IV SA/Wa 3322/15
WyrokWSA w Warszawie2016-02-17
Skład orzekający: Anna Falkiewicz-Kluj, Kaja Angerman, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazał odpadów zielonych do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), podlega karze pieniężnej, jeśli mógł przekazać te odpady osobom fizycznym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska, a kwestią sporną były ceny oferowane przez RIPOK?Ratio decidendi
Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, dotyczące obowiązku przekazywania odpadów zielonych do regionalnych instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), mają charakter szczególny i bezwzględnie obowiązujący w stosunku do ogólnych przepisów ustawy o odpadach, które dopuszczają przekazywanie odpadów ulegających biodegradacji osobom fizycznym. Niesatysfakcjonujące ceny oferowane przez RIPOK lub przypuszczenia o zmowie cenowej nie stanowią okoliczności zwalniającej z ustawowego obowiązku przekazania odpadów do RIPOK, a jedynie ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.Stan faktyczny
Spółka A. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za nieprzekazanie odpadów zielonych odebranych od właścicieli nieruchomości w II i III kwartale 2013 r. do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK). Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów, która nie uwzględniała możliwości przekazania odpadów osobom fizycznym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska oraz twierdząc, że oferty RIPOK były pozorne i uniemożliwiały zawarcie umowy. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda, Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę
IV SA/Wa 3322/15
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...]08.2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w po rozpatrzeniu odwołania A.Sp. z o.o. z siedzibą w W. utrzymać w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...]sierpnia 2014r. nakładającą na spółkę A. z o.o. karę pieniężną w wysokości 750,00 zł za nieprzekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy N. w II i III kwartale 2013r. odpadów zielonych o kodzie [...] do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (tzw. RIPOK-u).
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w wyniku następujących ustaleń.
Decyzją Wójta Gminy N. z dnia [...]sierpnia 2014r. nałożono karę pieniężną w wysokości: 750,00 zł na odbierającego odpady komunalne A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. za nieprzekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy N. odpadów ulegających biodegradacji - kod [...] w II i III kwartale 2013 r. do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. Sp. z o.o.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że kwestia wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi regulowana jest przez przepisy ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013r., poz. 1399 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9e ust. 1 pkt 2 tej ustawy, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów i komunalnych. Sankcją za nieprzekazanie odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, o której mowa w art. 9 e ust. 1 pkt 2 ustawy jest kara pieniężna. Zgodnie z art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach "przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który (...) nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek.". Decyzja w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej jest decyzją związaną, jedynie ustalenie wysokości kary podlega uznaniu organu administracji publicznej. Jak wynika z brzmienia przepisu art. 9e ust. 1 pkt 2 wyżej wymienione trzy rodzaje odpadów mogą być przekazywane tylko do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Organ wskazał, że może nią być tylko instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych wskazana w uchwale sejmiku województwa w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami jako instalacja główna lub zastępcza. Regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych (tzw. RIPOK) oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi regionu warszawskiego wskazane zostały w uchwale Sejmiku Województwa [...] nr [...]z dnia [...] października 2012 r. w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla M. na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018-2023 (Dz. Urz. Woj. M.. z dnia [...] listopada 2012 r. Poz. [...] ze zm.), zmienionej uchwałą Nr [...] Sejmiku Województwa [...]z dnia 1[...]lutego 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla M. na lata 2012-2017 z uwzględnieniem lat 2018 2023, tym samym obowiązek przekazywania odpadów zmieszanych do instalacji regionalnych wskazanych w/w uchwale powstał z dniem [....] grudnia 2012 r. tj. po upływie 14 dni od dnia ogłoszenie jej w Dzienniku Urzędowym Województwa [...].
