IV SAB/Po 18/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-05-12
Skład orzekający: Ewa Kręcichwost-Durchowska, Tomasz Grossmann, Józef Maleszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Marszałek Województwa dopuścił się bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci skanów umów dotyczących stałej obsługi prawnej, poprzez wezwanie do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego zamiast wydania decyzji odmownej lub udostępnienia informacji?Ratio decidendi
Sąd zobowiązał Marszałka Województwa do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności. Sąd uznał, że nawet jeśli żądane umowy stanowią informację przetworzoną, organ powinien był wydać decyzję odmowną, a nie jedynie wezwać do wykazania interesu publicznego. Bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ nie pozostawił wniosku bez odpowiedzi, a jedynie błędnie zinterpretował przepisy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o udostępnienie skanów umów dotyczących stałej obsługi prawnej województwa. Marszałek Województwa wezwał do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, uznając informację za przetworzoną. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność organu. Sąd uznał organ za bezczynny, zobowiązując go do załatwienia wniosku.Rozstrzygnięcie
1. zobowiązuje Marszałka Województwa (...) do załatwienia wniosku skarżącej z dnia (...) r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Marszałka Województwa Wielkopolskiego na rzecz skarżącej R. P. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Tomasz Grossmann (spr.) WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi R. P. na bezczynność Marszałka Województwa (...) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Marszałka Województwa (...) do załatwienia wniosku skarżącej z dnia (...) r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku, o którym mowa w pkt 1 wyroku; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Marszałka Województwa Wielkopolskiego na rzecz skarżącej R. P. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z [...] lutego 2016 r. R. P. (dalej też jako: "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca"), reprezentowana przez [...], wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Marszałka Województwa Wielkopolskiego (dalej też jako: "Marszałek Województwa" lub "Organ") z żądaniem zobowiązania Organu do rozpoznania wniosku Skarżącej w terminie przewidzianym ustawą (14 dni) oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżące] kosztów postępowania w wysokości [...] zł za opłatę od pełnomocnictwa, [...] zł za opłatę sądową oraz [...] zł tytułem kosztów adwokackich zgodnie z oświadczeniem złożonym na podstawie § 16 zd. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (dalej w skrócie: "rozp.opł.adw.") w zw. z pkt 3 załączonej do skargi umowy.
W uzasadnieniu autor skargi wyjaśnił, że Skarżąca w dniu [...] stycznia 2016 r. wniosła do Marszałka Województwa, mailem, o przesłanie w odpowiedzi na jej adres mailowy (ujawniony wraz z przedmiotowym wnioskiem) umów zawartych przez województwo z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych dotyczących stałej obsługi prawnej w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W terminie przewidzianym ustawą Organ, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie dokonał żadnej czynności, tj. ani nie udostępnił informacji we wnioskowanej formie, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udzielenia (ewentualnie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku zaistnienia okoliczności z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), co skutkuje uznaniem, że jest on w stanie bezczynności w przedmiotowej sprawie.
W zakresie kosztów pełnomocnik Skarżącej oświadczył, na podstawie § 16 zd. 1 rozp.opł.adw., że zgodnie z umową ze Skarżąca jest ona obciążona kosztami zastępstwa procesowego w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej za czynności adwokackie w przedmiotowej sprawie (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 16 zd. 1 w zw. z § 15 ust. 3 rozp.opł.adw.).
W odpowiedzi na skargę Marszałek Województwa, reprezentowany przez r.pr. M. D., przyznał, że otrzymał drogą elektroniczną przedmiotowy wniosek, w którym Skarżąca wskazała, iż żądana informacja ma być przesłana w formie skanów za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres [...]. Wyjaśnił, że w odpowiedzi na ten wniosek, pismem z [...] stycznia 2016 r., Skarżąca została poinformowana, iż umowy, o których przesłanie występuje, w ocenie Organu stanowią informację publiczną przetworzoną, wobec czego ich udostępnienie jest możliwe w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Działając zatem w oparciu o art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058 ze zm.; dalej w skrócie: "u.d.i.p.") wezwano Wnioskodawczynię do przedstawienia w terminie 7 dni od otrzymania pisma, zakresu, w jakim uzyskanie żądanej informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego; zwrócono się także o podanie adresu dla doręczeń. Pismo to zostało przesłane Skarżącej na podany przez nią adres mailowy. Do dnia wniesienia skargi Skarżąca nie poinformowała Organu, iż nie otrzymała ww. wiadomości.
