych objętych kategorią prawa jazdy "B"; - obrazę prawa procesowego, która miała wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 7 kpa, poprzez pominięcie przy załatwianiu sprawy słusznego interesu odwołującego się, a wyrażającego się w wydaniu przez uprawniony organ dokumentu potwierdzającego faktycznie i prawnie posiadane uprawnienia do prowadzenia pojazdów objętych kategorią B prawa jazdy. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że organy obu instancji zajęły błędne stanowisko, że ustawodawca pozbawił możliwości korzystania z uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi określoną kategorią prawa jazdy, która nie została objęta zakresem prawomocnie orzeczonego środka karnego, w stosunku do osób, które nabyły rzeczone uprawnienia przed wydaniem orzeczenia i nie utraciły ich na skutek prawnokarnej reakcji. Zdaniem skarżącego, pomimo zmiany stanu prawnego, nadal aktualne jest stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014r. (sygn. akt I KZP 29/13 – lex nr 1430460), iż to sąd powszechny orzeka o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów. Dlatego też, jak zaznaczył skarżący, organ musi wydać dokument, który potwierdza prawo danej osoby do kierowania pojazdami określonej kategorii, bowiem osoba ta jest beneficjentem tego prawa. W ocenie skarżącego, odmowa zwrotu mu prawa jazdy kategorii B, którego nie zatrzymano, w sytuacji nie cofnięcia mu uprawnień wymaganych do prowadzenia pojazdów objętych kategorią B, narusza również zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywateli oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści przepisów art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako ppsa), Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika bezspornie, że wyrokiem z dnia [...], sygn. akt II K 123/15 Sąd Rejonowy w R., na podstawie art. 42§ 2 kk orzekł wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres dwóch lat z wyłączeniem kategorii B. W konsekwencji wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem o zwrot prawa jazdy kategorii B organy obu instancji, w drodze decyzji wydanych w oparciu o przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm.), odmówiły wnioskodawcy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B, co zostało zakwestionowane przez skarżącego, który zarzucił organom nieuprawnione rozszerzenie zakazu orzeczonego przez sąd powszechny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie nie objętym zakazem, oraz błędność stanowiska o istniejącym w sprawie stanie zatrzymania prawa jazdy. Oceniając zatem legalność zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii B należy w pierwszej kolejności wskazać, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowiły przepisy art. 12 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami w treści nadanej ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r., poz. 970). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu (art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy). Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 ustawy). Z dniem [...] nastąpiła zatem nowelizacja art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii. Wcześniej, tj. przed ww. zmianą, regulacja art. 12 ust. 2 stanowiła jedynie, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy, nie określając wprost, że należy go stosować także względem osoby ubiegającej się o jego zwrot. Podkreślić należy, że przepis art. 12 ust. 2 powołanej ustawy w znowelizowanym brzmieniu znajduje zastosowanie jedynie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (vide art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Ustawa weszła w życie w dniu 24 sierpnia 2014 r., zaś ww. przepis art. 12 ust. 2 ustawy wszedł w życie w dniu 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy o zmianie ustawy o kierujących pojazdami). Wobec tego, iż przepisy znowelizowanej ustawy mają zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (tj. po dniu [...]), nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowania, bowiem zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych przez skarżącego został orzeczony po tej dacie, jako że wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu [...], zaś uprawomocnił się w dniu [...]. W konsekwencji w przedmiotowej sprawie zastosowanie winny mieć przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami w wersji nadanej ww. ustawą zmieniającą. Na podstawie zatem stanu prawnego obowiązującego po dokonaniu zmiany treści przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami należało ocenić istotę sporu w niniejszej sprawie, tj. czy regulacje te dawały podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Ustawa o kierujących pojazdami rozróżnia osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy (nie posiadające uprawnień do kierowania pojazdami), od osób, które takie uprawnienia do kierowania pojazdami posiadają i które wnoszą jedynie o zwrot dokumentu prawa jazdy. Do tej ostatniej kategorii należy skarżący, posiadający uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B, dlatego też wystąpił on z wnioskiem o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w zakresie wskazanej kategorii. W art. 12 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami wymienione zostały okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia wydanie prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, okoliczność wyłączająca możliwość wydania prawa jazdy określoną w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Jak podkreślono powyżej, przed nowelizacją art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, przepis art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami stanowił tylko o osobach ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii. Wówczas na tle takiego brzmienia przepisu art. 12 ust. 2, sporna w orzecznictwie sądów administracyjnych stała się kwestia, czy art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wyłącznie do tych osób, które po raz pierwszy ubiegają się o wydanie prawa jazdy, czy też należy go stosować również do osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, które nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego, a które zostały następnie cofnięte czy zatrzymane. Dominujący w orzecznictwie sądów administracyjnych był w owym czasie pierwszy z wymienionych poglądów. W dniu 25 października 2014 r. nastąpiła jednak znacząca zmiana stanu prawnego w tym zakresie, gdyż ustawowa wprost wskazał w art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 ust. 1 stosuje się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, jak też o przywrócenie uprawienia danej kategorii. Tym samym więc w znowelizowanym stanie prawny, z wyraźnej woli ustawodawcy, skutki zdarzenia prawnego, jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Do powyższego wniosku prowadzą nie tylko dyrektywy wykładni językowej, ale także i celowościowej. Zarówno bowiem literalna treść przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, jak i ratio legis tej regulacji oraz wyraźna wola prawodawcy zmiany jej treść (w określony sposób interpretowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych), nakazują zdaniem Sądu, rozumieć ten przepis w ten sposób, iż odnosi się on także względem osób, którym zatrzymano prawo jazdy lub cofnięto uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii nie objętej orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie w akcie prawnym instytucji wydania prawa jazdy, zwrotu prawa jazdy i przywrócenia uprawnień w zakresie prawa jazdy, fakt wyraźnego dodania do treści analizowanego przepisu tych dwóch ostatnich instytucji prawnych, nie pozwalają na wyłączenie którejś z nich z konsekwencji objętych przepisem art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Nie ulega wątpliwości, że celem ustawodawcy w ramach przyjętych rozwiązań prawnych było niedopuszczanie do ruchu drogowego osób, które w sposób znaczący zagroziły bezpieczeństwu w komunikacji. Taką osobą jest osoba prowadząca pojazd w stanie nietrzeźwości. Nie sposób przyjąć, aby osoba ta, mając orzeczony sądownie zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, mogła w okresie obowiązania zakazu wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów w stanie nietrzeźwości. Dlatego też nie tylko wykładnia językowa przepisu art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, a więc wyraźne rozciągnięcie względem osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, skutków orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na inne kategorie niż objęte zakazem, ale także racje celowościowe omawianych rozwiązań legislacyjnych, wyrażające się w potrzebie zapewnienia bezpieczeństwa w komunikacji, nakazują przyjąć, iż w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami wyrażony został jednoznaczny nakaz niewydawania przez organ administracyjny osobom ubiegającym się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii B, prawa jazdy tej kategorii, w czasie trwania orzeczonego sądownie zakazu prowadzenia pojazdów kategorii A. Dokonane przez organy orzekające ustalenia stanu faktycznego nie budzą zatem wątpliwości i podlegają subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami. W opinii Sądu, brak było również podstaw dla uznania za zasadne zarzutów strony w zakresie naruszenia art. 7 i art. 8 K.p.a. Nie można bowiem skutecznie stawiać zarzutu naruszenia przez organy orzekające słusznego interesu społecznego i interesu obywatela, w sytuacji, w której wydanie decyzji zgodnej z oczekiwaniami strony byłaby niezgodne z prawem. W tym stanie rzeczy, należy stwierdzić, że orzekające w sprawie organy prawidłowo, bo zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 2 pkt 1 w zw. z ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami, nie uwzględniły wniosku skarżącego o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W związku z tym, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku i oddalić skargę.