Stosownie do brzmienia art. 9l ust. 2 ustawy w przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, uniemożliwiającej odbieranie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odpady te przekazuje się do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanych w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Prowadzący instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, która została wskazana jako instalacja zastępcza, jest obowiązany przyjąć przekazywane do tej instalacji odpady. W ocenie organu podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nie jest uprawniony do samodzielnego decydowania, czy kierować przedmiotowe odpady do instalacji regionalnej, czy zastępczej, w wyniku jedynie własnej oceny, czy są ku temu spełnione przesłanki. Skoro ustawodawca zdecydował, że zasadą jest kierowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a wyjątki od tej zasady wynikają z wyraźnych regulacji ustawowych, to ocena, czy zachodzą te wyjątki nie może być dowolna i dokonywana przez podmioty zobowiązane do kierowania wspomnianych odpadów do regionalnej instalacji do ich przetwarzania. Z akt sprawy nie wynika, by strona skarżąca spotkała się z odmową przyjęcia odpadów, ze strony wszystkich podmiotów prowadzących Regionalne Instalacje Przetwarzania Odpadów Komunalnych dla rejonu W., ani z informacją, że regionalne instalacje uległy awarii. Ze złożonych wyjaśnień oraz akt sprawy wynika, iż A. z o.o. z siedzibą w W. pod koniec roku 2012 podjęła próby zawarcia umowy na odbiór odpadów komunalnych przez RIPOK przesyłając zapytania. Ze złożonych dokumentów wynika, iż A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zwracała się o przedłożenie ofert i możliwości odbioru odpadów pismami :
- z dnia [...]11.2012r. do MPO W. - odpowiedź z dnia [...]12.2012r. - koszty i możliwości odbioru,
- z dnia [...]11.2012r. do PPHU L. – odpowiedź z dnia [...]01.2013r. - koszty i możliwość odbioru,
- z dnia [...] listopada 2012r. do B. - odpowiedź z dnia [...] 01.2013r. - koszty i możliwość odbioru,
- z dnia[...] maja 2013r. do P. Sp. zo.o. ,
z dnia [...] maja 2013r. do R. sp. z o.o. - w wyniku którego zawarto w dniu [...]czerwca 2013r. umowę o odbiór odpadów przez R. sp. zo.o.
Wszystkie podmioty, do których spółka zwróciła się z zapytaniem wskazały na możliwość odbioru odpadów od A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., kwestią sporna była cena za odbiór odpadów. Począwszy od III kwartału 2013r. Spółka miała możliwości przekazania odpadów odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy N. do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, gdyż A. Sp. z o.o zawarła umowę z firmą R. Sp. z. o.o. obowiązującą od dnia [...] lipca 2013r.
Organ podniósł, że w odwołaniu Strona nie wskazała zatem ustawowych przesłanek - wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych lub odmowy przyjęcia odpadów, ze strony wszystkich podmiotów prowadzących RIPOK dla rejonu W., - które by uniemożliwiały przekazanie odpadów, do RIPOK. Wskazywanie przez odwołującego się, że wystąpiły " inne przyczyny" nieprzyjęcia odpadów komunalnych przez RIPOK nie znajdują poparcia w materiale dowodowym. Odpady, o których mowa w art. 9e ust.l pkt 2 ustawy mają być przekazywane do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a przekazywanie odpadów do instalacji zastępczej jest możliwe tylko wtedy, gdy znajdująca się w regionie instalacja regionalna uległa awarii lub nie mogła przyjmować odpadów z innych przyczyn. Wobec powyższego zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji słusznie ocenił, iż strona nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku i zasadnie nałożył na stronę karę wynikającą z obowiązujących przepisów. Przekazanie odpadów osobom fizycznym nie jest sporne, zostało przyznane przez skarżącego. Zdaniem organ organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie wykroczył też poza granice uznania administracyjnego ustalając minimalną wysokość kary - 750 zł., (w zakresie przewidzianym w art. 9x ust. 1 pkt 3ustawy), szczególnie mając na uwadze, że w III kwartale Spółka miała podpisana umowę z RIPOK o odbiór odpadów a nadal przekazywała je osobom fizycznym.