Odnosząc się zaś do podniesionego w skardze zarzutu bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, Marszałek Województwa stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż chybiony jest zarzut, iż w terminie ustawowym nie dokonał żadnej czynności. Pismem z [...] stycznia 2016 r. – doręczonym Skarżącej w tym samym dniu na podany we wniosku adres mailowy – Organ poinformował, że żądane umowy o stałą obsługę prawną stanowią, w jego ocenie, informacją przetworzoną, w związku z czym ich udostępnienie będzie możliwe jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wezwano zatem Skarżącą do wykazania takiego interesu.
Poza tym, jak wskazał Marszałek Województwa, w ww. piśmie poproszono Wnioskodawczynię o podanie adresu dla doręczeń. Organ wyjaśnił, że wprawdzie złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie jest obwarowane szczególną formą lub innymi wymogami formalnymi, jednakże w przypadku konieczności wydania decyzji z powodu braku spełnienia przesłanki określonej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., wniosek winien być tak sformułowany, aby możliwe było wydanie i doręczenie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. ze wszystkimi elementami zastrzeżonymi dla decyzji administracyjnej. A zgodnie z art. 107 k.p.a. decyzja administracyjna powinna zawierać min. oznaczenie strony, a więc dane, które będą ją identyfikowały. Będzie to: imię, nazwisko i adres zamieszkania. Wobec milczenia Skarżącej w tym zakresie uprawnione jest, zdaniem Organu, stwierdzenie, iż to Skarżąca pozostaje w bezczynności.
Ponadto, w ocenie Organu, żądanie zasądzenia na rzecz Skarżącej kosztów adwokackich w wysokości sześciokrotnej stawki minimalnej nie znajduje podstaw w świetle § 15 ust. 3 rozp.opł.adw. Istota niniejszej sprawy nie wskazuje bowiem na konieczność zwiększonego nakładu pracy pełnomocnika ani też nie należy do spraw skomplikowanych czy też zawiłych.
Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę pełnomocnik Skarżącej w piśmie procesowym z [...] lutego 2016 r. stwierdził, że błędne zakwalifikowanie wniosku Skarżącej jako informacji publicznej przetworzonej oraz bezpodstawne żądanie wskazania interesu publicznego nie zwalnia Organu od udzielenia informacji w ustawowym terminie. Błędne wzywanie do uzupełnienia wniosku czynione na tym tle także nie zwalnia Organu od powyższych czynności, a zatem pozostaje on w bezczynności, o uznanie której strona skarżąca wnosi.
Natomiast uwagi w zakresie kosztów zdają się być, w ocenie pełnomocnika Skarżącej, nieporozumieniem, gdyż od 01 stycznia 2016 r. ustawodawca wprowadził możliwość zasądzenia realnie ponoszonych kosztów postępowania wynikających z oświadczenia, tak więc ani nakład pracy, ani inne okoliczności, w sytuacji złożenia przed sądem stosownego oświadczenia, nie są i nie mogą być badane. Marginalnie można stwierdzić, że dla organu jest to jednak sprawa zawiła z punktu widzenia kosztów postępowania, jak też kwalifikowania charakteru udzielanej informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. – kontrola działalności administracji publicznej przez ww. sądy obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 p.p.s.a., tj. mających za przedmiot: (1) decyzje administracyjne; (2) postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; (3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; (4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.; dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. (dodanym od 15 sierpnia 2015 r.) kontrola ta obejmuje także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
W przypadku skarg na bezczynność, kontroli sądu poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną, czy niezawinioną opieszałością organu. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje nie tylko w przypadku faktycznego "milczenia" (bierności) podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, ale również w sytuacji, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu.
W myśl art. 21 in principio u.d.i.p. do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednakże, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA"). Ponadto do skargi na bezczynność nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA: z 11.05.2011 r., I OSK 716/11; z 26.05.2011 r., I OSK 857/11 – CBOSA). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (por.: wyrok NSA z 29.04.2011 r., I FSK 249/10; wyrok WSA z 27.10.2011 r., II SAB/Po 60/11 – CBOSA).
Mając wszystko to na uwadze Sąd uznał skargę wniesioną w niniejszej sprawie za dopuszczalną.
