I SAB/Wa 788/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 16 lutego 1949 r. złożonego przez N. S. i M.D. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ulicy [...], oznaczonego nr hip. [...], w zakresie działek obecnie oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...] w obrębie [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz M. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 4 listopada 2015 r. M. K. (spadkobierczyni byłej współwłaścicielki nieruchomości M. D.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu [...] lutego 1949 r. L. C. umową darowizny przelał na rzecz córek N.Ś. i M. D. wszystkie swoje prawa do nieruchomości położonej w W. na przedmieściu P., gminy [...], uregulowanej w księdze wieczystej za nr hip. [...] - przysługujące mu z mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Następnie N. Ś. i M. D. pismem z dnia [...] lutego 1949 r. wniosły o przyznanie im prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...]. Sąd Okręgowy w W. Wydział III Cywilny wyrokiem z dnia [...] czerwca 2003 r., sygn. akt [...] ustalił, że L. C. był w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy właścicielem działki gruntu o powierzchni [...] metrów kwadratowych położonej w W. na przedmieściu [...], gminy [...], powiatu [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej pod nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej w Wydziale Hipotecznym przy Sądzie Grodzkim w W. za nr hip. [...]. Prezydent [...] podejmował czynności w celu rozpoznania sprawy, ale nie doprowadziły one do załatwienia sprawy. Dlatego też M. K. w dniu [...] lipca 2015 r. wniosła - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na bezczynność Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2015 r. nr [...] uznało wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione, gdyż Prezydent rozpoznał wniosek decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...]. W dniu [...] listopada 2015 r. M. K. (córka M. D.) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...]. Wniosła w niej o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania w terminie jednego miesiąca decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w niniejszej sprawie, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny w wysokości [...] zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. Pismami z dnia 2 grudnia 2015 r. Prezydent [...] (w związku z prowadzonym postępowaniem dotyczącym rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego złożonego przez dawnych właścicieli w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) do gruntu nieruchomości położonej w W. przy d. ul. [...] oznaczonej nr hip. [...]) - zwrócił się z prośbą do: - Urzędu [...] Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o wydanie opinii urbanistycznej, czy ustalenia w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego będą kolidować z ustanowieniem użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26.10.1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a w szczególności czy nieruchomość ta przewidziana jest na cele użyteczności publicznej. Przedmiotowa nieruchomość wchodzi aktualnie w skład działek ewidencyjnych nr [...], nr [...] obręb [...], - Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o wszczęcie postępowania mającego na celu wydzielenie z gruntu w/w nieruchomości [...] oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] obręb [...] tunelu wentylacyjnego oraz czerpnio - wyrzutni stanowiących infrastrukturę metra. Następnie Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. - po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 1949 roku, złożonego przez N. Ś. i M. D. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie prawa użytkowania wieczystego) do gruntu położonego w W. przy ul. [...] oznaczonej nr hip. [...] - orzekł: 1) odmówić M. K., A. M., S. S. oraz G. S. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego obecnie działki ewidencyjne nr [...],[...],[...],[...] oraz [...],[...] wszystkie działki ewidencyjne z obrębu [...] 2) rozpoznać w drodze wydania odrębnej decyzji wniosek z dnia [...] lutego 1949 roku do gruntu stanowiącego obecnie działki ewidencyjne nr [...] i nr [...],obręb [...] Zaś w odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej odrzucenie lub umorzenie postępowania wszczętego wniesioną skargą. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że pismem z dnia [...] lipca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wystąpiło o przekazanie akt własnościowych nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] d. [...]. Pismo Kolegium ograniczało się jedynie do wskazania, iż zostało złożone zażalenie na niezałatwienie sprawy M. K. Zażalenie to nie zostało załączone, nie wskazano także w piśmie Kolegium, jakiej części nieruchomości dotyczy zażalenie. Zatem Prezydent [...] wydając wcześniej decyzję nr [...] z dnia [...] lipca 2015r. miał prawo domniemywać, że zażalenie dotyczyło nieruchomości będącej przedmiotem tejże decyzji. Przed zażaleniem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. strona nie wskazywała, iż wnosi o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka gruntu o powierzchni [...] czyli [...] cztery tysiące dwieście metrów kwadratowych w W. na przedmieściu [...] Dodał, że dopiero w 2003r. strona przedłożyła wyrok Sądu Okręgowego w W., Wydział III Cywilny z dnia [...] czerwca 2003 roku, sygn. akt [...] - w którym Sąd ustalił, że L. C. był w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 roku właścicielem przedmiotowej działki gruntu. Poza tym, do działki nr [...] obręb [...] toczy się postępowanie w sprawie wydzielenia z gruntu przedmiotowej działki tunelu wentylacyjnego oraz czerpnio - wyrzutni stanowiących infrastrukturę metra, natomiast w odniesieniu do działki nr [...] obręb [...] toczy się postępowanie wyjaśniające w sprawie przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Na rozprawie w dniu [...] marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej ograniczył swoją skargę do działek nr [...] i nr [...], które nie zostały objęte decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. Zaś pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi oświadczając, że od 2015 r. w stosunku do działki nr [...] toczy się postępowanie podziałowe celem wydzielenia gruntu pod urządzenia obsługujące metro. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Obowiązkiem organu właściwego do załatwienia sprawy jest podjęcie wszelkich niezbędnych czynności w celu wnikliwego i szybkiego rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wyjątkowo, w przypadku, gdy załatwienie sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, wydanie rozstrzygnięcia powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawie szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania co wynika z art. 35 § 1, 2 i 3 kpa. Podkreślenia wymaga, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył jej wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Nadto z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, jak również mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Odnosząc powyżej wskazane ogólne zasady postępowania administracyjnego do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż oznacza to obowiązek organu administracji publicznej podjęcia właściwych i celowych działań, które umożliwią rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...] w zakresie działek nr [...] i nr [...] - w ustawowym terminie. Wniosek ten rozpoznawany jest od 12 lat (licząc od daty wyroku sądu ustalającego właściciela przedmiotowego gruntu) - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią dostatecznego usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy. Z uwagi na powyższe niniejszy skład orzekający podziela w zupełności pogląd, iż przygotowywanie decyzji administracyjnej dotyczącej rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez ponad 12 lat - nie może usprawiedliwiać bezczynności organu w rozumieniu art. 149 p.p.s.a. Wskazać też należy, że zarówno wyrażona w art. 8 kpa zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, jak również zasada szybkości postępowania, wyrażona w art. 12 § 1 kpa, wręcz nakazują organom administracji publicznej przygotowanie całej potrzebnej dokumentacji od chwili wszczęcia sprawy w sposób szybki, efektywny i sprawny. Takie postępowanie jednoznacznie wskazuje, że Prezydent [...], naruszając zarówno art. 35 § 1 i 3 kpa jak i art. 12 § 1 kpa, pozostaje w zwłoce. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy organ dopuścił się bezczynności a także stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zważywszy wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd uznał, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - ponieważ Prezydent [...] nie dochował terminów do załatwienia sprawy określonych w kpa. Nie do zaakceptowania jest w demokratycznym państwie prawa sytuacja, w której postępowanie prowadzone jest przez organ administracji ponad 12 lat i nadal znajduje się na etapie gromadzenia materiału dowodowego dotyczącego przeznaczenia tych działek lub ich podziału. Artykuł 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie przedmiotowego wniosku będzie adekwatny i realny. Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni samo stwierdzenie, iż Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149, art. 151 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.