Od decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka A. Sp. z o.o. z siedzibą w W.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 oraz § 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "kpa") w zw. z:
1) art. 9e ust. 1 pkt. 2, art. 91 ust 1 i ust. 2, art. 9x ust. 1 pkt. 3 oraz art. 9zc ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej jako "ustawa o czystości" albo w skrócie "u. czyst.") w zw. z art. 250 ust. 1 ustawy o odpadach (dalej w skrócie jako "uo") w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy odpadów, które posiadacz może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. nr 75 poz. 527 ze zm.) i pkt. 64 załącznika do ww. rozporządzenia - poprzez błędne uznanie, że odpady zielone (ulegające biodegradacji - kod odpadu 2002 01) mogły być przez Skarżącego przekazane w II i lii kwartale 2013 roku wyłącznie do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (dalej jako "ripok"), a za ich nieprzekazanie do tej instalacji Skarżący podlegał karze pieniężnej;
2) art. 35 ust. 4 pkt. 2 i art. 38 ust. 2 pkt. 2 ustawy o odpadach w zw. z art. 91 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - poprzez błędne uznanie, że Skarżący mógł zaniechać przekazania w II i lii kwartale 2013 roku ww. odpadów do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych wyłącznie w razie odmowy ich przyjęcia przez wszystkie podmioty prowadzące regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych albo w przypadku awarii wszystkich tych instalacji;
3) art. 9x ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 9zc ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - poprzez błędne uznanie, że o wysokości kary pieniężnej decyduje organ w ramach uznania administracyjnego;
4) art. 136 i art. 140 w zw. z art. 77 § 1 i § 4, ewentualnie w zw. z art. 78 § 1, a także w zw. z art. 80 i art. 81 kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez błędne ustalenie, że:
a. "z akt sprawy nie wynika", by Skarżący spotkał się z odmową przyjęcia odpadów przez wszystkie regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych albo by wszystkie te instalacje uległy awarii;
b. "nie znajduje poparcia w materiale dowodowym" powoływana vprzez Skarżącego okoliczność, że wystąpiły inne przyczyny nieprzyjęcia przez ww. instalacje ww. odpadów;
c. Organ I instancji nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego określając minimalną wysokość kary na poziomie 750,00 złotych;
- co miało istotny wpływ na wynik tego postępowania;
5) art. 140 w zw. z art 10 § 1 i § 2 oraz art. 81 kpa - poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym wskutek zaniechania zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego i uniemożliwienia w ten sposób Skarżącemu wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów, co miało istotny wpływ na wynik tego postępowania;
6) art. 140 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art 78 § 1, art. 79 § 1 i § 2, art. 80, art. 81 i art. 86 kpa - poprzez pominięcie zaoferowanego przez Skarżącego dowodu z przesłuchania jego członków zarządu na okoliczność pozorności ofert przedstawianych Skarżącemu przez podmioty prowadzące ripok, co uniemożliwiło Skarżącemu przekazanie odpadów zielonych do takiej instalacji - co miało istotny wpływ na wynik tego postępowania.
Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji utrzymanej nią w mocy , określenie w wyroku, że zaskarżona decyzja i decyzja utrzymana nią w mocy nie podlegają wykonaniu w jakiejkolwiek części, przyznanie Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że wydając zaskarżoną decyzję Organ II instancji nie odniósł się do większości zarzutów sformułowanych w odwołaniu. W lakonicznym uzasadnieniu stwierdził jedynie, że trzy rodzaje odpadów wymienione w art. 9e ust. 1 pkt. 2 u. czyst. mogą być przekazywane tylko do ripok, a obowiązek ten powstał od dnia [...] grudnia 2012 roku. SKO nie wyjaśniło, dlaczego w jego ocenie okoliczności podnoszone w odwołaniu nie mają znaczenia. Przede wszystkim nie odniesiono się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutu naruszenia przez Organ I instancji przepisów zezwalających posiadaczom odpadów, za których nieprzekazanie do ripok nałożono na Skarżącą karę, przekazywać je do zagospodarowania osobom fizycznym. Organ II instancji nie rozważył i nie wyjaśnił stosunku powołanego w rozstrzygnięciu art. 9e ust. 1 pkt. 2 u. czyst. do art. 250 ust. 