I SA/Op 106/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 3 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008r. wskutek wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z 3 lutego 2016 r. w przedmiocie określenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r., działający w imieniu skarżącego M. P. pełnomocnik zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem znacznej szkody i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków majątkowych. Strona nie posiada bowiem wolnych środków, pozwalających na uiszczenie zobowiązania podatkowego w kwocie ustalonej skarżoną decyzją bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i współmałżonki, zwłaszcza że taką samą kwotę podatku ma uregulować także żona skarżącego. Wszczęcie egzekucji w sprawie wiązałoby się dla strony i jej rodziny z utratą domu, w którym mieszkają oraz pozbawieniem środków pieniężnych koniecznych do zaspokojenia podstawowych potrzeb jej członków. Ponadto w piśmie procesowym z 27 kwietnia 2016 r. pełnomocnik dodatkowo argumentował, że wstrzymanie aktu uzasadniają wskazane w skardze nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego oraz nadmienił, że zaskarżona decyzja została już skierowana do windykacji przez organ, który doręczył skarżącemu upomnienie z 15 kwietnia 2016 r. wzywające do uregulowania zaległości podatkowej w terminie 7 dni pod rygorem skierowania sprawy do postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016 r., w związku z wnioskiem skarżącego skierowanym do organu (art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – [zwanej dalej p.p.s.a.], odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: [p.p.s.a]., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przyznanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi zatem odstępstwo od ogólnej reguły, iż ostateczna decyzja administracyjna podlega wykonaniu i objęte jest zakresem uznania Sądu, iż w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania takiej ochrony. Przesłankami uzasadniającymi zastosowanie przez Sąd tej instytucji procesowej jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. post. NSA z 20.12.2004 r. sygn. akt GZ 138/04, dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl., jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. post. WSA w Białymstoku z dnia 3 sierpnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 352/06). Zatem przesłankami warunkującymi wstrzymanie wykonania aktu nie są jakiekolwiek skutki i jakakolwiek szkoda, ale szkoda i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m.in: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05). Sąd w kwestii wstrzymania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to skarżący zobowiązany jest do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że dla pozytywnego rozpatrzenia wniosku niezbędne jest przedstawienie konkretnych okoliczności, które uzasadniają wstrzymanie aktu lub czynności. W postanowieniu z dnia 28 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 7/13 wskazano, że sąd orzeka o wstrzymaniu wykonania decyzji przede wszystkim na podstawie oświadczeń strony. To w jej interesie leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek wstrzymania wykonania. Twierdzenia te winny zaś zostać poparte niezbędnym odwołaniem się do materiałów źródłowych, jak również skonkretyzowanych danych, wystarczająco obrazujących jej sytuację. Brak takiego odniesienia uniemożliwia pozytywną weryfikację ich wiarygodności, a w rezultacie – przychylenie się do zgłoszonego żądania (podobnie: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 marca 2011 r., II GSK 373/11, z 3 lutego 2011 r., I OZ 74/11, z 18 marca 2010 r., II FSK 502/09,; z 1 października 2009 r., I FSK 1312/08, z 30 lipca 2009 r., I OZ 754/09 i z 16 kwietnia 2009 r., II GSK 257/09). W tymże orzecznictwie akcentuje się – i jest to stanowisko ugruntowane – że to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Twierdzenia strony powinny być też poparte dokumentami źródłowymi, które pozwalają na weryfikację okoliczności faktycznych przytoczonych przez wnioskodawcę (por. postanowienia NSA z 7 marca 2012 r., I FSK 37/2012; z 6 marca 2012 r., I OZ 116/2012; z 29 lutego 2012 r., II FZ 59/2012; z 14 marca 2014 r., II FSK 171/14). Odnosząc powyższe do stanu tej sprawy wskazać trzeba, że pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, jak też w późniejszym piśmie procesowym, ograniczył się jedynie do wskazania ogólnikowych zagrożeń, wiązanych z wysokością wymagalnego zobowiązania podatkowego i brakiem środków finansowych na jego pokrycie, co może powodować zagrożenie zarówno w majątku (utrata domu) jak i sferze bieżącego utrzymania rodziny skarżącej, zwłaszcza że taką samą kwotę podatku ma uregulować także współmałżonka skarżącego. Wskazano również na merytoryczną wadliwość skarżonej decyzji. Oceniając powyższą argumentację Sąd stwierdza, iż jest ona niewystarczająca do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Z uzasadnienia wniosku nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota zobowiązania podatkowego przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Pełnomocnik nie wykazał bowiem, jaki jest stan majątkowy skarżącego, jakimi środkami finansowymi skarżący dysponuje obecnie i w jaki sposób podjęte przez organ czynności wpłyną na jego sytuację majątkową. Skarżący nie przedłożył w istocie żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jego aktualnej kondycji finansowej i potwierdziłyby uzasadnioną obawę, że wykonanie zobowiązania podatkowego narazi go i jego rodzinę na znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Dysponowanie takim danymi jest natomiast niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku wnioskodawcy, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Obowiązek uregulowania zaległości podatkowych w każdym przypadku, niezależnie od zamożności podatnika, łączy się z obniżeniem jego dochodu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody i to znacznych rozmiarów lub trudnych do odwrócenia skutków, albowiem w przypadku uchylenia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe, dochodzi do zwrotu spełnionego świadczenia pieniężnego wraz z odsetkami. Również subiektywne przekonanie skarżącego o wadliwości wydanej decyzji nie uzasadniało uwzględnienia wniosku. Wskazać należy, iż kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a zatem prawidłowości zastosowania przez organy przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni, sąd dokona dopiero na rozprawie. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, jako środek ochrony tymczasowej nie przesądza o zasadności samej skargi i oceniany jest w oderwaniu od postawionych w niej zarzutów. Jak podkreśla się w doktrynie [B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005 ] środki ochrony tymczasowej nie mogą zastępować orzeczeń zawierających merytoryczną ocenę aktu czy też wpływać na ich treść. Jak już wyżej wskazano, Sąd nie jest zobowiązany z urzędu ustalać, czy wynikająca z decyzji kwota jest wartością, której utrata stanowi dla skarżącego znaczną szkodę. Aby możliwym było podjęcie rozstrzygnięcia, którego domaga się skarżący, to on musi uprawdopodobnić podnoszone we wniosku okoliczności, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 grudnia 2012 r. sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że: "postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności przewodniczący nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy." W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.