III SA/Wr 1309/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Anna Siedlecka (sprawozdawca), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawiesił od dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku S. K.. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w związku z wniesieniem przez zobowiązanego S. K. zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § pkt 1 i pkt 10 u.p.e.a. Organ dodał ponadto, że w myśl art. 35 § 1 powołanej ustawy zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. art. 33 § pkt 1-7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu tym zawarte zostało pouczenie, o możliwości jego zaskarżenia w drodze postanowienia do organu wyższego stopnia, podając jednocześnie termin i sposób jego wniesienia. Zobowiązany S. K., zgodnie z pouczeniem, wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej z zachowaniem podanego terminu. W skardze zawarł wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w całości ze względu na braki formalne tytułu wykonawczego TW-1 z dnia [...] r. oraz nieistnienie zobowiązania i niewłaściwe stosowanie prawa materialnego zawartego w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 56 § 1 postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Ustawodawca posługując się zwrotem "ulega zawieszeniu" nie pozostawił organowi egzekucyjnemu swobody wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że spoczywa na nim obowiązek zawieszenia postępowania, które jest czasowym przerwaniem czynności egzekucyjnych. Organ II instancji wyjaśnił dalej, że gdy zostaje spełniona któraś z ww. przesłanek, wówczas organ I instancji ma obowiązek zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 56 § 1 pkt 5 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. Aktualnie prowadzone jest postępowanie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego przed organem I instancji. Stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji wniesienia zarzutów stanowi tylko potwierdzenie stanu zawieszenia z mocy prawa postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów, o czym zobowiązany został powiadomiony. Stanowisko to jest niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonych zarzutów. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że argumenty zawarte w zażaleniu są przedwczesne, gdyż postępowanie wyjaśniające w tej sprawie jest nadal w toku a zarzuty zażalenia są powieleniem argumentacji w złożonych zarzutach na prowadzenie postępowania egzekucyjnego, które to zarzuty są dopiero w trakcie rozpatrywania z udziałem wierzyciela. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wniósł S. K. przywołując argumentacje podobną jak w zażaleniu. Zarzucił mianowicie naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, poprzez nie wykonanie czynności sprawdzającej odnośnie tytułu wykonawczego TW-1, który w ocenie skarżącego, nie spełnia wymogów art. 27 § 1 u.p.e.a., tj. brak w pouczeniu zapisu o przysługującym zobowiązanemu prawie w terminie 7 dni zgłoszenia zarzutów do organu egzekucyjnego. Ponadto tytuł wykonawczy TW-1 nie zawiera wymaganej adnotacji "odpis tytułu wykonawczego". Również treść postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. narusza prawo, ponieważ powinna szczegółowo i precyzyjnie wskazywać zarzuty jakie skarżący zawarł w piśmie z dnia [...]. Naruszony został również art. 133 K.p.a. przez organ I instancji poprzez przekroczenie terminu 7 dni do przekazania organowi II instancji zażalenia. Sprostowania wymaga także niezgodny ze stanem faktycznym zapis w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej, że obowiązek dostarczenia zawiadomienia skarżącemu o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego należał do "A" S.A. Skarżący z całą stanowczością podkreśla w skardze, że to z winy "A" nie doszło do związania skarżącego z obowiązkiem opłacania abonamentu [...], ponieważ nigdy nie otrzymał takiego zawiadomienia, co skutkuje nieistnieniem obowiązku. W związku z powyższym skarżący złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na jego bezprzedmiotowość. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w skarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna lecz nie z przyczyn w niej zawartych. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz w art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa. W granicach tak określonych kompetencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych ocenia prawidłowość zastosowania w postępowaniu administracyjnym przepisów obowiązującego prawa materialnego i procesowego oraz trafność ich wykładni. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność, z zastrzeżeniem art. 145 a tej ustawy. Nadto wskazania wymaga, iż sąd przy orzekaniu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu wniesienia zarzutów przez skarżącego. Oznacza to, że Sąd objął kontrolą tylko to postanowienie. Zadaniem Sądu było zatem sprawdzenie czy w okolicznościach faktycznych i prawnych badanej sprawy administracyjnej istniały podstawy do ponownego analizowania i rozpatrzenia przez organ II instancji przesłanki stanowiącej podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z przepisem art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t.Dz.U.2016.599), na który przy orzekaniu powołał się organ, zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Nie ulega wątpliwości, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie wyżej wskazanego przepisu następuje z mocy prawa z chwilą wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu orzekającego w składzie osobowym w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny nie ma zatem obowiązku wydawać postanowienia o zawieszeniu postępowania, ale skoro już wydał takie postanowienie, to oznacza że przypisać mu można tylko i wyłącznie charakter deklaratoryjny (deklaratoryjny charakter oznacza, że orzeczenie organu potwierdza jedynie istniejący z mocy ustawy stan prawny). Dodać także należy, że analiza przepisów ogólnych postępowania administracyjnego, jak też ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wskazuje, że żaden z tych aktów nie przewiduje możliwości orzekania o zawieszeniu postępowania w związku z wniesionymi zarzutami, skoro zawieszenie postępowania następuje z mocy prawa i stan taki powstaje niezależnie od tego, czy organ wydał, czy nie wydał postanowienia w tym przedmiocie. Wydane zatem postanowienie nie ma żadnego wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne. Ustawodawca bowiem wyraźnie przesądził, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu ( przepis art. 35 § 1 zamieszczony został w Rozdziale 3 Zasady prowadzenia egzekucji) i jest to zupełnie odmienna sytuacja od tej, gdy zawieszenie postępowania egzekucyjnego ma miejsce na skutek wydania przez organ postanowienia kreującego stan zawieszenia tego postępowania w trybie art. 56 u.p.e.a. (przepis ten zamieszczony jest innym Rozdziale 4 Zawieszenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego). Dodać tylko wypada, że zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie ulega zawieszeniu tylko wtedy, gdy istnieje szczegółowy przepis zamieszczony w innych ustawach ( jak np. w art. 115 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, czy też w art. 159 ust. 2 ustawy Prawo bankowe) , który przewiduje możliwość "wstrzymania" czynności egzekucyjnych. Tak więc skoro ani Kodeks postępowania administracyjnego ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują orzekania o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na skutek wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, bowiem z mocy art. 35 § 1 u.p.e.a. następuje ono z mocy prawa, to także nie można przyznać prawa do złożenia zażalenia na postanowienie, które jest wyłącznie powieleniem zaistniałego z mocy prawa stanu prawnego. Dlatego też błędne pouczenie przez organ egzekucyjny o przysługującym środku zaskarżenia (zażaleniu) nie może tworzyć takiego uprawnienia dla zobowiązanego podmiotu, bowiem rażąco naruszałoby ogólną zasadę praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a. i zasadę naczelną zawartą w art. art. 7 Konstytucji RP. Prawo do środków odwoławczych przysługuje wyłącznie wtedy, gdy ustawa tak stanowi, w przeciwnym razie na skutek wadliwego pouczenia o środku zaskarżenia to organ (władza wykonawcza) a nie normodawca (ustawodawca ustawodawcza) kreowałby pozaustawowe instytucje prawne. W tych okolicznościach na skutek przysługującej Sądowi (władza sądownicza) kompetencji do kontroli działań administracji publicznej pod względem legalności, zaskarżone postanowienie należało uchylić jako naruszające przepis art. 134 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przepis art. 138 § 1 pkt 1 poprzez jego wadliwe zastosowanie w sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 200 p.p.s.a.