1 uo oraz § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie listy odpadów, które posiadacz może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz. U. nr 75 poz. 527 ze zm.) w zw. z pkt. 64 załącznika do ww. rozporządzenia, co mogłoby skutkować wydaniem odmiennej decyzji w niniejszej sprawie. Pierwszy z powołanych wyżej przepisów obowiązuje od dnia 1 stycznia 2012 roku (a obowiązek przekazywania odpadów zielonych do ripok, jak podkreśla SKO - od dnia 6 grudnia 2012 roku), podczas gdy art. 250 ust. 1 obecnej ustawy o odpadach utrzymujący w mocy ww. przepisy ww. rozporządzenia obowiązuje od dnia 8 stycznia 2013 roku. Zatem już w czasie obowiązywania przepisu art. 9e ust. 1 pkt. 2 u. czyst. i obowiązku przekazywania odpadów zielonych do ripok ustawodawca potwierdził i przedłużył moc obowiązującą przepisu ustanawiającego wyjątek od ww. zasady, a mianowicie zezwolił (wszystkim, bez ich różnicowania) posiadaczom odpadów ulegających biodegradacji (zielonych) na ich przekazywanie osobom fizycznym celem zagospodarowania (wykorzystania) w przydomowych kompostownikach. SKO zatem nietrafnie uznał, że w II i III kwartale 2013 roku Skarżąca miała tylko jedną możliwość legalnego postąpienia z ww. odpadami, a mianowicie przekazania ich do ripok, natomiast oddając je do dyspozycji osobom fizycznym do zagospodarowania w przydomowych kompostownikach, naruszył art. 9e ust. 1 pkt. 2 u. czyst., za co słusznie go ukarano. Skarżąca postąpiła tymczasem zgodnie z prawem, pomimo że nie przekazała ww. odpadów do ripok, a zatem przepisy nakazujące nałożyć karę pieniężną nie mogły znaleźć w jej przypadku zastosowania. Skoro jednak je zastosowano, stało się to z ich naruszeniem, a zatem decyzję Organu I Instancji należało w postępowaniu odwoławczym uchylić, zaś postępowanie umorzyć. Wydając odmienną decyzję SKO naruszyło powołane na wstępie przepisy, albowiem ukarano Skarżącą za legalne postępowanie, co jest niedopuszczalne i co jest wystarczającym do uznania wniosków sformułowanych na wstępie niniejszej skargi za zasadne. Z powyższej wady zaskarżonej decyzji logicznie wynika trafność kolejnego zarzutu sformułowanego na wstępie, a mianowicie naruszenie przez SKO poza przepisami wskazanymi powyżej art. 35 ust. 4 pkt. 2 i art. 38 ust. 2 pkt 2 uo w zw. z art. 9l ust. 2 u. czyst. poprzez błędne uznanie, że skarżąca mogła zaniechać przekazania w lI i III kwartale 2013 roku ww. odpadów do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych wyłącznie w razie, odmowy ich przyjęcia przez wszystkie podmioty prowadzące regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych albo awarii wszystkich tych instalacji, jak bowiem już wyjaśniono, Skarżąca w ogóle nie była obowiązana do przekazania zebranych przez siebie odpadów zielonych do ripok.
Na marginesie wypada zauważyć, że użyte w art. 35 ust. 4 pkt. 2 i art. 38 ust. 2 pkt. 2 uo sformułowanie "w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn", wbrew wykładni dokonanej przez SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, z pewnością dotyczy innych sytuacji, aniżeli awaria (wymieniona wszak w tych przepisach) bądź odmowa przyjęcia (skoro jest oczywistym, że podmiot odbierający odpady od właścicieli nieruchomości nie będzie w stanie przekazać ich do ripok, jeżeli podmiot zarządzający instalacją nie zgodzi się na ich przyjęcie). Dokonane zaskarżoną decyzją naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 kpa wzw. z art 9x ust. 1 pkt. 3 w zw. z art. 9zc ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach polega na pozostawieniu przez SKO w obrocie wadliwej decyzji, podlegającej uchyleniu, na skutek błędnego przekonania, iż o wysokości kary pieniężnej decyduje organ w ramach uznania administracyjnego. Błędnie mniema SKO, iż organ może decydować w ww. kwestii w ramach uznania administracyjnego, gdyż ustawodawca wskazał wyraźne kryteria, które należy wziąć pod uwagę przy wymiarze kary, w istocie oddając organowi kompetencję do orzekania w sprawach o ww. wykroczenia. Organ I instancji, wbrew twierdzeniu SKO, nie określił kary na minimalnej wysokości, albowiem ta wynosi 500 złotych, a nie 750. Organ Il instancji naruszył normy postępowania, albowiem wskazywanych przez skarżącą okoliczności nie wyjaśnił. Bezpodstawnie nie dał wiary twierdzeniom i szczegółowym wyjaśnieniom odwołania o zmowie podmiotów prowadzących ripok mającej na celu wyeliminowanie konkurencji w przetargu