Przechodząc do merytorycznego jej rozpoznania należy stwierdzić, że przedmiotem skargi uczyniono bezczynność Marszałka Województwa Wielkopolskiego w udostępnieniu Skarżącej informacji publicznej określonej we wniosku z [...] stycznia 2016 r., który zawierał żądanie przesłania, na wskazany adres mail-owy, umów – w formie skanów – zawartych przez województwo z adwokatem lub radcą prawnym albo z kancelarią adwokatów, radców prawnych albo kancelarią adwokatów i radców prawnych dotyczących stałej obsługi prawnej w okresie obowiązywania rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461, z późn. zm.).
Dla prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej niezbędne jest uprzednie przesądzenie czy żądana informacja jest w ogóle informacją publiczną, a adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielania takich informacji. Wprawdzie kwestie te w niniejszej sprawie nie były pomiędzy stronami sporne, ale Sąd w granicach swej kognicji był zobligowany z urzędu przeprowadzić w tym zakresie własne rozważania.
Zatem wychodząc od rozważenia aspektu podmiotowego sprawy należy wskazać, że adresatami obowiązku udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, wymienione w przepisach art. 4 u.d.i.p. W szczególności są nimi organy władzy publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), do których niewątpliwie zaliczają się także organy jednostek samorządu terytorialnego. Zatem marszałek województwa jako przewodniczący zarządu województwa, tj. organu wykonawczego samorządu województwa, reprezentuje organ władzy publicznej i w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązany jest do udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 16.03.2009 r., I OSK 1277/08, CBOSA).
Wobec tego Marszałek Województwa Wielkopolskiego jest bez wątpienia podmiotem obowiązanym do udzielania posiadanych informacji publicznych.
Przechodząc do analizy aspektu przedmiotowego rozpoznawanej sprawy – tj. do oceny, czy informacje żądane przez Skarżącą stanowią informację publiczną, podlegającą udostępnieniu na zasadach i w trybie ustawy o dostępie od informacji publicznej – należy wyjść od stwierdzenia, że prawo dostępu do informacji publicznej wywodzi się wprost z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej jako: "Konstytucja"), która w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji). Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji).
Tryb udzielania informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji, określają ustawy (art. 61 ust. 4 ab initio Konstytucji). Rudymentarnym aktem prawnym regulującym tę problematykę jest ustawa o dostępie do informacji publicznej, która normuje podstawowe zasady oraz tryby udostępniania tego rodzaju informacji. Jednocześnie ustawa ta wprowadziła definicję legalną "informacji publicznej", przez którą, zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., należy rozumieć "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu. Znalazły się w nim m.in. informacje o majątku publicznym, w tym o majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. c u.d.i.p.). W doktrynie zasadnie wskazuje się, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29).
Na tym tle Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, w myśl którego informację publiczną stanowią w szczególności materiały dokumentujące fakt lub sposób zadysponowania majątkiem publicznym, w tym treść i postać umów cywilnoprawnych dotyczących takiego majątku (por. np. wyroki NSA: z 11.09.2012 r., I OSK 903/12 i I OSK 916/12; z 13.05.2015 r., I OSK 634/15; z 30.09.2015 r., I OSK 2093/14; a także wyroki WSA: z 15.04.2008 r., II SAB/Ke 14/08; z 30.09.2010 r., II SAB/Op 12/10; z 26.02.2010 r., II SAB/Wa 192/09; z 11.10.2012 r., IV SAB/Po 65/12; z 11.03.2013 r. II SAB/Wa 503/12; z 17.04.2013 r., II SAB/Bd 25/13; z 15.11.2013 r., II SAB/Wa 409/13; z 15.10.2015 r., II SAB/Po 81/15 – CBOSA).
W świetle powyższych uwag żądane przez Skarżącą informacje dotyczące treści i postaci ("skanów") umów w przedmiocie stałej obsługi prawnej jednostki samorządu terytorialnego ("województwa") należało uznać za informacje publiczne w rozumieniu u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 13.05.2015 r., I OSK 634/15, CBOSA). Wypada podkreślić, że takiej kwalifikacji wnioskowanych informacji nie kwestionował również Organ, który od początku uznawał żądane informację za informację publiczną, z tym że o szczególnym charakterze – informacji publicznej przetworzonej (o czym niżej).
