II SAB/Bk 50/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. T. na bezczynność Powiatowego Komendanta Policji w B. P. w przedmiocie niewydania stenogramu p o s t a n a w i a odrzucić skargę W piśmie z dnia 12 kwietnia 2016 r. zatytułowanym "Zażalenie na niewłaściwe działanie organu" S. T. zakwestionował bezczynność Komendanta Powiatowego Policji w B. P. Wyjaśnił, że telefonicznie zgłaszał dyżurnemu Policji w B. P., iż został obrzucony kamieniami przez sąsiadów, a następnie w ten sam sposób został obrzucony jego dom. Po uzyskaniu pouczenia przez dyżurnego, że może wykonać obdukcję zaś ślady na budynku zabezpieczyć – zażądał wydania nagrania z rozmowy z dyżurnym i wyjaśnienia sprawy. Jak wskazał, w odpowiedzi uzyskał informację, że jego zarzuty się nie potwierdziły, następnie na swoje skargi i wnioski otrzymywał odpowiedzi negatywne, w tym pouczono go, że w postępowaniu skargowym jest uprawniony do otrzymania zawiadomienia o jego zakończeniu. Wskazał, że taki sposób postępowania Policji, w którym udzielenie odpowiedzi w trybie pilnym traktuje się jak załatwienie skargi w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego, jest działaniem niepodlegającym jakiejkolwiek kontroli. Na podstawie treści powyższego pisma z dnia 12 kwietnia 2016 r., pisemnego ustosunkowania się do niego przez Komendanta Powiatowego Policji w B. P. (informacja z dnia 22 kwietnia 2016 r.) oraz nadesłanych akt policyjnych – "Zażalenie na niewłaściwe działanie organu" zarejestrowano jako skargę na bezczynność Komendanta polegającą na nieudostępnieniu stenogramu ze zgłoszenia telefonicznego i rozmowy z dyżurnym Policji. Z informacji Komendanta z dnia 22 kwietnia 2016 r. oraz z nadesłanych akt wynika bowiem, że: - w piśmie z dnia 15 grudnia 2015 r. S. T. złożył skargę na niewłaściwe i podjęte na jego szkodę działanie dyżurnego Komendanta Powiatowego Policji w B. P. Miało ono polegać na tym, że podczas zgłoszenia telefonicznego w dniu 12 grudnia 2015 r. dotyczącego niewłaściwego zachowania się wobec niego jego sąsiadów, oficer dyżurny wykazywał wobec niego negatywne nastawienie, podobnie jak przybyli później na interwencję funkcjonariusze Policji. W jednostce Policji przeprowadzono postępowanie skargowe, które nie ujawniło zasadności stawianych zarzutów, o czym poinformowano S. T. pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. znak [...]; - w odpowiedzi na stanowisko Policji S. T. wystosował do organu kolejną skargę (pismo z dnia 30 stycznia 2016 r.), w której zarzucił brak możliwości odniesienia się do treści rozmów ze zgłaszanej potrzeby interwencji oraz zapisów w notatnikach funkcjonariuszy oraz wniósł o nadesłanie nagrania jego rozmowy z dyżurnym i kserokopii zapisów z notatników interweniujących funkcjonariuszy, na potwierdzenie niewłaściwego ich zachowania. W tym przedmiocie ponownie przeprowadzono postępowanie skargowe, a po odsłuchaniu rozmowy i analizie zapisów w notatnikach zakończyło się ono stwierdzeniem, iż brak jest okoliczności potwierdzających zarzuty strony. O stanowisku tym poinformowano S. T. w piśmie z dnia 9 marca 2016 r. znak [...]; - w kolejnym piśmie kierowanym do KPP w B. P. (z dnia 15 marca 2016 r.) skarżący złożył wniosek "o wydanie postanowienia w sprawie odmowy sporządzenia stenogramu z powiadomienia KPP w B. P.", na które to pismo udzielono odpowiedzi w piśmie z dnia 11 kwietnia 2016 r. Jak wskazał Komendant Powiatowy Policji w B. P., w jego ocenie zażądane materiały gromadzone były na potrzeby postępowania skargowego, które ma charakter uproszony, mniej sformalizowany, oparty na dokumentach wewnętrznych, zaś składający skargę ma jedynie prawo do otrzymania zawiadomienia o sposobie załatwienia sprawy. Komendant wskazał, że za bezzasadne uznaje zarzuty błędnego zakwalifikowania pisma S. T. jako skargi na działanie organu, bowiem ciężar kwalifikacji pisma spoczywa na jego adresacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga na bezczynność podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje: legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd administracyjny jest również właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym dla załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje natomiast spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości, czyli skarg tzw. powszechnych (obywatelskich) wymienionych w art. 227 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako k.p.a.), wnoszonych na podstawie przepisów Działu VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Również w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ, jak i sąd nie może kontrolować sposobu procedowania organu załatwiającego skargę na działanie (art. 237 § 1 i § 3 k.p.a.). Zgodzić się należy ze stanowiskiem tutejszego Sądu sformułowanym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie II SA/Bk 1158/14, że skoro prawo składania skarg jest realizowane na zasadach określonych w dziale VIII k.p.a., to do postępowania w sprawie skargi powszechnej nie stosuje się pozostałych przepisów tego Kodeksu. Potwierdzeniem tego jest wyjątkowe odesłanie do niektórych innych przepisów Kodeksu zawarte w art. 237 § 4 k.p.a. Jak skonkludował skład orzekający w tamtej sprawie, w postępowaniu w sprawie skargi powszechnej nie stosuje się zatem także art. 73 i art. 74 k.p.a. (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, organ administracji publicznej załatwiający sprawę ze skargi tzw. powszechnej (obywatelskiej) nie jest zobowiązany do udostępniania stronie skarżącej niewłaściwe działanie organu dokumentów z przebiegu postępowania skargowego oraz nie jest zobowiązany do podejmowania postanowienia o odmowie udostępnienia akt postępowania skargowego. Z powyższą sytuacją żądania dokumentów z prowadzonego postępowania skargowego mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Jak wynika bowiem z pisma S. T. z dnia 12 kwietnia 2016 r. stanowiącego skargę na bezczynność organu – zakwalifikowanego w kontekście całości nadesłanych przez Policję materiałów, kwestionuje on nieudostępnienie mu nagrania z rozmowy z dyżurnym Policji, które stanowiło element postępowania skargowego przeprowadzonego na skutek pism S. T. zawierających krytykę działania funkcjonariuszy Policji. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że zgodnie z art. 237 § 3 k.p.a. skarżący działanie organu ma prawo do uzyskania zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, co w sprawie niniejszej zostało zrealizowane pismami organu z dnia 28 stycznia 2016 r., z dnia 9 marca 2016 r., z dnia 11 kwietnia 2016 r. Nie wynika zaś z przepisów Działu VIII k.p.a., aby w postępowaniu skargowym stosować identyczne z administracyjnym postępowaniem jurysdykcyjnym zasady udziału stron w postępowaniu. Nie znajduje to uzasadnienia w przepisach prawa, które kształtuje postępowanie skargowe jako uproszczone, odformalizowane, mające na celu umożliwić przełożonym pracownika niezwłoczną reakcję na zgłoszone i potwierdzone nieprawidłowości. Z tych samych względów jak wyżej nie można dopatrywać się bezczynności Komendanta polegającej na niewydaniu postanowienia o odmowie udostępniania nagrania (co prawda zarzut w tym zakresie nie został sformułowany w skardze, ale taki wniosek S. T. zgłosił w piśmie z dnia 11 marca 2016 r.). Skoro inny jest cel i inna regulacja postępowania ze skargi obywatelskiej niż postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego, to tym samym zasady jednego nie mogą być przenoszone automatycznie do drugiego, co wyżej wyjaśniono również odnośnie stosowania w postępowaniu skargowym przepisu art. 73 k.p.a. Sąd nie znajduje również podstaw do zakwestionowania kwalifikacji pism S. T. wnoszonych do KPP w B. P. inaczej jak uczynił to organ tj. jako skarg obywatelskich. Trafnie organ wskazał, że o rodzaju pisma nie decyduje jego formalne nazwanie przez stronę wnoszącą, ale treść. Na marginesie wskazać też można, że odrzuceniu skargi na bezczynność w sprawie niniejszej jako skargi wniesionej na niedziałanie (czy też zaniechanie, zdaniem skarżącego) organu w postępowaniu skargowym nie sprzeciwia się treść art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., który rozszerzył katalog sytuacji umożlwiających kwestionowanie przed sądem bezczynności organów. Przepis ten, zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, nie wprowadza możliwości wniesienia skargi na bezczynność polegającą na niepodjęciu aktu lub czynności w postępowaniu skargowym, bowiem przepis ten dotyczy jedynie postępowania administracyjnego jurysdykcyjnego. Reasumując stwierdzić trzeba, że skarga na bezczynność złożona w sprawie niniejszej nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu jako dotycząca działań organu niemieszczących się w zakresie właściwości sądów administracyjnych (Dział VIII k.p.a.). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.