o odbiór odpadów komunalnych w W.. Organ ten nie podał jakichkolwiek podstaw ku temu, by ocenić te informacje jako niewiarygodne bądź niemające dla sprawy znaczenia, pomimo że w odwołaniu wskazano na inne sprawy rozstrzygnięte przez SKO, w których ten gam organ uznał te okoliczności za dowiedzione. Skarżąca w odwołaniu szczegółowo wyjaśniła, że nie była w stanie (i z jakich przyczyn) przyjąć "zaproponowanych" przez podmioty prowadzące ripok warunków, a zatem że złożone jej oferty były pozorne i nie miały na celu zawarcia ze skarżącą umowy, albowiem gdyby skarżąca warunki te przyjęła, popadłaby w konflikt z normami prawnymi, co zostało szczegółowo wyjaśnione w odwołaniu. Powyższe naruszenie przepisów postępowania wiąże się z kolejnym, a mianowicie uchybieniem normom art 140 w zw. z art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 79 § 1 i § 2, art. 80, art. 81 i art. 86 kpa, do którego doszło w postępowaniu odwoławczym wskutek pominięcia zaoferowanego przez Skarżącego w odwołaniu dowodu z przesłuchania jego członków zarządu na okoliczność pozorności ofert przedstawianych skarżącej przez podmioty prowadzące ripok, co uniemożliwiło jej przekazanie odpadów zielonych do takiej instalacji. Uchybienia powyższe miały istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, albowiem gdyby SKO należycie wyjaśniło okoliczności uzyskiwania przez skarżącą "ofert" od podmiotów prowadzących ripok, ustaliłoby również (jak w innych sprawach powołanych w odwołaniu i przypomnianych powyżej), że ww. oferty miały charakter pozorny, a zatem skarżąca już z tego względu nie mogła oddać odpadów do ripok, w konsekwencji czego nałożenie na niego kary naruszało prawo.
Skarżąca miałaby zresztą możliwość zwrócenia na to uwagi Organu II instancji, gdyby została zawiadomiona o zakończeniu zbierania w sprawie materiału dowodowego i gdyby pozwolono jej się wypowiedzieć się co do zgromadzonych dowodów przed wydaniem zaskarżonej decyzji, zgodnie z zasadą zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, która przecież w jego fazie odwoławczej również obowiązuje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., jak też utrzymana nią w mocy decyzja wójta Gminy N. z dnia [...] sierpnia 2014r. nie naruszają przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy skarżąca miała obowiązek w II i III kwartale 2013r. przekazać odpady ulegające biodegradacji do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych. Zdaniem skarżącej takiego obowiązku nie miała, gdyż na podstawie art. 250 ustawy z dnia 14 grudnia 2012r. o odpadach obowiązującej od 23 stycznia 2013r. utrzymano w mocy rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006r. w sprawie listy odpadów, które posiadacz może przekazywać osobom fizycznym lub jednostkom organizacyjnym niebędącym przedsiębiorcami oraz dopuszczalnych metod ich odzysku (Dz.U nr 75, pz. 527 ze zm.). W załączniku do tego rozporządzenia wskazano w pkt 64, że dopuszczalne jest przekazywanie odpadów ulegających biodegradacji osobom fizycznym do wykorzystania w przydomowych kompostownikach. Po drugie skarżąca wskazała, iż mogła zaniechać przekazania odpadów ulegających biodegradacji do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych ze względu na to, że nie było to możliwe, bowiem nie doszło do zawarcia umowy z przedsiębiorcą prowadzącym taką instalację ze względu na zaoferowane warunki cenowe. Oferty przedsiębiorców do których skarżąca się zwracała miały jej zdaniem charakter pozorny i były obliczone na to, że skarżąca ich nie przyjmie. Zaoferowane ceny narażałyby skarżącą na ponoszenie straty ekonomicznej, gdyż nie były do zaakceptowania ze względu na wysokość wynagrodzeń uzyskiwanych za odbiór odpadów od właścicieli nieruchomości w gminie Nieporęt wynikających z umów zawartych na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych na początku 2013r. i obowiązujących do końca 2014r. Zdaniem skarżącej zaoferowane ceny były wynikiem zawarcia niedozwolonego porozumienia naruszającego zasady konkurencji, a ich przyjęcie wiązałoby się z naruszeniem obowiązujących przepisów (prawa karnego, cywilnego, handlowego, a także ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i ustawy prawo o zamówieniach publicznych). Tym samym w sprawie zaistniał przypadek "innej przyczyny’ uniemożliwiającej skarżącej wykonanie obowiązku, określonej w art. 9l ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach.
Wbrew twierdzeniom skarżącej organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego oraz prawidłowo ustalił stan faktyczny przedmiotowej sprawy.
Stosownie do art. 9e ust.1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych oraz odpadów zielonych bezpośrednio do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych.
Według art. 9l ust. 1 ustawy prowadzący regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, w granicach posiadanych mocy przerobowych, jest obowiązany zawrzeć umowę na zagospodarowanie zmieszanych odpadów komunalnych i odpadów zielonych ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, którzy wykonują swoją działalność w ramach regionu gospodarki odpadami komunalnymi lub z gminą organizującą odbieranie odpadów komunalnych, wchodzącą w skład regionu gospodarki odpadami komunalnymi.
Treść powyższych przepisów wskazuje, że przedsiębiorca prowadzący działalność w zakresie odbioru odpadów nie ma swobody w zakresie wyboru komu przekazuje odpady, ani swobody wyboru instalacji. Przedsiębiorca prowadzący regionalną instalację ma z kolei obowiązek zawrzeć umowę ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne wykonujących działalność w ramach danego regionu. Niewątpliwie więc na obu stronach ciąży obowiązek zawarcia umowy w ramach wykonania obowiązku ustawowego. Trzeba podkreślić, że działalność w zakresie odbierania odpadów jest działalnością regulowaną. Przedsiębiorca do wniosku o wpis do rejestru dołącza oświadczenie, że zna i spełnienia warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości określone w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Twierdzenie skarżącej, że na podstawie obowiązującego rozporządzenia wydanego przez Ministra Środowiska była uprawniona do innego sposobu legalnego zagospodarowania odpadami objętymi obowiązkiem wynikającym z art. 9e ust. 1 w/w ustawy jest nieuprawnione. Skarżąca nie dostrzega, że art. 9e ust. 1 ustawy jest przepisem bezwzględnie obowiązującym zawartym w rozdziale 4a ustawy określającym warunki wykonywania działalności w zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych. Nie może być wątpliwości, że regulacje zawarte w tym rozdziale ustawy mają charakter szczególny w stosunku do regulacji ustawy o odpadach, bowiem dotyczą wyłącznie działalności w zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych. Dlatego też obowiązujący w dacie wydania decyzji § 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 kwietnia 2006r. uprawniający do przekazania odpadów ulegających biodegradacji osobom fizycznym nie miał zastosowania wobec skarżącej w zakresie dotyczącym odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Nie stanowił więc alternatywy dla obowiązku dostarczania odpadów do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów. Przepis ten dotyczył jako norma o charakterze ogólnym każdego posiadacza odpadów, którym zgodnie z definicją art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach jest wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Jednak jako norma o charakterze ogólnym nie wyłączał obowiązywania normy szczególnej określającej obowiązek dla podmiotu odbierającego odpady komunalne.
Nieprawidłowa jest również argumentacja skarżącej, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały inne przyczyny uniemożliwiające wykonanie obowiązku przekazania odpadów do regionalnej instalacji. Wskazane przez skarżącą przyczyny takiego kryterium nie spełniają.
Stosownie do treści art. 9l ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych lub w innych przypadkach, o których mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, uniemożliwiających przyjmowanie zmieszanych odpadów komunalnych lub odpadów zielonych od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odpady te przekazuje się do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanych w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami.
Niewątpliwe z treści tego przepisu wynika, że powodem który uzasadnia przekazanie odpadów do zastępczej instalacji zamiast do instalacji regionalnej jest przypadek wystąpienia awarii lub inne przypadki określone w art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach uniemożliwiające przyjmowanie odpadów komunalnych przez regionalną instalację. Z kolei art. 38 ust. 2 wskazanej ustawy również wskazuje na przypadek awarii lub brak możliwości przyjmowania odpadów z innych przyczyn, a także okres przejściowy związany z uruchamianiem regionalnych instalacji. W ocenie sądu więc "inny przypadek" określony w powyższych przepisach, to wyłącznie okoliczność uniemożliwiająca przyjęcie odpadów przez regionalną instalację. Oznacza to, że określenie przyczyny nie ma charakteru dowolnego, a wiąże się bezpośrednio z funkcjonowaniem regionalnej instalacji i jest niewątpliwie okolicznością związaną wyłącznie z sytuacją tego przedsiębiorcy, niezależną od jego woli, wynikającą z istniejących obiektywnie okoliczności faktycznych. Przepis ustawy nie pozwala na definiowanie tej przyczyny przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne i zobowiązanego do ich dostarczania do regionalnej instalacji. Dopiero wiec wystąpienie obiektywnej przeszkody po stronie regionalnej instalacji uniemożliwiającej odebranie dostarczonych przez przedsiębiorcę odpadów uprawnia do przekazania ich do instalacji zastępczej. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżąca nie spotkała się z odmową przyjęcia odpadów ze strony wszystkich podmiotów prowadzących regionalne instalacje, ani też nie otrzymała informacji, że regionalne stacje uległy awarii. Wszystkie podmioty do których skarżąca zwróciła się z zapytaniem o warunki zawarcia umowy wskazały na możliwość odbioru odpadów, a kwestią sporną pozostawała wyłącznie cena za odbiór odpadów. Z materiału dowodowego wynika ponadto, że od [...] lipca 2013r. wiązała skarżącą umowa zawarta z R. spółką z o.o na odbiór odpadów. Słusznie zatem organ odwoławczy ocenił, że skarżąca nie przywołała okoliczności uzasadniających brak możliwości przekazania odpadów do regionalnej instalacji i spełniających kryteria ustawowe, a tym samym nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku. Prawidłowo również ocenił organ, że okoliczności podnoszone przez skarżącą w odwołaniu nie miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia.
Należy wskazać, że niesatysfakcjonujące ceny zaoferowane skarżącej przez podmioty prowadzące regionalne instalacje przetwarzania odpadów, nie stanowią okoliczności zwalniającej podmiot z wykonania ustawowego obowiązku. Zawarcie umów z klientami przedsiębiorcy na warunkach uniemożliwiających osiągnięcie zysku ze świadczonych usług, a nawet zagrażających poniesieniem strat stanowi ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez podmiot, z którym musi się na co dzień liczyć. Wprowadzenie ustawowego obowiązku w czasie, gdy umowy takie obowiązywały i konieczność jego realizacji przez podmiot nie naraża wbrew twierdzeniu skarżącej członków zarządu na odpowiedzialność wynikającą z niegospodarności. Jeżeli zaś skarżąca przypuszcza, że doszło do zawarcia przez podmioty prowadzące regionalne instalacje przetwarzania odpadów komunalnych niedozwolonego porozumienia cenowego naruszającego zasady konkurencji, to obowiązkiem przedsiębiorcy było powiadomić o tym przypuszczeniu właściwy organ, a więc Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, gdyż okoliczność iż inny podmiot narusza prawo nie zwalnia skarżącej z wykonania obowiązku ustawowego.
Dlatego też zasadne i konieczne było nałożenie kary na skarżącą spółkę. Kara wymierzona została w dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a więc z pewnością ustalenie kary w wysokości 750 zł nie nastąpiło z przekroczeniem granic swobodnej oceny.
W ocenie sądu organ zgromadził wystarczający materiał dowodowy do rozstrzygnięcia sprawy i dokonał wszechstronnej i rzetelnej jego oceny. Nie było uzasadnione przeprowadzanie dowodów na okoliczności nie mające znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Jedynym naruszeniem dostrzeżonym przez sąd jest lakoniczność argumentacji w uzasadnieniu decyzji, jednak naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy. W ocenie sądu nie doszło do naruszenia art. 10 K.p.a., bowiem organ II instancji nie uzupełniał materiału dowodowego, a zatem był on stronie znany.
Z tych względów sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło