I SAB/Wa 126/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 r. sprawy ze skargi K. M., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. i R. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ulicy D. [...] ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących K.M., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. i R. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] listopada 2015 r. K. M., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. i R. K. (dalej: skarżący), reprezentowani przez adwokata F. J., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] stycznia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. D. [...] ozn. hip. [...], stanowiącą działkę ew. nr [...] z obrębu [...]. Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r. (data wpływu [...] stycznia 2015 r.) skarżący wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. D. [...] ozn. hip. [...], stanowiącą działkę ew. nr [...] z obrębu [...], która została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący wystąpili do Wojewody M. z zażaleniem na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Wojewoda M. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia. Pismem z [...] listopada 2015 r. K. M., T. W., M.P., R. R., A. W., A. P. i R. K., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną wyżej skargę na bezczynność. W skardze zarzucili organowi naruszenie prawa poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Wskazali, że Wojewoda M. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący trzy miesiące od daty doręczenia postanowienia, który to termin upłynął. Wobec powyższego, skarżący wnieśli o: zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie 7 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, zobowiązanie Prezydenta [...] do ukarania finansowego i dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że pełnomocnik skarżących został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody i o przewidywanej dacie zakończenia postępowania wskazanej na dzień [...] maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "P.p.s.a.", sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a., uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa"), wynika dla organu administracji publicznej obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem, celem tej skargi jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga K. M., T. W., M. P., R. R., A. W., A. P. i R. K.na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o ustalenie odszkodowania zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do rozpoznania tego wniosku w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2015 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 Kpa. Tymczasem pomimo upływu ponad roku i dwóch miesięcy od złożenia przez skarżących opisanego wniosku Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 2015 r. o przyznanie odszkodowania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w sprawie rozpoznania ww. wniosku trwa już ponad rok i dwa miesiące. Z nadesłanych przez organ akt administracyjnych sprawy wynika, że do dnia [...] maja 2015 r. organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Dopiero w tym dniu organ wystąpił do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy Ś. Urzędu [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na nieruchomości objętej wnioskiem oraz pismem z dnia [...] lutego 2016 r. wystosował do stron informację o przyczynach zwłoki i przewidywanej dacie zakończenia postępowania do [...] maja 2016 r. Taki sposób procedowania sprawy godzi bez wątpienia w ustanowioną w art. 12 Kpa zasadę szybkości postępowania i wynikający z niej imperatyw maksymalnej koncentracji czynności procesowych. Z akt nie wynika przy tym, by na przeszkodzie realizacji tych czynności stały obiektywnie weryfikowalne przeszkody uniemożliwiające ich dokonanie w sposób niezwłoczny. Niewłaściwe podejście Prezydenta [...] do prowadzenia przedmiotowego postępowania obrazuje również brak ustosunkowania się przez organ do zarzutów zawartych w zażaleniu skarżących na bezczynność i nie nadesłanie Wojewodzie [...] akt sprawy celem rozpoznania zażalenia. O niewłaściwym podejściu organu do prowadzenia tego postępowania świadczy również okoliczność przekazania przez organ do Sądu skargi na bezczynność dopiero po upływie dwóch miesięcy od jej otrzymania. Ponadto, Sąd nie był uprawniony do uwzględnienia wniosku skarżących o zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, gdyż pozostaje to poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego wynikającej z art. 149 P.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).