Zasadnicze sposoby (tryby) udzielania informacji publicznej, a także ograniczenia w jej udostępnianiu, normują przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na gruncie tej ustawy przyjmuje się, że udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Natomiast powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną – "zwykłym" pismem. Zastosowanie w takim przypadku formy decyzji byłoby równoznaczne z jej wydaniem bez podstawy prawnej w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (zob. np. wyrok WSA z 10.07.2013 r., II SA/Gd 295/13, CBOSA). Obowiązek wydania decyzji administracyjnej ustawodawca przewidział natomiast w takich przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ odmawia jej udostępnienia bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania (zob. art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) – tj. gdy istnieją ustawowe podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej (art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p), bądź przeszkody do jej udostępnienia w określony sposób lub w określonej formie (zob. art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).
W świetle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ten ostatni przepis można w dalszych uwagach pominąć, gdyż dotyczy, niewystępującej w rozpoznawanej sprawie, sytuacji udostępniania informacji za opłatą). Zgodnie z ww. art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie Marszałek Województwa w terminach zakreślonych przez ustawodawcę nie udostępnił żądanej informacji, nie prolongował terminu jej udostępnienia ani nie wydał decyzji odmownej. Jedynie pismem z 25 stycznia 2016 r. poinformował Wnioskodawczynię, że żądane przez nią umowy stanowią, w ocenie Organu, informacją przetworzoną i w konsekwencji wezwał Wnioskodawczynię do przedstawienia zakresu, w jakim uzyskanie przez nią informacji publicznej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Poza tym poprosił Wnioskodawczynię o podanie jej adresu do doręczeń.
W ocenie Sądu poprzestanie przez Organ na wystosowaniu do Skarżącej ww. pisma nie może być uznane za prawidłowe załatwienie przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a to z następujących względów.
Nie ulega wątpliwości, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, z jej art. 3 ust. 1 pkt 1 na czele, dają podstawy do wyodrębnienia szczególnej kategorii informacji publicznej, jaką jest "informacja przetworzona", wzmiankowana w piśmie Marszałka Województwa 25 stycznia 2016 r. Związane z tym rozróżnienie na informację publiczną "prostą" oraz "przetworzoną" jest na gruncie tej ustawy bez wątpienia doniosłe. O ile bowiem dostęp do informacji należących do pierwszej kategorii ma właściwie nieograniczony charakter – co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p., w świetle których każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej, a od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego, ani też stosować praktyk i procedur utrudniających dostęp do informacji publicznej – to już udostępnienie informacji publicznej przetworzonej wymaga wykazania po stronie wnioskodawcy, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zwraca uwagę, że w świetle tego przepisu nie wystarczy, iż uzyskanie informacji przetworzonej będzie dla interesu publicznego "istotne" – ma ono być dla tego interesu "szczególnie istotne". Przepis ten ma przeciwdziałać zalewowi wniosków zmierzających do uzyskania informacji przetworzonej dla realizacji celów "niepublicznych", np. prywatnych lub komercyjnych (por. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz, Warszawa 2016, uw. 1 do art. 3, s. 79). Celem u.d.i.p. nie jest bowiem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych itp. Takie informacje mogą być uzyskiwane na zasadach przyjętych dla danego rodzaju stosunków (zob. J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, s. 147).
Jeżeli występowanie "szczególnie istotnego interesu publicznego" w uzyskaniu żądanej informacji nie wynika już z samej treści wniosku, organ winien wezwać wnioskodawcę do jego wykazania, z jednoczesnym zaznaczeniem, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną. Brak (niewykazanie przez wnioskodawcę, pomimo wezwania) interesu publicznego powoduje, że należy wydać decyzję odmawiającą udostępnienia przetworzonej informacji publicznej, opartą na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. np. wyroki NSA: z 11.09.2012 r., I OSK 1015/12; z 05.04.2013 r., I OSK 89/13; a także wyroki WSA: z 17.05.2005 r., II SA/Wa 481/05; z 24.11.2011 r. II SA/Go 667/11; z 07.03.2013 r., II SA/Po 1060/12; z 17.06.2014 r., IV SA/Po 316/14 – CBOSA). Należy przy tym podkreślić, że wniosek o udostępnienie informacji przetworzonej winien zostać rozpoznany i rozstrzygnięty w ww. sposób także wówczas, gdy wnioskodawca w ogóle nie zareaguje na wezwanie do wykazania "szczególnego interesu publicznego". W takiej bowiem sytuacji podmiot zobowiązany powinien samodzielnie zbadać przesłanki przemawiające za występowaniem szczególnej istotności dla interesu publicznego. Jego negatywna ocena będzie zawsze równoznaczna z odmową udostępnienia żądanej informacji. Wydanie decyzji odmownej pozwala na wdrożenie kontroli instancyjnej, a następnie sądowoadministracyjnej, podczas której sąd ocenia prawidłowość zakwalifikowania informacji jako informacji przetworzonej oraz wykazania niewystępowania przesłanki "szczególnego interesu publicznego" (zob. wyrok NSA z 04.07.2014 r., I OSK 2855/13, CBOSA).
