IV SA/Gl 849/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Miliczek - Cieszewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M.J. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ż. orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u M. J. choroby zawodowej narządu wzroku wymienionej w pozycji 14 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że wymieniony pracownik nie był narażony na promieniowanie podczerwone (mogło ono występować jedynie w latach 1957-1964), oraz na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., w którym nie rozpoznano zaćmy, a w konsekwencji i choroby zawodowej. Następnie sprawa była rozpatrywana w postępowaniu wznowieniowym, wywołanym wnioskiem pracownika, ale decyzją z dnia [...] organ administracyjny odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji. Organ odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję, lecz na skutek skargi pracownika wyrokiem z dnia 29 stycznia 2007 r. tut. Sąd uchylił decyzję organu I instancji, który z kolei uchylił decyzję pierwszoinstancyjną. Następną decyzją podjętą w trybie wznowieniowym organ I instancji w dniu [...] stwierdził, że pierwotna decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ale nie uchylił jej z powodu upływu terminu określonego w art. 146 § 1 kpa. Zaznaczył przy tym w uzasadnieniu, że brak rozpoznania choroby zawodowej przez wymieniony Instytut i tak wykluczyłoby możliwość wydania korzystnej decyzji dla pracownika. Pracownik uruchomił także postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji, ale ostateczną decyzją Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] odmówiono uwzględnienia tego wniosku. W obecnie rozpoznawanej sprawie M. J. w dniu 18 maja 2015 r. zgłosił podejrzenie choroby zawodowej ujętej w pozycji 16.5 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367), nadal powołując się na okoliczności dotyczące warunków pracy w okresie jego zatrudnienia trwającego do 1999 r. Twierdził przy tym, że był narażony na promieniowanie ultrafioletowe i termiczne. Postanowieniem z dnia [...] organ I instancji w trybie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania na tej podstawie, że sprawa stwierdzenia choroby zawodowej była już rozpatrywana i zakończyła się wydaniem decyzji ostatecznej z dnia [...] W zażaleniu wnioskodawca zarzucił, że istnieją wszelkie przesłanki do zastosowania art. 154 kpa, gdyż za zmianą pierwotnej decyzji przemawia słuszny interes strony. Postawił również zarzuty odnośnie uzasadnienia wymienionego postanowienia. Zaskarżonym postanowieniem [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w trybie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 kpa utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając jego ustalenia i wnioski, w szczególności co do uprzedniego już rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną, a ta okoliczność zalicza się do przyczyn, z którymi art. 61a kpa wiąże skutek w postaci odmowy wszczęcia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. J. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia stawiając w istocie te same zarzuty jak w zażaleniu, a jedynie kierując je pod adresem organu odwoławczego, zarzucając mu także nieodniesienie się do kwestii zastosowania art. 154 kpa. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Jej zarzuty i argumentacja, podobnie jak wcześniej zażalenie, nie odnoszą się w ogóle do przedmiotu, o którym orzekły organy sanitarne, a wyznaczonego treścią dokonanego przez skarżącego zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych z 2009 r., zgłoszenie takie prowadzi do uruchomienia przez właściwy organ postępowania w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Jest to postępowanie zwyczajne, które w żadnym razie nie może ingerować w treść już wydanych ostatecznych decyzji administracyjnych. I właśnie w stosunku do takiego zwyczajnego postępowania organ I instancji wydał postanowienie o odmowie jego wszczęcia na podstawie art. 61 a § 1 kpa, trafnie kwalifikując charakter zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej, które absolutnie nie mogło być potraktowane jako wniosek o uruchomienie któregokolwiek z trybów nadzwyczajnych, w tym i tego z art. 154 kpa. Postawienie tej kwestii dopiero w zażaleniu nie pozwalało organowi odwoławczemu na przejście z trybu zwyczajnego na tryb nadzwyczajny, bowiem organ ten rozpatruje sprawy w przedmiocie i zakresie określonym w I instancji. Załatwienie sprawy w innym trybie stanowiłoby rażące naruszenie zasadny dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W rezultacie prawidłowo organ odwoławczy ograniczył się do oceny postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania zwyczajnego w przedmiocie choroby zawodowej. Natomiast w okolicznościach sprawy odmowa ta była uzasadniona, aczkolwiek stanowiska organów wymagają pewnych modyfikacji nie mających jednak wpływu na ostateczny wynik sprawy. Otóż słuszny jest pogląd organów, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie już poprzednio rozstrzygniętą decyzją ostateczną. Wydanie nowej decyzji merytorycznej obciążone byłoby bowiem wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Ustalenie stanu res iudicata winno zatem prowadzić do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa. Nie po to się przecież wszczyna postępowanie, by je umorzyć, a przyczyna umorzenia istniała już w chwili wszczęcia. Tak też to ujmuje art. 105 § 1 kpa, który mówi o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe w trakcie jego trwania. Z kolei oceniając problem tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą zakończoną decyzją ostateczną z dnia [...] stwierdzić należy przede wszystkim błędne wskazanie zarówno przez skarżącego w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej, jak i przez organy sanitarne pozycji 16.5 wykazu z rozporządzenia z 2009 r. Uzasadnienie tego zgłoszenia jak i podany rodzaj promieniowania ewidentnie odnosi się do choroby układu wzrokowego z pozycji 25.5 tego wykazu, a nie do chorób wywołanych działaniem promieniowania jonizującego. Istotne jest jednak przy tym to, że od czasu wydania pierwotnej decyzji skarżący już nie pracował zawodowo, a obecnie powołuje się (bo inaczej być nie może) na te same elementy narażenia zawodowego, jakie wiązały się z tym zakończonym zatrudnieniem, a więc które były objęte przedmiotem i rozstrzygnięciem w tej pierwotnej sprawie. W takim razie możliwe jest porównanie zakresu treściowego poprzednio rozpatrywanej choroby zawodowej z obecnym żądaniem skarżącego i treścią rozporządzenia z 2009 r. Mianowicie wówczas nie stwierdzono u skarżącego choroby z poz. 14 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r. Pozycja ta obejmowała choroby układu wzrokowego wywołane zawodowymi czynnikami fizycznymi lub chemicznymi, z wyłączeniem działania promieniowania jonizującego, kwalifikowanego do poz. 8. Uzasadnienie decyzji z [...], będące jego integralna częścią jednoznacznie wskazuje, że sprawa była badana pod katem wystąpienia u skarżącego zaćmy objętej poz. 14 dawnego wykazu, której sosnowiecki Instytut jednak nie rozpoznał, a organy nie stwierdziły. Chodziło zatem o tą samą chorobę, która obecnie jest wymieniona w poz. 25.5 wykazu z rozporządzenia z 2009 r. Tymczasem w obecnej sprawie skarżący nie powołał się na żadne nowe okoliczności, które nie byłyby objęte ustaleniami ostatecznej decyzji z [...] względnie ostatecznej decyzji z dnia [...], podjętej w trybie wznowieniowym. Dodać należy, że nieistnienie przedmiotowej choroby ustalono także w postępowaniu cywilnym (por. wyrok Sądu Okręgowego z B. z dnia [...] sygn. akt [...] a więc wydany już po upływie okresu 10 lat, o którym mowa z powołanej pozycji 25.5 wykazu chorób zawodowych; praca zawodowa skarżącego ustała 30 kwietnia 1998 r., co stwierdza znajdujące się w aktach zaświadczenie). W rezultacie przyjęcie tożsamości niniejszej sprawy ze sprawą wcześniej rozstrzygniętą decyzją ostateczną, mimo częściowo odmiennego ujęcia, było zgodne z prawem. Z tych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. ec