III SA/Wa 735/16

13/5/2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 13/5/2016 r. po rozpoznaniu wniosku L. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON za miesiące od maja 2012 r. do listopada 2012 r. p o s t a n a w i a odmówić stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący – L. , złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (skarga z 4/1/2016 r i formularz PPPr z 2/5/2016 r). Wyjaśnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w majątku placówki, ponieważ działa na podstawie ustawy o finansach publicznych i w planie finansowym nie jest przewidziany paragraf zawierający środki na opłaty sądowe. Skarżący wskazał, że na rachunku bankowym posiada kwotę [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza z 11/4/2016 r. – m.in. o złożenie zestawienia należności i zobowiązań, zestawienia faktur VAT, złożenie odpisów z wyciągów z rachunków bankowych, wskazanie środków przeznaczanych na wynagrodzenia pracowników, wysokości środków, w których strona jest w stanie uczestniczyć w kosztach postępowania, – Skarżący poinformował o tym, że nie dysponuje środkami przeznaczonymi na koszty postępowania. Skarżący przekazał, m.in., rejestr sprzedaży VAT, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienia obrotów i sald za poszczególne miesiące, analitykę kont i in. Referendarz sądowy wskazuje, że przyznanie prawa pomocy nie jest pozostawione wyłącznie uznaniu urzędnika sądowego, lecz uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "u.p.p.s.a.". Zgodnie z art. 246 § 2 u.p.p.s.a., jednostka organizacyjna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zarazem skarżący nie wykazał, by jego sytuacja finansowa uległa zmianie w stosunku do tej, ocenionej przez referendarza sadowego w postanowieniach z 9 maja 2016 r. Referendarz sądowy zauważa, że strona prowadzi gospodarkę finansową na podstawie ustawy o finansach publicznych i dysponuje, jak wskazała, rocznym planem finansowym. W ramach tego planu finansowego, jak wynika z rejestru sprzedaży czy z odpisów z wyciągów z rachunku bankowego, skarżący prowadzi ożywioną działalność: księgowane są dochody i wydatki na kwoty równe i przekraczające wysokość wpisów w sprawach strony. Referendarz sądowy podtrzymuje pogląd, że – co do zasady – podmioty działające na podstawie ustawy o finansach publicznych mogą zaciągać kredyty i pożyczki. W niniejsze sprawie skarżący nie wykazał, by był ograniczony w tym względzie. Już zatem z tego powodu nie zachodzi w sprawie niemożność zgromadzenia środków na poczet kosztów postępowania, ponieważ strona może skorzystać ze wskazanych instrumentów. Referendarz sądowy zauważa, że spór jest prowadzony z organami administracji, przyjmując korzystną dla strony wersję następstwa zdarzeń, co najmniej od połowy 2015 r (z akt sprawy wynika, ze dopuszczalny jest wniosek, że postępowanie toczyło się już w 2014 r.). Strona była reprezentowana w postępowaniu administracyjnym przez profesjonalnego pełnomocnika. Z akt sprawy (i rozstrzygnięć organów administracji) nie wynika, by sprawa zaliczała się do grupy spraw, w których racje strony były "oczywiście uzasadnione". Oznacza to, że strona musiała (powinna) liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postepowania, także kosztów sądowych, i to na etapie sporządzania projektów planów finansowych. Strona nie powinna zatem obciążać skutkami swoich zaniechań, przyjmując korzystną dla strony wersję zdarzeń – skutkami niedbalstwa – Skarbu Państwa. Nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy– także w tej sprawie - to, że skarżący nie przewidział w planie finansowym "środków na opłaty sądowe", ponieważ skarżący nie wykazał zarazem, że nie są wobec niego niemożliwe "przesunięciu pomiędzy punktami i paragrafami wydatków" i zdobycie w ten sposób środków niezbędnych do prowadzenia działalności, także w sferze postępowania sądowego. Sposób wykonywania planu finansowego i sposób dystrybucji środków finansowych zależy wyłącznie od strony, zapisy w planie są wtórne (pecuniae imperare non servire oportet). W każdym natomiast wypadku wydatki ujęte w rocznych planach finansowych mogą ulec zmianie, jeżeli zrealizowano przychody wyższe od prognozowanych lub gdy zwiększenie kosztów nie spowoduje zwiększenia dotacji z budżetu lub zwiększenia planowanego stanu zobowiązań (zob też "zasada zmienności planów finansowych"). Wydaje się, że koszt wymagalnych opłat sądowych w sprawie (tj. 1132,- zł), jak też w innych sprawach strony, jest możliwy do wkomponowania wśród pozycji zakupów i sprzedaży (z nadesłanego rejestru), opiewających niekiedy na znacznie wyższe kwoty. Niezdolność do uwzględnienia konieczności poniesienia kosztów sądowych w procesie i sposobie gospodarowania nie wynika także z wyciągu z rachunku bankowego, skoro saldo tego rachunku opiewa – i to w ostatnich miesiącach - niejednokrotnie na kwotę kilkudziesięciu tysięcy złotych. Referendarz sądowy zauważa też, że ograniczenia, na które powołuje się skarżący, w zakresie braku możliwości uwzględnienia planu finansowego co do wydatków na poczet postępowania sądowego, są "jednostronne", ponieważ, jak wynika z akt sądowych, pomijają fakt działania w sprawie (i zdolności strony do ponoszenia kosztów działania) profesjonalnego pełnomocnika (z czym, co do zasady, związany jest obowiązek ponoszenia kosztów). Tylko informacyjnie referendarz sądowy zauważa, że koszty związane z postępowaniem przed sądem należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności, takimi jak należności publicznoprawne, pieniężne zobowiązania umowne czy wynagrodzenia pracownicze (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2013 r., II GZ 91/13, www.orzeczenia,.nsa.gov.pl). Uzasadniony jest zatem wniosek, że koszty sądowe jakie strona obowiązana jest ponieść w zainicjowanym własną skargą postępowaniu, nie mogą być traktowane jako "mniej należne" od innych jej zobowiązań (czy kosztów). Dodać warto, ze skoro ustawodawca nie przewidział zwolnienia ustawowego dla jednostek takich jak skarżący, to ich wnioski o przyznanie prawa pomocy należy rozpoznawać na ogólnych zasadach. Dlatego referendarz sądowy nie może jednocześnie uznać argumentacji strony za zasadną i należycie wykonywać swoje obowiązki (nemo potest duobus dominis servire). Mając to na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 u.p.p.s.a., art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 u.p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 u.p.p.s.a., referendarz sądowy uznał, jak w sentencji.