W tym miejscu należy podkreślić, że w postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność kognicja sądu administracyjnego ogranicza się do badania, czy organ miał wynikający z przepisów prawa obowiązek wydania aktu lub czynności i czy dokonał tego w zakreślonym przez ustawodawcę terminie. W postępowaniu tym sąd nie bada natomiast sprawy pod kątem merytorycznym i nie ocenia przyczyn niepodjęcia czynności lub aktu przez organ, do których podjęcia był on zobowiązany na mocy odpowiednich przepisów prawa materialnego. Jest to badane przez sąd dopiero w przypadku wytoczenia skargi na odnośne rozstrzygnięcie organu. Wyrok uwzględniający skargę na bezczynność nie może dotyczyć kwestii mających wpływ na merytoryczną treść przyszłego aktu lub czynności (zob. wyrok NSA z 15.12.2011 r., I OSK 1721/11, CBOSA).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że w niniejszym postępowaniu Sąd nie był władny badać ani rozstrzygać czy żądana informacja publiczna stanowi informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 1 u.d.i.p. Zmuszony był jedynie poprzestać ma konstatacji, że jeżeli – jak twierdzi Organ – informacja ta rzeczywiście ma charakter informacji przetworzonej, to faktyczna odmowa jej udostępnienia została dokonana bez zachowania właściwej formy. Nie doszło bowiem do wydania decyzji administracyjnej, o jakiej mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w której uzasadnieniu powinny znaleźć się m.in. rozważania w kwestii przesłanek uznania żądanej informacji publicznej za informację przetworzoną oraz uznania braku szczególnego interesu publicznego po stronie Skarżącej.
Zarazem, w ocenie Sądu, wskazana przez Organ w odpowiedzi na skargę okoliczność niepodania przez Skarżącą, pomimo wezwania, adresu do doręczeń nie mogła stanowić właściwego usprawiedliwienia dla faktu niewydania przez Organ ww. decyzji – już z tego względu, że, wbrew sugestiom Organu, akurat "adres do doręczeń" nie stanowi obligatoryjnego elementu "oznaczenia strony" w rozumieniu art. 107 § 1 k.p.a. Poza tym wezwanie to należało uznać za wadliwe także z tego względu, iż nie wskazywało podstawy prawnej żądania takiej informacji adresowej ani skutku ("rygoru") jej nieudzielenia (art. 7 i art. 2 Konstytucji).
Mając wszystko to na uwadze Sąd stwierdził, że Marszałek Województwa, poprzestając jedynie na wystosowaniu do Skarżącej, w odpowiedzi na jej wniosek z [...] stycznia 2016 r., "zwykłego" pisma z [...] stycznia 2016 r., dopuścił się bezczynności w załatwieniu tego wniosku i stan ten nie ustał do dnia wydania niniejszego wyroku.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. – sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, w myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 21 u.d.i.p. oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w związku z art. 286 § 2 p.p.s.a. – zobowiązał Marszałka Województwa do załatwienia wniosku Skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z 15 stycznia 2016 r. w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku (pkt 1 sentencji wyroku).
Jednocześnie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że Organ dopuścił się zarzucanej bezczynności (pkt 2 sentencji wyroku).
Z kolei oceniając charakter zaistniałej bezczynności, jak tego wymaga art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji wyroku) – uwzględniając fakt, iż Marszałek Województwa nie pozostawił wniosku Skarżącej bez odpowiedzi, lecz się do niego dość szybko (w 10 dni) ustosunkował, a niezgodny z prawem sposób rozpoznania wniosku wynikał nie tyle z lekceważenia przepisów prawa, ile raczej z błędnej ich interpretacji.
O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez Skarżącą koszt wpisu (100 zł), wynagrodzenie reprezentującego Skarżącą adwokata – ustalone na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) w wysokości 480 zł – oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł), tj. łącznie 597 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło