I SA/Ke 783/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych uchyla zaskarżoną decyzję. I SA/Ke 783/15 Uzasadnienie 1.1.Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej:KRUS) decyzją z dnia [...] roku nr: [...] utrzymał w mocy wydaną wobec D. Ś.decyzję znak: [...],z dnia [...] o odmowie umorzenia składki z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników za okres od 2004.3kw do 2015.2/06 w łącznej kwocie 10346,34 zł, w tym: - na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie za okres 2005.2kw do 2015.2/06 w kwocie 2945,82 zł, w tym odsetki 737,90 i koszty upomnienia 4,40 zł, -na ubezpieczenie emerytalno-rentowe za okres 2004.3kw do 2015.2/06 w kwocie 7400,52 zł, w tym odsetki 2 401,30 zł, w tym koszty upomnienia 4,40 zł. 1.2. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca 22 lipca 2015 roku złożył wniosek o umorzenie zaległości składkowych. 1.3. W uzasadnieniu wniosku D. Ś. powoływał się na trudną sytuację życiową i finansową, na fakt że gospodarstwo ucierpiało z powodu podtopień z 2010r. i pożaru z 2013r., chorobę i zaciągnięty kredyt 1.4. Ustalając sytuację majątkową i życiową wnioskodawcy, KRUS ustalił, że D. Ś. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 3,08 ha fizycznych co stanowi 1,49 ha przeliczeniowych. Szacunkowa wartość gruntów obliczona na podstawie cen/zakupu sprzedaży użytków rolnych w I kwartale 2015r. dla województwa świętokrzyskiego obowiązujących od 2015-05-25 udostępnionych na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz a nakazu płatniczego na 2015r. wynosi 63747,20 zł. Zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 2014-09-23 roczny dochód z gospodarstwa o powierzchni 1,4930 ha przeliczeniowego w skali roku wynosi 4283,42 zł, miesięczny - 356,94 zł. Organ ustalił, że wnioskodawca korzysta ze świadczeń krótkoterminowych. Z uzyskanych informacji podczas wizytacji w gospodarstwie, zaświadczenia z GOPS G. wynika, że wnioskodawca korzysta z pomocy społecznej. Niskie dochody uniemożliwiają modernizację i rozwój gospodarstwa rolnego, co nie daje pozytywnej prognozy co do poprawy sytuacji ekonomicznej gospodarstwa warunkującej umorzenie zaległości w ramach pomocy de minimis w rolnictwie. Ustalona także, że została wdrożona egzekucja administracyjna za okres 2011.2/04-2012.4/12. Organ przyjął, że ze sprzedaży złomu i prac "dorywczych" u sąsiadów uzyskuje wnioskodawca dochód w kwocie ok. 300,00 zł. (podano podczas wizytacji). Co miesiąc otrzymuje z GOPS w zasiłek celowy w kwocie 100,00 zł. W lipcu 2015r. otrzymał zasiłek celowy na zaspokojenie innych potrzeb w kwocie 100,00 zł. Ogółem dochód miesięczny stanowi kwotę 856,95 zł. Równocześnie w okresie od dnia 2013-01-01 do dnia złożenia wniosku o umorzenie tj. 2015-07-22 otrzymał zasiłek chorobowy w kwocie 4200,00 zł, który został potrącony na poczet zadłużenia. 1.5.Organ stwierdził, że podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 41a ust. 1 pkt. 1 i ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U .z 2015r. poz.704 z późn. zm – dalej : u.s.r.), zgodnie z którymi Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części. Organ stwierdził, że ze zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego wynika, że w gospodarstwie nie wystąpiły udokumentowane zdarzenia losowe oraz inne względy społeczno-gospodarcze, które znacząco ograniczają możliwości płatnicze wnioskodawcy. Wskazał także, że w celu ułatwienia spłaty istniejących na koncie należności, istnieje możliwość udzielenia ulgi w formie rozłożenia należności na raty. Od należności z tytułu składek, których spłatę rozłożono na raty, nie nalicza się odsetek za zwłokę począwszy od następnego dnia po wpływie wniosku. W tym celu należy złożyć wniosek w tutejszej Placówce. Ponadto ze względu na członkostwo Polski w Unii Europejskiej, Kasa przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenia i ulgi w spłacie zobowiązań składkowych zobligowana jest stosować przepisy prawa unijnego dotyczącego pomocy publicznej, której zasady reguluje m. in. rozporządzenie Komisji UE Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym. Powyższe przepisy stanowią, że udzielenie korzyści finansowych w formie umorzeń lub ulg w spłacie należności z tytułu składek, stanowią incydentalną pomoc w ustabilizowaniu przejściowo trudnej sytuacji ekonomicznej płatnika spowodowanej okolicznościami nadzwyczajnymi, noszącymi cechy czynników niezależnych od beneficjenta. Zaniedbywanie natomiast terminowego opłacania składek nie może być utożsamiane z ważnym interesem płatnika. Ważny interes podatnika sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować należności. KRUS stwierdził, że wniosek nie spełnia kryteriów do umorzenia zadłużenia oparciu o ww. rozporządzenie Komisji UE- i dlatego utrzymał w mocy decyzję z dnia 2015-09-02 o odmowie wnioskowanych należności składkowych. 2.1.D. Ś. Skargę na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. 2.2. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że KRUS niezbyt dokładnie rozpatrzył jego podanie. Wskazał na straty jakie poniósł w gospodarstwie i zniszczenia drogi w wyniku zatopień w 2010 roku. Wskazał, że poniesione straty spowodowane były w sposób całkowicie od niego niezależny. 2.3.Skarżący wniósł o umorzenie chociaż odsetek i pozostałego zadłużenia. 2.4. W odpowiedzi na skargę KRUS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w tak zakreślonych ramach, Sąd stwierdził że przy rozpatrzeniu sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących zaistnieniem przesłanki określonej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a tym samym zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. 3.2.W myśl art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego może umorzyć należności Kasy z tytułu składek w całości lub w części. Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej podległym ministrowi (art. 2 ust. 2 u.s.r Zgodnie z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 267 ze zm.- dalej "k.p.a") w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 k.p.a. Równocześnie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zasada ta ma zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. stanowi bowiem zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem dewolutywności. Jego istotą i celem jest zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy w postępowaniu administracyjnym, przy zapewnieniu obiektywizmu i bezstronności przy jej rozpatrzeniu. Wskazana reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje zastosowanie w każdym przypadku, gdy funkcje organu wykonuje upoważniony pracownik, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. 3.3. Z akt sprawy wynika, że decyzję z dnia 2 września 2015 r. z upoważnienia Prezesa Kasy Ubezpieczenia Społecznego podpisał Zastępca Dyrektora –I.P.. Znajdujący się w aktach egzemplarz decyzji opatrzony został także podpisem Kierownika Placówki Terenowej KRUS S.A. Zaskarżona decyzja z dnia 12 października 2015 r., została podpisana przez te same osoby. Z powyższego wynika, że w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczyły te same osoby, które brały udział w załatwieniu sprawy zakończonej wydaniem decyzji, co do której strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Czyli te same osoba uczestniczyły w rozpatrzeniu wniosku o umorzenia należności, jak też brały udział w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpatrzeniu wniosku w którego rozpoznaniu uczestniczyły. Tym samym postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotknięte jest zatem kwalifikowaną wadą formalną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wydanie decyzji przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 3 art. 24, 25 i 27 k.p.a. jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b art. 145 § 1 pkt 3 art. 24, 25 i 27 ustawy p.p.s.a. 3.4. Powyższe okoliczności przemawiające za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji skutkują brakiem możliwości odniesienia się przez Sąd do zarzutów zawartych w skardze. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ podejmie rozstrzygnięcie nie dopuszczając się uchybień opisanych w pkt.3.3. uzasadnienia. 3. 5. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.